Η ορμονική θεραπεία είναι πλέον επιλογή πρώτης γραμμής για τις έντονες εξάψεις και τις νυχτερινές εδιδρώσεις της εμμηνόπαυσης, σύμφωνα με τις νέες οδηγίες του ACOG. Τι αλλάζει και σε ποιες γυναίκες απευθύνεται.
Ορμονική υποκατάσταση στην εμμηνόπαυση: Το «μυστικό» για υγιή γήρανση και ποιότητα ζωής
Ορμονική θεραπεία για την εμμηνόπαυση: Τι συστήνουν οι νέες οδηγίες
Το ACOG, το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, εξέδωσε τις νέες οδηγίες του, επικαιροποιώντας για πρώτη φορά τις συστάσεις του από το 2014. Η ορμονική θεραπεία πρέπει να είναι επιλογή πρώτης γραμμής για τις εξάψεις, τις νυχτερινές εφιδρώσεις και τις σχετικές διαταραχές ύπνου, εκτός αν υπάρχουν αντενδείξεις, όπως ιστορικό θρόμβωσης, εγκεφαλικού επεισοδίου ή ορισμένων μορφών καρκίνου.
Η σύσταση χαρακτηρίζεται «ισχυρή», δηλαδή τα οφέλη υπερτερούν σαφώς των κινδύνων και η θεραπεία είναι κατάλληλη για τις περισσότερες γυναίκες. Παρόμοιες συστάσεις δημοσίευσε το Αμερικανικό Κολλέγιο Ιατρών την προηγούμενη εβδομάδα.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για την ορμονική θεραπεία
Οι έρευνες των τελευταίων ετών παρουσιάζουν αντικρουόμενα ευρήματα.
Εμμηνόπαυση: Μία στις δύο γυναίκες στη μέση ηλικία βιώνει χρόνιο πόνο
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2026 με τίτλο “Relationship between menopausal hormone therapy and incidence risk of breast cancer: systematic review and meta-analysis”, η ορμονική θεραπεία συνδέεται με μέτρια αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού, κυρίως όταν χορηγούνται οιστρογόνα σε συνδυασμό με προγεσταγόνη.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Menopause hormone therapy and risk of mild cognitive impairment or dementia: a systematic review and meta-analysis”, τα ευρήματα για τη σχέση της θεραπείας με την άνοια είναι αντικρουόμενα.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “Efficacy and safety of fezolinetant for moderate-severe vasomotor symptoms associated with menopause in individuals unsuitable for hormone therapy: phase 3b randomised controlled trial”, η φεζολινετάντη, ένα μη ορμονικό φάρμακο, μείωσε σημαντικά τις εξάψεις σε μελέτη με 453 γυναίκες που δεν μπορούσαν να κάνουν ορμονική θεραπεία.
Θρόμβωση στις γυναίκες: Πότε ο κίνδυνος αυξάνεται έως και 20 φορές
Πώς διαφέρουν οι τωρινές οδηγίες από εκείνες του 2014
Οι προηγούμενες οδηγίες υποστήριζαν τη χορήγηση ορμονικής θεραπείας, αλλά στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση και για το συντομότερο δυνατό διάστημα. Οι νέες συστήνουν τακτική επανεκτίμηση της θεραπείας, με έμφαση στην εξατομικευμένη προσέγγιση.
«Ο στόχος είναι να εστιάσουμε στην εξατομικευμένη λήψη αποφάσεων και όχι σε έναν απόλυτο κανόνα που θα περιορίζει στο ελάχιστο τη διάρκεια ή τη δόση της θεραπείας», εξηγεί η πρόεδρος της επιτροπής του ACOG που συνέταξε τις συστάσεις, Catherine Cansino, σύμφωνα με τους New York Times.
Η θεραπεία προτιμάται για γυναίκες κάτω των 60 ετών ή εντός 10 ετών από την έναρξη της εμμηνόπαυσης. Ωστόσο, γυναίκες που τη λαμβάνουν ήδη ενδέχεται να τη συνεχίσουν και μετά τα 60.
