Αυξάνονται οι ανησυχίες ότι ο αυτισμός στα παιδιά μπορεί να υπερδιαγιγνώσκεται, και θέτουν ερωτήματα σχετικά με τις τρέχουσες διαγνωστικές μεθόδους. Ποια τα τρία σημάδια που μπορεί να παρερμηνευτούν κατά την αξιολόγηση.
Υπερδιάγνωση αυτισμού: Είναι πράγματι περισσότερα τα περιστατικά ή διαγιγνώσκονται τα παιδιά λανθασμένα
Ειδικοί λένε ότι συνηθισμένες συμπεριφορές όπως η αποφυγή οπτικής επαφής ή το περπάτημα στις μύτες των ποδιών δεν σχετίζονται πάντα με αυτισμό, ενώ η ιδέα της «κάλυψης» επίσης αμφισβητείται. Με τις διαγνώσεις αυτισμού να αυξάνονται, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η λανθασμένη διάγνωση θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο τα παιδιά όσο και την πρόσβαση σε υποστήριξη, σημειώνοντας ότι πολλές περιπτώσεις μπορεί να μην πληρούν τα κριτήρια μετά από επανεκτίμηση.
Επικράτηση διάγνωσης αυτισμού και ανησυχίες για υπερδιάγνωση
Μελέτη του 2025 με τίτλο «Autism spectrum disorder: overdiagnosis or a new pandemic?» υποστηρίζει ότι η αύξηση των ποσοστών αυτισμού οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε μη βιολογικούς παράγοντες, επισημαίνοντας τη μεταβλητότητα στη διάγνωση και καλώντας για πιο τυποποιημένες και αξιόπιστες μεθόδους αξιολόγησης για τη βελτίωση της ακρίβειας.
Άλλη πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι διαγνώσεις αυτισμού έχουν αυξηθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου, αλλά αυτή η αύξηση συνδέεται κυρίως με αλλαγές στη διάγνωση, την ευαισθητοποίηση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες, και όχι με επιβεβαιωμένη βιολογική αύξηση. Ταυτόχρονα, μελέτες δείχνουν ότι τόσο η υπερδιάγνωση όσο και η υποδιάγνωση μπορεί να συμβούν, ανάλογα με τον πληθυσμό και το περιβάλλον.
Αυτισμός και ΔΕΠΥ: Το μέγεθος των οπισθίων μπορεί να είναι κρυφό σημάδι, λένε επιστήμονες
- Η επικράτηση έχει αυξηθεί σημαντικά, αλλά όχι απαραίτητα η πραγματική συχνότητα
- Τα ευρύτερα κριτήρια και η αυξημένη ευαισθητοποίηση οδηγούν μεγάλο μέρος της αύξησης
- Υπερδιάγνωση εμφανίζεται σε ορισμένες κλινικές περιπτώσεις (47% δεν πληρούσαν πλήρως τα κριτήρια σε επανεκτίμηση)
- Η υποδιάγνωση επιμένει, ιδιαίτερα σε γυναίκες και ενήλικες
Η υπερδιάγνωση μπορεί να επηρεάσει την πρόσβαση σε υποστήριξη και πόρους
Ο Καναδός παιδίατρος Lester Liao και ο Γάλλος ψυχίατρος και επιδημιολόγος Eric Fombonne προειδοποιούν ότι η αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού μπορεί να έχει «επιβλαβείς επιπτώσεις», ιδιαίτερα όσον αφορά την πρόσβαση στη φροντίδα. «Η υπερδιάγνωση οδηγεί σε λιγότερους πόρους», δηλώνουν πράγμα που σημαίνει ότι οι περιορισμένες υπηρεσίες δεν κατανέμονται σωστά ανάμεσα στα παιδιά.
