Η λιποθυμία μπορεί να είναι τρομακτική, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι ένδειξη σοβαρού προβλήματος, λένε ειδικοί. Ποια τα δέκα πιο κοινά αίτια και πότε να απευθυνθείτε σε ειδικό.
Ανακοπή ή λιποθυμία: Αναγνώριση και πρώτες βοήθειες – Πότε δεν σχετίζεται με καρδιακή νόσο
Τι προκαλεί λιποθυμία και ζάλη;
«Η πλειονότητα των ανθρώπων που έχουν λιποθυμήσει είναι απολύτως καλά», λέει ο επιδημιολόγος Venkatesh Thiruganasambandamoorthy, M.B.B.S., Καθηγητής στο Τμήμα Επείγουσας Ιατρικής και Επιδημιολογίας του Πανεπιστημίου της Οτάβα, σύμφωνα με το Prevention. Η συγκοπή, ο ιατρικός όρος για τη λιποθυμία, συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει προσωρινά αρκετό αίμα.
«Η αιτία μπορεί να προέρχεται από πολλά διαφορετικά μέρη του σώματος, όπως από πτώση της αρτηριακής πίεσης, μείωση του καρδιακού ρυθμού και από νευρολογικούς λόγους ανεξάρτητους από την καρδιά», εξηγεί ο Αμερικανός καρδιολόγος Lawrence Phillips, M.D. «Ορισμένες από αυτές τις αιτίες είναι συχνές και δεν προκαλούν ανησυχία, αλλά άλλες χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση».
Ποιοι είναι πιο επιρρεπείς στο να νιώσουν ζάλη ή να λιποθυμήσουν
Ορισμένες ομάδες ανθρώπων είναι πιο πιθανό να νιώσουν ζάλη ή να λιποθυμήσουν, ιδιαίτερα όταν σηκώνονται όρθιοι.
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Epidemiology of Non-Cardiac Causes of Dizziness in Cardiac Patients Attending Hospitals for Dizziness in a Rural Area of Jammu and Kashmir: A 5-Year Retrospective Study”, το 42% των καρδιολογικών ασθενών που αναζήτησαν φροντίδα για ζάλη είχαν μη καρδιακά αίτια.
Οι αιθουσαίες διαταραχές αντιπροσώπευαν το 26,9%, κυρίως ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης (BPPV), ενώ η ζάλη που σχετιζόταν με φάρμακα αντιστοιχούσε στο 21,0%, συχνά λόγω διουρητικών και β-αναστολέων.
Γαμπρός λιποθυμά από συγκίνηση μόλις αντικρίζει τη νύφη: «Άρχισα να νιώθω αδύναμος» (video)
- Οι νεαρές γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο συνολικά, ιδιαίτερα όσες έχουν διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος όπως το POTS. Σε αυτή την πάθηση, το 80–90% των ασθενών είναι γυναίκες και η ζάλη είναι το πιο συχνό σύμπτωμα.
- Οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες (15–30 ετών) εμφανίζουν συχνά αγγειοπαρασυμπαθητική συγκοπή, τη συχνότερη αιτία λιποθυμίας σε κατά τα άλλα υγιή άτομα.
- Οι ηλικιωμένοι (65+) είναι πιο επιρρεπείς λόγω αφυδάτωσης, φαρμάκων και ορθοστατικής υπότασης, η οποία επηρεάζει έως και το 20% αυτής της ηλικιακής ομάδας.
- Τα άτομα με αφυδάτωση ή χαμηλό όγκο αίματος έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο.
- Οι έγκυες άτομα μπορεί να εμφανίσουν ζάλη λόγω φυσιολογικών αλλαγών στην κυκλοφορία του αίματος.
10 κοινά αιτία λιποθυμίας και ζάλης
Η αίσθηση ζάλης ή τάσης για λιποθυμία μπορεί να είναι ανησυχητικό, αλλά η αιτία είναι συχνά αβλαβής και προσωρινή. Σε πολλές περιπτώσεις, τα συμπτώματα βελτιώνονται γρήγορα μόλις αντιμετωπιστεί ο παράγοντας που τα προκαλεί. Ωστόσο, ορισμένες αιτίες απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα.
1. Αφυδάτωση
Η απώλεια υπερβολικών υγρών, ιδιαίτερα σε ζεστό καιρό, μπορεί να προκαλέσει πτώση της αρτηριακής πίεσης. «Η ζέστη ενεργοποιεί μια οδό στο νευρικό σύστημα που προκαλεί πτώση της αρτηριακής πίεσης», λέει ο Venkatesh Thiruganasambandamoorthy.
Συχνά σημάδια περιλαμβάνουν ξηροστομία, σκούρα ούρα και πονοκεφάλους. Η κατάκλιση μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της ροής αίματος προς τον εγκέφαλο.
2. Ξαφνικό συναισθηματικό στρες ή έκπληξη
Μια έντονη συναισθηματική αντίδραση, όπως φόβος ή έκπληξη, μπορεί να υπερδιεγείρει το νευρικό σύστημα και να προκαλέσει απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης. Ορισμένοι άνθρωποι παθαίνουν ναυτία ή γίνονται ωχροί πριν λιποθυμήσουν.