Πότε δεν είναι κατάλληλη η ορμονική θεραπεία
Τα ερωτήματα σχετικά με τον καρκίνο του μαστού και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο δεν έχουν απαντηθεί πλήρως, επομένως η θεραπεία μπορεί να μην είναι κατάλληλη για γυναίκες υψηλού κινδύνου.
«Είμαι ενδοκρινολόγος — Αυτή είναι η πρώτη ερώτηση που κάνω όταν κάποιος κρυώνει συνεχώς»
Για αυτές, καθώς και για όσες δεν επιθυμούν να πάρουν ορμόνες, υπάρχουν δύο εναλλακτικές επιλογές:
- μια σχετικά νέα κατηγορία φαρμάκων που δρουν σε υποδοχείς του εγκεφάλου και
- ορισμένα αντικαταθλιπτικά.
«Οι συστάσεις είναι συνολικά αρκετά εύλογες», παρατηρεί η διευθύντρια του Κέντρου Υγείας της Γυναίκας της Mayo Clinic, Stephanie Faubion, η οποία θα ήθελε ωστόσο περισσότερες λεπτομέρειες.
Τα διαδερμικά επιθέματα είναι συχνά πιο ασφαλή από τα χάπια για γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης, εξηγεί η ειδικός.
Πώς άλλαξε η ορμονική θεραπεία μετά από το 2002
«Υπάρχει ολοένα μεγαλύτερη συναίνεση μεταξύ των ιατρικών εταιρειών ότι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης πρέπει να αντιμετωπίζονται και ότι η ορμονική θεραπεία πρέπει να είναι η πρώτη επιλογή», λέει η ενδοκρινολόγος και καθηγήτρια Ιατρικής στο Harvard JoAnn Manson, η οποία δεν συμμετείχε στη σύνταξη των συστάσεων.
Εμμηνόπαυση και εργασία: Το «σιωπηλό μαρτύριο» των γυναικών-Πώς θα σπάσει η σιωπή
Η χρήση της θεραπείας έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, έπειτα από την απότομη πτώση που σημειώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, λόγω των ευρημάτων της μελέτης Women’s Health Initiative, στην οποία η Manson είναι κύρια ερευνήτρια. Η μελέτη έδειξε ότι ορισμένες μορφές ορμονικής θεραπείας αυξάνουν ελαφρώς τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Ωστόσο, η χρήση της δεν έχει επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα και σήμερα μόνο μια μικρή μειοψηφία γυναικών λαμβάνει ορμονική θεραπεία.
Τι δεν καλύπτουν οι νέες οδηγίες
Οι οδηγίες επικεντρώνονται στις εξάψεις, τις νυχτερινές εφιδρώσεις και τις σχετικές διαταραχές ύπνου. Εξετάζουν επίσης τις αλλαγές στη διάθεση, για τις οποίες τα στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση ορμονικής θεραπείας είναι «ανεπαρκή». Δεν καλύπτουν το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης, που περιλαμβάνει συμπτώματα όπως η κολπική ξηρότητα και οι ουρολοιμώξεις, για το οποίο το ACOG αναμένεται να εκδώσει οδηγίες το επόμενο έτος.
Για γυναίκες χωρίς εξάψεις, αλλά με τοπικά ουρογεννητικά συμπτώματα, συστήνονται συχνά τα κολπικά οιστρογόνα, τα οποία δρουν τοπικά.
Η σύσταση δεν αφορά τη χρήση ορμονικής θεραπείας για την πρόληψη καρδιακών παθήσεων και γνωστικής έκπτωσης σε γυναίκες χωρίς συμπτώματα, όπως συνηθιζόταν πριν από το 2002. «Απευθύνεται σε γυναίκες που έχουν σαφή ένδειξη για θεραπεία», καταλήγει η Manson.
Πηγές: New York Times, ACOG, PMC, PubMed, PubMed