Οι ειδικοί εξηγούν γιατί οι περισσότερες ημερομηνίες στις συσκευασίες στα τρόφιμα δεν σχετίζονται με την ασφάλεια τους, αλλά με την ποιότητά τους, και τι αλλάζει στις ΗΠΑ για να περιοριστεί η σπατάλη.
Το κόλπο για να αφαιρέσετε γρήγορα τα φυτοφάρμακα από φράουλες, ροδάκινα και δαμάσκηνα
Γιατί οι ημερομηνίες στις συσκευασίες στα τρόφιμα προκαλούν τόση σύγχυση
Ένα κουτί γάλα, ένα γιαούρτι ή μια κονσέρβα καταλήγουν συχνά στα σκουπίδια μόλις περάσει η ημερομηνία που αναγράφεται στη συσκευασία τους. Ωστόσο, οι ειδικοί στην ασφάλεια τροφίμων επισημαίνουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι συγκεκριμένες ενδείξεις δεν σημαίνουν πως το προϊόν είναι επικίνδυνο για κατανάλωση. Αντίθετα, αφορούν κυρίως το χρονικό σημείο κατά το οποίο ο κατασκευαστής θεωρεί ότι το προϊόν διατηρεί στο μέγιστο βαθμό τη γεύση και την ποιότητά του.
Οι περισσότεροι καταναλωτές θεωρούν ότι κάθε ημερομηνία που βλέπουν πάνω σε μια συσκευασία αποτελεί ημερομηνία λήξης. Στην πραγματικότητα, στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπάρχει ενιαίο ομοσπονδιακό σύστημα επισήμανσης για τα περισσότερα τρόφιμα, με εξαίρεση το βρεφικό γάλα.
Έτσι, στην αγορά κυκλοφορούν δεκάδες διαφορετικές ενδείξεις όπως «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», «Ανάλωση κατά προτίμηση έως», «Καλύτερη ποιότητα αν καταναλωθεί έως», «Καταναλώστε έως… για καλύτερη ποιότητα» και «Πώληση έως…» γεγονός που δυσκολεύει τους καταναλωτές να καταλάβουν τι πραγματικά σημαίνει καθεμία από αυτές.
Μελέτη της Σχολής Δημόσιας Υγείας Johns Hopkins Bloomberg έδειξε ότι περισσότεροι από οκτώ στους δέκα πετούν τρόφιμα όταν πλησιάζει ή περνά η ημερομηνία που αναγράφεται στη συσκευασία.
Ο Donald Schaffner, ειδικός στην ασφάλεια τροφίμων στο Rutgers University, ξεκαθαρίζει τη διαφορά:
«Οι ημερομηνίες στις ετικέτες εγγυώνται την ποιότητα μέχρι εκείνο το χρονικό σημείο. Δεν αφορούν την ασφάλεια ενός προϊόντος».
Τα επιστημονικά δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι η παρερμηνεία των ετικετών συμβάλλει σημαντικά στη σπατάλη τροφίμων. Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety καταλήγει ότι η έλλειψη ενιαίας επισήμανσης δημιουργεί σύγχυση μεταξύ ποιότητας και ασφάλειας των τροφίμων και υπογραμμίζει την ανάγκη για πιο ξεκάθαρο σύστημα ημερομηνιών, ώστε να περιοριστούν οι άσκοπες απορρίψεις τροφίμων.
Τι καθορίζει τελικά η ημερομηνία που βάζει ο παραγωγός
Οι ενδείξεις αυτές επιλέγονται από τις ίδιες τις εταιρείες τροφίμων.
Η επιστήμονας τροφίμων Rachel Zemser εξηγεί ότι οι ημερομηνίες αυτές δείχνουν κυρίως το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο κατασκευαστής θεωρεί πως το προϊόν βρίσκεται στην καλύτερη ποιοτική του κατάσταση και προσφέρει τη βέλτιστη γεύση.
Ποια τρόφιμα διατηρούνται για πολύ περισσότερο
Δεν έχουν όλα τα τρόφιμα την ίδια διάρκεια ζωής. Η συσκευασία και ο τρόπος επεξεργασίας παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Τα κονσερβοποιημένα προϊόντα, όπως όσπρια, λαχανικά, φρούτα και ντομάτες, μπορούν να διατηρηθούν για χρόνια μετά την ημερομηνία της συσκευασίας, εφόσον παραμένουν κλειστά.