3. Ορθοστατική υπόταση
Η ορθοστατική υπόταση εμφανίζεται όταν η αρτηριακή πίεση πέφτει αφού σηκωθείτε όρθιοι. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ζάλη ή μαύρα στίγματα στην όραση. Τα περιστασιακά επεισόδια είναι συνήθως αβλαβή, αλλά τα συχνά συμπτώματα θα πρέπει να συζητούνται με γιατρό.
4. Μη φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός
Μια αρρυθμία μπορεί να προκαλέσει πολύ γρήγορο ή πολύ αργό καρδιακό ρυθμό, μειώνοντας τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο. «Κάποιος μπορεί να βρίσκεται στη μέση μιας συζήτησης και ξαφνικά να χάσει τις αισθήσεις του», λέει η καρδιολόγος Melissa Burroughs, M.D. Η αιφνίδια λιποθυμία χωρίς προειδοποίηση απαιτεί άμεση αξιολόγηση.
5. Προβλήματα στις καρδιακές βαλβίδες
Οι κατεστραμμένες ή στενωμένες καρδιακές βαλβίδες μπορεί να περιορίσουν τη ροή αίματος και να προκαλέσουν ζάλη, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της άσκησης. Τα συγγενή προβλήματα στις βαλβίδες είναι πιο συχνά στους νεότερους ανθρώπους.
6. Παρενέργειες φαρμάκων
Τα παυσίπονα, τα αγχολυτικά, τα διουρητικά και τα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση μπορεί να προκαλέσουν ζάλη μειώνοντας την πίεση ή επιβραδύνοντας τον καρδιακό ρυθμό. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μια σοβαρή αλλεργική αντίδραση σε φάρμακο μπορεί επίσης να οδηγήσει σε λιποθυμία.
7. Χαμηλός σάκχαρος αίματος
Η παράλειψη γευμάτων μπορεί να μειώσει το σάκχαρο στο αίμα και να περιορίσει την παροχή ενέργειας στον εγκέφαλο, προκαλώντας ζάλη. Τα συμπτώματα συνήθως βελτιώνονται μετά το φαγητό. Τα άτομα με διαβήτη πρέπει να αντιμετωπίζουν σοβαρά αυτά τα επεισόδια.
8. Γρίπη
Η γρίπη μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και χαμηλό σάκχαρο στο αίμα, επειδή οι άνθρωποι συχνά τρώνε και πίνουν λιγότερο όταν είναι άρρωστοι, αυξάνοντας τον κίνδυνο ζάλης.
9. Εγκεφαλικό επεισόδιο
Η ζάλη που συνοδεύεται από αδυναμία, προβλήματα στην ομιλία ή μούδιασμα μπορεί να αποτελεί ένδειξη εγκεφαλικού επεισοδίου και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επείγουσα ιατρική κατάσταση.
10. Σύνδρομο ορθοστατικής ταχυκαρδίας (POTS)
Το POTS προκαλεί μη φυσιολογική αύξηση του καρδιακού ρυθμού όταν το άτομο στέκεται όρθιο, οδηγώντας σε ζάλη και αίσθηση λιποθυμίας. Είναι ιδιαίτερα συχνό στις νεότερες γυναίκες.
Τι να κάνετε αν αισθάνεστε ζάλη και πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Αν νιώθετε ζάλη, «είναι σημαντικό να δώσετε προσοχή στην επαρκή ενυδάτωση, καθώς η αφυδάτωση είναι μια πολύ συχνή αιτία ζάλης», λέει ο Αμερικανός οικογενειακός ιατρός Christopher Palazzo, M.D.
Η τακτική κατανάλωση γευμάτων είναι επίσης σημαντική, καθώς το χαμηλό σάκχαρο στο αίμα μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα, σημειώνει η Αμερικανίδα ιατρός πρωτοβάθμιας φροντίδας Hannah Goldberg, M.D. Ο επαρκής ύπνος και ο περιορισμός του αλκοόλ και της καφεΐνης μπορεί επίσης να βοηθήσουν. Το να νιώθετε ζάλη μία ή δύο φορές συνήθως δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας, αλλά τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια θα πρέπει να ελέγχονται από γιατρό.
Λιποθυμία: Πότε είναι σημάδι σοβαρής πάθησης – Τρόποι αντιμετώπισης, σύμφωνα με τη Mayo Clinic
Αναζητήστε ιατρική βοήθεια αν τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από λίγες ημέρες ή εμφανίζονται μαζί με πονοκέφαλο, αλλαγές στην όραση, μούδιασμα, αδυναμία, διάρροια, εμετό, πόνο στο στήθος, δύσπνοια ή αν νιώθετε ότι μπορεί να λιποθυμήσετε.
Πηγές: Prevention, MDPI, PMC, Physiological Reviews, ScienceDirect, PMC, EJCM