Το να μισείτε τη δουλειά σας δεν είναι μόνο ένα ζήτημα που επηρεάζει την ψυχολογία, καθώς μπορεί να εκδηλωθεί και στο σώμα. Ποια είναι τα σημάδια που μπορεί να προκληθούν από το τοξικό εργασιακό στρες και τι μπορείτε να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε.
Έχετε burnout; 10 σημάδια που δείχνουν ότι η δουλειά σάς εξαντλεί
Μισείτε τη δουλειά σας; Πότε μπορεί να εκδηλωθεί με σωματικά συμπτώματα – Πώς να το αντιμετωπίσετε
Όλοι έχουμε κακές μέρες στη δουλειά, αλλά υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούμε. Πότε γίνεται μια δύσκολη εβδομάδα, χρόνιο, εξουθενωτικό εργασιακό στρες που αρχίζει να βλάπτει την υγεία; Έρευνα του Αμερικανού συγγραφέα Jeffrey Pfeffer διαπίστωσε ότι η κακή διοίκηση σε εταιρείες των ΗΠΑ μπορεί να ευθύνεται για έως και το 8% των ετήσιων δαπανών υγείας και συνδέεται με περίπου 120.000 επιπλέον θανάτους κάθε χρόνο. Συχνά, το σώμα αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο πιρν οτιδήποτε άλλο, και στέλνει προειδοποιητικά σήματα ότι το επάγγελμά μας μπορεί να προκαλεί συμπτώματα στρες, ακόμη και πριν το αντιληφθούμε.
Τι συμβαίνει σωματικά και ψυχολογικά όταν κάποιος αναγκάζεται να κάνει κάτι που δεν θέλει
Όταν κάποιος αναγκάζεται να κάνει κάτι που δεν θέλει, η εμπειρία συχνά βιώνεται ως απώλεια ελέγχου. Σύμφωνα με μελέτη του 2022 με τίτλο «Determinants of Job Dissatisfaction and Its Impact on Counterproductive Work Behavior of University Staff», παράγοντες όπως ο βαρύς φόρτος εργασίας, οι ασαφείς ρόλοι και οι οργανωτικοί περιορισμοί αυξάνουν τη δυσαρέσκεια από τη δουλειά στο προσωπικό. Η μελέτη διαπίστωσε ότι η υψηλότερη εργασιακή δυσαρέσκεια συνδέεται με περισσότερες αντιπαραγωγικές συμπεριφορές στη δουλειά, όπως μειωμένη προσπάθεια ή αρνητικές ενέργειες στον χώρο εργασίας.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι αυτή η απώλεια αυτονομίας είναι στρεσογόνα τόσο για το μυαλό όσο και για το σώμα, ακόμη και αν δεν υπάρχει σωματική βλάβη. Το σώμα αντιδρά σαν να αντιμετωπίζει απειλή, ενώ το μυαλό μπορεί να απαντήσει με ψυχική δυσφορία, αντίσταση ή συναισθηματικό «μούδιασμα».
Έρευνες δείχνουν ότι:
- Το σώμα μπαίνει σε κατάσταση στρες: Καταστάσεις στις οποίες οι άνθρωποι νιώθουν ελεγχόμενοι ή ανίκανοι να επιλέξουν ενεργοποιούν την αντίδραση στρες του σώματος, αυξάνοντας τις ορμόνες του στρες όπως η κορτιζόλη και τη σωματική διέγερση, όπως ο υψηλότερος καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση.
- Οι άνθρωποι βιώνουν ψυχολογική δυσφορία όταν τους αφαιρείται η αυτονομία: Το αίσθημα ότι κάποιος εξαναγκάζεται ή πιέζεται συνδέεται με δυσφορία, φόβο, θυμό και έντονη αίσθηση απώλειας ελέγχου της ζωής, ακόμη και σε περιβάλλοντα που υποτίθεται ότι βοηθούν, όπως η υγειονομική περίθαλψη.
- Ο εξαναγκασμός συνδέεται με συμπτώματα παρόμοια με τραύμα: Η παρατεταμένη εξαναγκαστική έλλειψη ελέγχου συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα συμπτωμάτων PTSD και κατάθλιψης, δείχνοντας ότι το να αναγκάζεται κανείς μπορεί να έχει μακροχρόνιες ψυχολογικές επιπτώσεις.
- Οι άνθρωποι αντιστέκονται φυσικά στον εξαναγκασμό: Όταν η ελευθερία απειλείται, οι άνθρωποι συχνά βιώνουν συναισθηματική και σωματική διέγερση και μια έντονη εσωτερική ώθηση να ανακτήσουν τον έλεγχο, ακόμη και αν εξωτερικά συμμορφώνονται.