Το ίδιο ισχύει για προϊόντα που έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία και αποθηκεύονται εκτός ψυγείου, όπως τα φυτικά ροφήματα σε χάρτινη συσκευασία.
Εξίσου μεγάλη διάρκεια έχουν τα ξηρά προϊόντα, όπως δημητριακά, μπισκότα και κράκερ, καθώς η χαμηλή περιεκτικότητα σε υγρασία περιορίζει σημαντικά την ανάπτυξη βακτηρίων.
Η Zemser επισημαίνει:
«Οι άνθρωποι μπορούν να χρησιμοποιήσουν την κρίση τους, μυρίζοντας και δοκιμάζοντας το προϊόν, γιατί τα ξηρά κράκερ, τα μπισκότα και παρόμοια τρόφιμα μπορεί να έχουν μπαγιατέψει, όμως δεν πρόκειται να σας αρρωστήσουν αν τα καταναλώσετε».
Το έξυπνο κόλπο με την ισιωτική μαλλιών που κρατά τα πατατάκια φρέσκα
Τα τρόφιμα που χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή
Δεν ισχύουν όμως τα ίδια για όλα τα προϊόντα.
Το νωπό μοσχάρι, το κοτόπουλο και τα ψάρια μπορούν να αλλοιωθούν ακόμη και όταν φυλάσσονται στο ψυγείο. Οι ειδικοί συνιστούν να καταψύχονται πριν από την ημερομηνία «Best By», εφόσον δεν πρόκειται να καταναλωθούν άμεσα.
Όπως τονίζει η Rachel Zemser:
«Τα περισσότερα βακτήρια χρειάζονται υγρασία και αέρα για να αναπτυχθούν και να επιβιώσουν. Έτσι, τα πολύ ξηρά προϊόντα διατηρούνται περισσότερο, όμως δεν θα ρίσκαρα το ίδιο με το κρέας».
Πώς μπορείτε να αποφύγετε άσκοπη σπατάλη τροφίμων
Οι ειδικοί προτείνουν να μην βασίζεστε αποκλειστικά στην ημερομηνία της συσκευασίας, αλλά να αξιολογείτε συνολικά την κατάσταση του προϊόντος.
Πριν πετάξετε ένα τρόφιμο, ελέγξτε:
- Αν έχει εμφανίσει μούχλα.
- Αν αναδίδει ασυνήθιστη ή δυσάρεστη οσμή.
- Αν έχει αλλάξει χρώμα ή υφή.
- Αν πρόκειται για ξηρό προϊόν που απλώς έχει χάσει τη φρεσκάδα του.
- Αν είναι νωπό κρέας ή ψάρι, που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Μπορείτε να φάτε το φαγητό που περίσσεψε; Τα τρόφιμα που είναι τα πιο επικίνδυνα
Η μοναδική πραγματική εξαίρεση
Το μόνο τρόφιμο για το οποίο η ομοσπονδιακή νομοθεσία των ΗΠΑ επιβάλλει υποχρεωτικά ημερομηνία λήξης είναι το βρεφικό γάλα σε σκόνη.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι μετά την ημερομηνία αυτή μειώνεται η θρεπτική του αξία και δεν θα πρέπει να καταναλώνεται.
Όπως σημειώνει ο Donald Schaffner:
«Το βρεφικό γάλα αποτελεί τη μοναδική πηγή διατροφής για το βρέφος και υπάρχει ανησυχία ότι το παιδί μπορεί να εμφανίσει διατροφικές ελλείψεις» αν καταναλώσει γάλα που έχει λήξει.
Ο ίδιος συμβουλεύει τους καταναλωτές να οργανώνουν καλύτερα τα αποθέματα τροφίμων στο σπίτι, να αγοράζουν μόνο τις ποσότητες που χρειάζονται και να αποφεύγουν τις υπερβολικές αγορές.
«Φροντίστε να οργανώνετε σωστά τα αποθέματα τροφίμων στο σπίτι σας, αγοράζετε τις ποσότητες που πραγματικά χρειάζεστε και μην προμηθεύεστε τεράστιες ποσότητες που δεν θα μπορέσετε να καταναλώσετε. Γιατί ποιος θέλει να τρώει τρόφιμα κακής ποιότητας;»