Καθώς κυβέρνηση προχωρά με ηλικιακούς περιορισμούς στην χρήση των social media, η συζήτηση έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στις πιθανές βλάβες που μπορεί να σχετίζονται με διαφορετικές πλατφόρμες. Ωστόσο, οι έφηβοι στρέφονται στα social media και όταν έχουν στρες, μια συμπεριφορά που εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν μπορούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να έχουν και οφέλη.
ΕΚΠΑ: Δημιούργησε την πρώτη παγκοσμίως κλίμακα για τη μέτρηση του εθισμού στο Tik Tok
Μπορούν τα social media να παρέχουν συναισθηματική υποστήριξη σε εφήβους κατά τη διάρκεια περιόδων στρες;
Οι ερευνητές I-Ling Chen και Yee-San Teoh, γράφοντας στο British Journal of Developmental Psychology, διαπίστωσαν ότι η σχέση του Instagram με την ευεξία των εφήβων είναι πιο σύνθετη και εξαρτάται από το εάν οι έφηβοι το χρησιμοποιούν για να διαχειριστούν το στρες, την ψυχική τους ανθεκτικότητα και τα μοτίβα χρήσης τους.
Πώς επηρεάζουν τα social media και το doomscrolling την ψυχική υγεία και τα επίπεδα στρες;
Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι το doomscrolling και η προβληματική ή παθητική χρήση των social media συνδέονται με περισσότερο άγχος, ψυχολογική δυσφορία και χαμηλότερη ευεξία. Ωστόσο, τα ίδια τα social media δεν είναι απαραίτητα επιβλαβή. Αυτό που φαίνεται να έχει σημασία είναι ο τρόπος με τον οποίο τα χρησιμοποιούν οι άνθρωποι, το περιεχόμενο που καταναλώνουν και ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν με άλλους.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Social Media Use and Well-Being Across Adolescent Development, η έντονη χρήση των social media συσχετίστηκε με χαμηλότερη ευεξία στους εφήβους, ενώ και η μη χρήση συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερη ευεξία στους μεγαλύτερους εφήβους.
Influencers μέσω Instagram και TikTok διασπείρουν ψευδείς ιατρικές ειδήσεις με οικονομικό όφελος
- Doomscrolling: Η επανειλημμένη κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων συνδέεται με χειρότερη ψυχική ευεξία.
- Προβληματική χρήση: Ανασκόπηση 182 μελετών συνέδεσε την προβληματική χρήση των social media με χειρότερη ψυχική υγεία και ύπνο στους νέους.
- Θετική χρήση: Η δημοσίευση θετικού περιεχομένου συσχετίστηκε με λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους στους εφήβους.
Πώς χρησιμοποιούν οι έφηβοι το Instagram για να διαχειριστούν το στρες
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν έρευνα σε 375 μαθητές λυκείου από την Ταϊβάν, ηλικίας 15 έως 17 ετών, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τακτικά το Instagram.
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν κλίμακες που μετρούσαν το στρες, την ψυχική ανθεκτικότητα και την ικανοποίηση από τη ζωή και απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το πόσο χρόνο περνούσαν στο Instagram, εάν το χρησιμοποιούσαν όταν είχαν στρες και πώς το χρησιμοποιούσαν για να το διαχειριστούν.
Σχεδόν τα τρία τέταρτα (74,7%) δήλωσαν ότι στρέφονταν στο Instagram κατά τη διάρκεια περιόδων στρες. Σε σύγκριση με όσους δεν το έκαναν, αυτοί οι έφηβοι είχαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα στρες και περνούσαν σημαντικά περισσότερο χρόνο στην πλατφόρμα.
Οι ερευνητές εντόπισαν τέσσερις βασικούς τρόπους με τους οποίους οι έφηβοι χρησιμοποιούσαν το Instagram όταν είχαν στρες:
- αναζητούσαν πρακτικές συμβουλές ή λύσεις,
- διαχειρίζονταν δύσκολα συναισθήματα,
- αναζητούσαν υποστήριξη από φίλους και
- απέφευγαν να σκέφτονται τα προβλήματά τους.
Τα οφέλη φάνηκε να εξαρτώνται από τις ατομικές συνθήκες.
Η χρήση του Instagram για τη διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων συσχετίστηκε συνολικά με σημαντικά υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή. Η αναζήτηση υποστήριξης συνδέθηκε με υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή μεταξύ των εφήβων με χαμηλό στρες και υψηλή ψυχική ανθεκτικότητα.
Αντίθετα, όσοι είχαν υψηλό στρες και χαμηλή ψυχική ανθεκτικότητα ωφελήθηκαν περισσότερο από τη χρήση του Instagram για την αναζήτηση συμβουλών.
Αυτή η ομάδα ήταν επίσης πιο πιθανό να χρησιμοποιεί την πλατφόρμα για να αποφεύγει τα προβλήματά της, ανέφερε σημαντικά χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή και ήταν λιγότερο πρόθυμη να περιορίσει τη χρήση του Instagram.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το γεγονός πως η μελέτη πραγματοποιήθηκε στην Ταϊβάν ενδέχεται να περιορίζει το κατά πόσο τα ευρήματα μπορούν να εφαρμοστούν ευρέως σε άλλους πολιτισμούς.
Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι οι προσεγγίσεις σχετικά με τη χρήση των social media από τους εφήβους θα πρέπει να προχωρούν πέρα από την απλή μείωση του χρόνου μπροστά στην οθόνη.
Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει επίσης να εξετάζουν ποιος χρησιμοποιεί τα social media, πώς τα χρησιμοποιεί και τι χρειάζεται από αυτά κατά τη διάρκεια περιόδων στρες, καθώς διαφορετικοί έφηβοι μπορεί να ωφελούνται από διαφορετικές μορφές υποστήριξης.