Τι συμβαίνει στο σώμα σας όταν δεν σας αρέσει η δουλειά σας
Δεν μπορείτε να κοιμηθείτε
«Πολλές φορές το πρώτο πράγμα που ακούμε είναι για άυπνες νύχτες», είπε η Monique Reynolds, κλινική ψυχολόγος στο Maryland., σύμφωνα με το HuffPost «Οι άνθρωποι αναφέρουν είτε ότι δεν μπορούν να κοιμηθούν επειδή το μυαλό τους τρέχει, είτε ότι δεν μπορούν να παραμείνουν κοιμισμένοι. Ξυπνούν μέσα στη νύχτα σκεπτόμενοι τη λίστα υποχρεώσεών τους». Λίγες κακές νύχτες δεν αποτελούν ανησυχία, αλλά όταν η αϋπνία γίνεται μοτίβο, μπορεί να σηματοδοτεί τοξικό εργασιακό στρες. «Αν σχετίζεται σταθερά με τη δουλειά, αυτό είναι ένδειξη ότι κάτι δεν είναι ισορροπημένο», είπε η Reynolds.
8 χρώματα που αυξάνουν την παραγωγικότητα – Ιδανικά για τον χώρο εργασίας
Σας πιάνουν πονοκέφαλοι
Οι μύες σφίγγουν για να προστατεύσουν το σώμα και, όταν ο χώρος εργασίας μοιάζει με ζώνη κινδύνου, παραμένουν σφιγμένοι, σύμφωνα με την American Psychological Association. Η χρόνια ένταση στον αυχένα, τους ώμους και το κεφάλι συνδέεται με ημικρανίες και πονοκεφάλους τάσης. «Το στρες δημιουργεί φυσιολογικά συμπτώματα και αυτό εκδηλώνεται ως πόνος», είπε η Reynolds.
Πονάνε οι μύες σας
Σε τοξικές δουλειές, ο εγκέφαλος πλημμυρίζει το σώμα με αδρεναλίνη και ορμόνες στρες, σαν να αντιμετωπίζει μια διαρκή απειλή. «Τα νευρικά μας συστήματα σε τοξικές δουλειές είναι συνεχώς σε επιφυλακή», είπε η Reynolds. «Αναμένουμε διαρκώς, έτοιμοι να αντιδράσουμε σε έναν δυσάρεστο προϊστάμενο ή συνάδελφο». Η επίμονη μυϊκή ένταση, όπως σφιγμένο σαγόνι ή καμπουριασμένοι ώμοι, μπορεί να είναι προειδοποιητικό σημάδι.
Η ψυχική σας υγεία χειροτερεύει
Το στρες μπορεί να επιδεινώσει προϋπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας. «Κάποιος που ίσως ήταν αγχώδης, σε ένα πραγματικά τοξικό εργασιακό περιβάλλον, αυτή η ανησυχία συχνά επιδεινώνεται και περνά το κλινικό όριο», είπε η Reynolds. Μια ανάλυση του 2012, που εξέτασε 279 μελέτες, συνέδεσε την αντιλαμβανόμενη εργασιακή αδικία με προβλήματα υγείας όπως η υπερφαγία και η κατάθλιψη. Ο Καναδός ψυχολόγος E. Kevin Kelloway σημείωσε ότι η άδικη μεταχείριση είναι ιδιαίτερα επιζήμια. «Η αδικία είναι ένας ιδιαίτερα τοξικός στρεσογόνος παράγοντας, επειδή πλήττει τον πυρήνα του ποιοι είμαστε», είπε. «Όταν μου φέρεστε άδικα, επιτίθεστε στην αξιοπρέπειά μου ως άνθρωπο – ουσιαστικά λέγοντας ότι δεν αξίζω δίκαιη μεταχείριση ή να αντιμετωπίζομαι όπως οι άλλοι».
Αρρωσταίνετε πιο συχνά
Τα συχνά κρυολογήματα μπορεί να είναι κόκκινη σημαία, καθώς έχει αποδειχθεί ευρέως ότι το χρόνιο στρες αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνει την ευαλωτότητα σε ασθένειες.