«Η υπερδιάγνωση εκτρέπει πόρους από τα παιδιά με τις πιο σημαντικές δυσκολίες», και συχνά αφήνει τα πιο ευάλωτα χωρίς επαρκή υποστήριξη, προειδοποιούν, σύμφωνα με το Daily Mail. Όσοι είναι καλύτερα σε θέση να πλοηγηθούν στο σύστημα – μέσω επικοινωνιακών δεξιοτήτων ή οικογενειακών πόρων – μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να λάβουν διάγνωση και υπηρεσίες, ενώ άλλοι μένουν πίσω.
Σφοδρές αντιδράσεις μετά την αλλαγή στάσης του CDC για συσχετισμό των εμβολίων με τον αυτισμό
Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι ο όρος αυτισμός έχει επεκταθεί και κάνουν λόγο πως αυτός είναι ένας βασικός παράγοντας. Οι ευρύτεροι ορισμοί μπορεί να παραβλέπουν παιδιά με πιο σοβαρές ανάγκες. Διαγνωστικά εργαλεία όπως το autism diagnostic observation schedule μπορεί να «ερμηνεύεται λανθασμένα», λένε.
Για παράδειγμα, «η κακή οπτική επαφή μπορεί να οφείλεται σε απροσεξία ή κοινωνικό άγχος και όχι σε περιορισμένη κοινωνική αμοιβαιότητα». Οι συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα των τεστ, αυξάνοντας τον κίνδυνο λανθασμένης διάγνωσης.
«Σχεδόν τα μισά παιδιά που διαγνώστηκαν με αυτισμό στην κοινότητα δεν πληρούσαν τα κριτήρια όταν επαναξιολογήθηκαν», με πολλά να παρουσιάζουν άλλες ψυχιατρικές παθήσεις.
Πότε μπορεί να παρερμηνεύονται τα σημάδια
Οι Liao και Fombonne υποστηρίζουν επίσης ότι ορισμένα συχνά αναφερόμενα σημάδια – όπως το περπάτημα στις μύτες ή οι αισθητηριακές ευαισθησίες – μπορεί να παρερμηνεύονται ως αυτισμός. Η πάθηση έχει μετακινηθεί από μια διαταραχή με συγκεκριμένο ορισμό σε ένα ευρύτερο φάσμα, που συχνά επικαλύπτεται με παθήσεις όπως η ΔΕΠΥ, οδηγώντας σε αύξηση πιο ήπιων διαγνώσεων.
Αμφισβητούν έννοιες όπως το «καμουφλάζ», και δηλώνουν «το masking (καμουφλάζ) προϋποθέτει ότι ένα άτομο κατανοεί την αποδεκτή συμπεριφορά και στη συνέχεια προσαρμόζει το πιο φυσικό του μοτίβο συμπεριφοράς αναλόγως». Αντιθέτως, «τα παιδιά με σοβαρό αυτισμό μπορεί να μην κατανοούν εξαρχής τους κανόνες», κάτι που σημαίνει ότι η έννοια αντικατοπτρίζει πιο ήπιες περιπτώσεις και μια διεύρυνση του ορισμού του αυτισμού.
Συνολικά, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η υπερδιάγνωση μπορεί να δημιουργήσει μια «αυτοεκπληρούμενη προφητεία». «Ενα παιδί που είναι κοινωνικά αποσυρμένο επιτρέπεται να απομονωθεί», λένε, κάτι που μπορεί να μειώσει τις ευκαιρίες ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων.
Το σύμπτωμα στο στομάχι που μπορεί να συνδέεται με τον αυτισμό, σύμφωνα με νέα μελέτη
Η απόδοση όλων των δυσκολιών στον αυτισμό μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη ενός παιδιού. «Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ ενός παιδιού που δυσκολεύεται να κάνει κάτι και ενός παιδιού που δεν μπορεί καθόλου να το κάνει», καταλήγουν.
Πηγές: Daily Mail, PMC, CDC, Springer, ScienceDirect, WILEY, BMJ Group, PMC