Ερευνητές από το Stanford University ανέπτυξαν ένα νέο μοντέλο AI με την ονομασία SleepFM, το οποίο θα μπορούσε να βοηθήσει μελλοντικά στην πρόβλεψη του κινδύνου για πάνω από 100 ιατρικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας, της καρδιακής ανεπάρκειας και του θανάτου από κάθε αιτία, χρησιμοποιώντας δεδομένα από τον ύπνο.
Αργεί να σας πάρει ο ύπνος; Τι σημαίνει και πώς να το αντιμετωπίσετε, σύμφωνα με το Cleveland
SleepFM: Το AI που μπορεί να προβλέψει τον μελλοντικό κίνδυνο για ασθένειες και θάνατο
Όπως περιγράφεται σε πρόσφατη μελέτη, το μοντέλο εκπαιδεύτηκε σε σχεδόν 600.000 ώρες καταγραφών ύπνου από 65.000 ανθρώπους, που συλλέχθηκαν μέσω πολυυπνογραφίας (PSG), μιας λεπτομερούς μεθόδου μελέτης ύπνου που παρακολουθεί τη δραστηριότητα του εγκεφάλου, της καρδιάς, της αναπνοής, των ματιών και των ποδιών κατά τη διάρκεια του ύπνου.
«Καταγράφουμε έναν εκπληκτικό αριθμό σημάτων όταν μελετάμε τον ύπνο», λέει σύμφωνα με το Science Alert, ο Emmanuel Mignot, καθηγητής ιατρικής ύπνου στο Stanford και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης. Οι ερευνητές συνέδεσαν επίσης τα δεδομένα ύπνου με έως και 25 χρόνια ιατρικών αρχείων ασθενών, ώστε να βοηθήσουν την AI να εντοπίσει μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία.
Κινδυνεύει ο γάμος σας; Ποιο το Νο1 σημάδι στο κρεβάτι που μπορεί να το αποκαλύπτει
Πώς μπορεί να προβλέψουν η διάρκεια και η ποιότητα του ύπνου πιθανές εκβάσεις για την υγεία
Μελέτη του 2026 με τίτλο «The Relationship Between Sleep Quality, Stress Levels, and Hypertension Development» διαπίστωσε ότι ο κακός ύπνος και το χρόνιο στρες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο υπέρτασης, αυξάνοντας την κορτιζόλη, τη φλεγμονή, τη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και τα μακροπρόθεσμα επίπεδα αρτηριακής πίεσης.
Άλλες πρόσφατες μελέτες επιβεβαιώνουν το ότι οι συνήθειες ύπνου μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά τη μακροπρόθεσμη υγεία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν σταθερά ότι τόσο ο ανεπαρκής όσο και ο υπερβολικός ύπνος συνδέονταν με υψηλότερους κινδύνους ασθενειών και θνησιμότητας, ενώ ο τακτικός και ποιοτικός ύπνος σχετιζόταν με καλύτερα συνολικά αποτελέσματα για την υγεία.
Βασικά ευρήματα από πρόσφατες μελέτες:
- Ο ύπνος διάρκειας μικρότερης των 7 ωρών με ακανόνιστο πρόγραμμα συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας, ενώ οι 7–8 ώρες με σταθερό πρόγραμμα εμφάνισαν τον χαμηλότερο κίνδυνο.
- Τόσο η μικρή όσο και η μεγάλη διάρκεια ύπνου συνδέθηκαν με αυξημένη καρδιαγγειακή θνησιμότητα στους ενήλικες.
- Ο ύπνος διάρκειας μικρότερης των 5 ωρών συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, ενώ οι 6–8 ώρες εμφάνισαν τον χαμηλότερο κίνδυνο.
- Η κακή ποιότητα ύπνου και οι διαταραχές ύπνου συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
- Τόσο η μικρή όσο και η μεγάλη διάρκεια ύπνου συνδέθηκαν με ταχύτερη γνωστική έκπτωση με την πάροδο του χρόνου.
- Ο ανεπαρκής ύπνος στους εφήβους συνδέθηκε με χειρότερη γνωστική λειτουργία και υψηλότερες βαθμολογίες προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Αναρωτιέστε πόσο θα ζήσετε; Μελέτη αποκαλύπτει πόσες ώρες ύπνου προάγουν τη μακροζωία
Υψηλή η ακρίβεια στην πρόβλεψη μελλοντικού κινδύνου ασθενειών
Μετά την ανάλυση πάνω από 1.041 κατηγοριών ασθενειών στα ιατρικά αρχεία ασθενών, οι ερευνητές του Stanford διαπίστωσαν ότι το μοντέλο AI SleepFM μπορούσε να προβλέψει 130 ιατρικές παθήσεις με ικανοποιητική ακρίβεια χρησιμοποιώντας μόνο δεδομένα ύπνου.
Το μοντέλο είχε ιδιαίτερα καλή απόδοση στην πρόβλεψη καρκίνων, επιπλοκών εγκυμοσύνης, κυκλοφορικών παθήσεων και ψυχικών διαταραχών, «επιτυγχάνοντας C-index μεγαλύτερο από 0,8».
Λιγότερες από 6 και περισσότερες από 8 ώρες ύπνου συνδέονται με ταχύτερη γήρανση
«Ένα C-index 0,8 σημαίνει ότι στο 80% των περιπτώσεων, η πρόβλεψη του μοντέλου συμφωνεί με αυτό που πραγματικά συνέβη», εξηγεί ο James Zou, βιοϊατρικός επιστήμονας δεδομένων στο Stanford και συν-ανώτερος συγγραφέας της μελέτης.
Το SleepFM είχε επίσης υψηλή βαθμολογία στο μοντέλο ταξινόμησης AUROC, το οποίο μετρά πόσο ακριβώς μπορεί να εντοπίσει ασθενείς που είναι πιθανό να αναπτύξουν μια πάθηση μέσα στα επόμενα έξι χρόνια.
Η τεχνητή νοημοσύνη ξεπέρασε τα υπάρχοντα προγνωστικά μοντέλα στην πρόβλεψη της νόσου Πάρκινσον, του εμφράγματος, του εγκεφαλικού επεισοδίου, της χρόνιας νεφρικής νόσου, του καρκίνου του προστάτη, του καρκίνου του μαστού και της θνησιμότητας από κάθε αιτία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ισχυρότερα σήματα προέρχονταν από φυσιολογικές λειτουργίες που φαίνονταν εκτός συγχρονισμού. «Ένας εγκέφαλος που φαίνεται να κοιμάται αλλά μια καρδιά που φαίνεται ξύπνια, για παράδειγμα – έμοιαζε να προμηνύει προβλήματα», εξηγεί ο Mignot.
Η ομάδα σημειώνει περιορισμούς στα δεδομένα των ασθενών, αλλά πιστεύει ότι οι μελλοντικές εκδόσεις θα μπορούσαν να λειτουργούν παράλληλα με φορητές συσκευές παρακολούθησης ύπνου. «Το SleepFM ουσιαστικά μαθαίνει τη γλώσσα του ύπνου», καταλήγει ο Zou.
Πηγές: ScienceAlert, Nature, PMC, PMC, ScienceDirect, PMC, Nature, Arxiv, ResearchGate