Χάνετε το ενδιαφέρον για σεξ
Η μεταφορά του εργασιακού στρες στο σπίτι μπορεί να επιβαρύνει τις σχέσεις. Η American Psychological Association σημειώνει ότι το χρόνιο επαγγελματικό στρες μπορεί να μειώσει τη σεξουαλική επιθυμία στις γυναίκες, ενώ στους άνδρες μπορεί να μειώσει την τεστοστερόνη και τη libido. «Χρειάζεται ένα ορισμένο επίπεδο χαλάρωσης για να μπορέσει να αναδυθεί το αίσθημα διέγερσης», είπε η Reynolds. «Υπάρχει επίσης ο παράγοντας του χρόνου. Οι άνθρωποι αναφέρουν ότι δεν έχουν αρκετό χρόνο για σεξ».
Είστε συνέχεια κουρασμένοι
Πρόκειται για επίμονη κόπωση που δεν διορθώνεται με ξεκούραση. Ο Kelloway είπε ότι η κόπωση είναι μια συχνή σωματική αντίδραση σε τοξικούς χώρους εργασίας. Ο Jeffrey Pfeffer περιέγραψε τον φαύλο κύκλο. «Νιώθετε υπερφορτωμένοι επειδή δουλεύετε υπερβολικά και δουλεύετε υπερβολικά επειδή νιώθετε υπερφορτωμένοι», είπε.
Το στομάχι σας «διαμαρτύρεται»
Η δυσπεψία, η δυσκοιλιότητα και το φούσκωμα συνδέονται με το στρες, το οποίο αλλάζει την πέψη και τα βακτήρια του εντέρου, επηρεάζοντας τη διάθεση. Ο Kelloway περιέγραψε τη δική του εμπειρία. «Περίπου έξι μήνες μετά άρχισα να παρατηρώ ότι κάθε Κυριακή απόγευμα ανέπτυσσα έναν πόνο στο στομάχι… Όλα τα συμπτώματα εξαφανίστηκαν όταν παραιτήθηκα από τη δουλειά και προχώρησα σε κάτι άλλο».
Αλλάζει η όρεξή σας
Το στρες επηρεάζει άμεσα την όρεξη. Σε οξύ στρες, η αδρεναλίνη καταστέλλει την πέψη, σύμφωνα με το Harvard Health Letter. Με το μακροχρόνιο στρες, η κορτιζόλη συσσωρεύεται και μπορεί να αυξήσει την πείνα, οδηγώντας συχνά σε συναισθηματικό φαγητό. Το Harvard αναφέρει επίσης ότι τα ζαχαρούχα τρόφιμα μπορεί προσωρινά να αμβλύνουν τις αντιδράσεις στο στρες, ενισχύοντας μια ανθυγιεινή συνήθεια που καλό είναι να αποφεύγεται.
Τι μπορείτε να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε
Κάντε διαλείμματα
Αφού το σώμα μπει σε κατάσταση υψηλού συναγερμού για να αντεπεξέλθει σε παράλογες απαιτήσεις ή κακούς προϊσταμένους, χρειάζεται χρόνο αποκατάστασης. «Όταν δεν δίνουμε στο νευρικό μας σύστημα την ευκαιρία να χαλαρώσει και να επανέλθει, αρχίζει να προκαλεί μακροπρόθεσμη βλάβη», εξήγησε η Monique Reynolds. Σημείωσε ότι η συντροφικότητα εκτός χώρου δουλειάς, ο διαλογισμός και η άσκηση μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων στρες.
Αναπλαισιώστε την αρνητική σκέψη
Μια βασική αρχή της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας είναι ότι οι σκέψεις επηρεάζουν τα συναισθήματα. «Δεν είναι δυνατό για όλους να αλλάξουν δουλειά, αλλά μπορούμε να εστιάσουμε στην κατάσταση που μπορούμε να ελέγξουμε», είπε η Reynolds. Η ενσυνειδητότητα μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της μη βοηθητικής επαναλαμβανόμενης σκέψης για την απόδοση στη δουλειά ή τις απόψεις των συναδέλφων.
Το κόλπο για να διπλασιάσετε τις μέρες άδειας σας το 2026
Παραιτηθείτε
Αυτά τα σημάδια μπορεί να αποτελούν προειδοποίηση ότι ήρθε η ώρα να αλλάξετε δουλειά. Ο Jeffrey Pfeffer είπε ότι οι πολλές ώρες εργασίας, η έλλειψη αυτονομίας, τα ασταθή ωράρια και η οικονομική ανασφάλεια τροφοδοτούν τα τοξικά εργασιακά περιβάλλοντα, τα οποία πρέπει να εγκαταλείπονται και όχι απλώς να υπομένονται. «Πρέπει να διορθώσετε το υποκείμενο πρόβλημα, όχι να αντιμετωπίζετε τα συμπτώματα», είπε.