Από την τοποθεσία και τις εφαρμογές που χρησιμοποιείτε μέχρι το μικρόφωνο και το διαφημιστικό ID, το κινητό συγκεντρώνει διαρκώς δεδομένα – Πώς μπορείτε να περιορίσετε την παρακολούθηση;
Το smartphone γνωρίζει πού πηγαίνετε, ποιες εφαρμογές ανοίγετε και πόσο χρόνο περνάτε σε αυτές. Μεγάλο μέρος αυτής της συλλογής δεδομένων πραγματοποιείται στο παρασκήνιο, όμως υπάρχουν ρυθμίσεις σε iPhone και Android που μπορούν να περιορίσουν σημαντικά το ψηφιακό σας αποτύπωμα.
Το smartphone έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει πολλά για την καθημερινότητά σας. Από το πού βρίσκεται το σπίτι και η εργασία σας μέχρι ποια καταστήματα επισκέπτεστε και πόσο χρόνο παραμένετε εκεί.
Μπορεί επίσης να καταγράφεται ποιες εφαρμογές χρησιμοποιείτε μόλις ξυπνάτε ή τι αναζητάτε αργά το βράδυ. Το σημαντικό είναι ότι μεγάλο μέρος αυτής της συλλογής δεδομένων πραγματοποιείται στο παρασκήνιο, μέσω ρυθμίσεων που αρκετοί χρήστες δεν αλλάζουν ποτέ.
Υπάρχουν, ωστόσο, τρόποι να αποκτήσετε μεγαλύτερο έλεγχο. Το ζήτημα της ιδιωτικότητας απασχολεί εδώ και χρόνια τους χρήστες, οι οποίοι συχνά αισθάνονται ότι δεν μπορούν να ελέγξουν τι συμβαίνει με τα προσωπικά δεδομένα τους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι έρευνα του Pew Research Center το 2019 είχε δείξει πως το 81% των ενηλίκων στις ΗΠΑ θεωρούσε ότι είχε ελάχιστο ή καθόλου έλεγχο στα δεδομένα που συλλέγουν οι εταιρείες γι’ αυτούς.
Έχετε πάντα ανοιχτό το κινητό; Τι σας προκαλεί, σύμφωνα με έρευνα
Ποια δεδομένα μπορεί να παρακολουθεί το smartphone
Η συλλογή πληροφοριών δεν περιορίζεται μόνο στην τοποθεσία. Ένα smartphone μπορεί να παρέχει δεδομένα σχετικά με τον τρόπο που χρησιμοποιούνται οι εφαρμογές, αλλά και πρόσβαση σε λειτουργίες και προσωπικό περιεχόμενο, ανάλογα με τις άδειες που έχουν δοθεί.
Μεταξύ των βασικών δεδομένων που μπορεί να συλλέγονται βρίσκονται:
- Η τοποθεσία σας, μέσω GPS, Wi-Fi και κεραιών κινητής τηλεφωνίας, ακόμη και σε ορισμένες περιπτώσεις που δεν χρησιμοποιείτε εφαρμογή χαρτών.
- Η δραστηριότητα στις εφαρμογές, όπως ποιες ανοίγετε, πόσο συχνά τις χρησιμοποιείτε και για πόση ώρα.
- Το διαφημιστικό ID, δηλαδή ένας μοναδικός κωδικός που μπορεί να επιτρέψει στους διαφημιζόμενους να παρακολουθούν τη συμπεριφορά σας μεταξύ διαφορετικών εφαρμογών.
- Η πρόσβαση σε μικρόφωνο και κάμερα, εφόσον έχετε παραχωρήσει τις αντίστοιχες άδειες.
- Οι επαφές, οι φωτογραφίες και τα δεδομένα ημερολογίου, όταν έχουν δοθεί στις εφαρμογές τα απαραίτητα δικαιώματα πρόσβασης.
Μέρος αυτής της παρακολούθησης είναι απαραίτητο για λειτουργίες που χρησιμοποιούνται καθημερινά. Οι ειδοποιήσεις για την κίνηση ή η δυνατότητα εντοπισμού ενός χαμένου τηλεφώνου αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Το ζήτημα προκύπτει όταν τα δεδομένα καταλήγουν σε εφαρμογές και εταιρείες που δεν είναι απαραίτητο να έχουν πρόσβαση σε αυτά.
Smartphone: Αγνοείτε αυτή την σημαντική ειδοποίηση; Μπορεί να βλάπτετε την υγεία σας
Γιατί η τοποθεσία αποκαλύπτει τόσα πολλά για εσάς
Ανάμεσα στις πληροφορίες που συγκεντρώνει ένα smartphone, τα δεδομένα τοποθεσίας είναι ίσως από τα πλέον αποκαλυπτικά. Ένα αναλυτικό ιστορικό των μετακινήσεών σας μπορεί να δημιουργήσει μια ιδιαίτερα λεπτομερή εικόνα της καθημερινότητάς σας.
Μπορεί, για παράδειγμα, να αποκαλύψει πού βρίσκεται το σπίτι σας, πού εργάζεστε, ποιο ιατρείο επισκέπτεστε, τον τόπο λατρείας σας, ακόμη και με ποιους ανθρώπους περνάτε χρόνο.
Μια μελέτη στο Scientific Reports έδειξε πόσα μπορεί να αποκαλύψει το ιστορικό τοποθεσίας ενός κινητού. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μόλις τέσσερα σημεία από τις μετακινήσεις ενός ανθρώπου μπορούσαν να τον ξεχωρίσουν από περίπου 1,5 εκατομμύριο άλλους ανθρώπους. Με άλλα λόγια, οι καθημερινές διαδρομές μας είναι συχνά τόσο μοναδικές, ώστε μπορούν να αποκαλύψουν ποιοι είμαστε.
Παράλληλα, η απενεργοποίηση μίας ρύθμισης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι σταματά κάθε μορφή καταγραφής. Έρευνα του Associated Press το 2018, η οποία επιβεβαιώθηκε από ερευνητές του Princeton University, είχε διαπιστώσει ότι η Google εξακολουθούσε να αποθηκεύει ορισμένα δεδομένα τοποθεσίας ακόμη και όταν οι χρήστες είχαν θέσει σε παύση το Location History.
Η Google συμφώνησε αργότερα σε διακανονισμό ύψους 391,5 εκατομμυρίων δολαρίων με 40 πολιτείες σχετικά με τις πρακτικές παρακολούθησης τοποθεσίας.
Υπάρχει και μία ακόμη διάσταση: τα συγκεκριμένα δεδομένα μπορούν να πωληθούν. Το 2022, η Federal Trade Commission μήνυσε την εταιρεία διαμεσολάβησης δεδομένων Kochava, υποστηρίζοντας ότι πουλούσε πληροφορίες τοποθεσίας οι οποίες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση ανθρώπων σε ευαίσθητους χώρους, όπως κλινικές αναπαραγωγικής υγείας και τόπους λατρείας.
Μπαταρία smartphone: Κάθε πότε πρέπει να τη φορτίζετε και τι να κάνετε για να κρατήσει παραπάνω
iPhone: Οι ρυθμίσεις που μπορείτε να αλλάξετε
Στα iPhone, ένα από τα βασικά εργαλεία ελέγχου είναι το App Tracking Transparency της Apple. Η λειτουργία παρουσιάστηκε το 2021 και απαιτεί από τις εφαρμογές να ζητούν άδεια πριν παρακολουθήσουν έναν χρήστη σε άλλες εφαρμογές και ιστοτόπους.
Μπορείτε να μεταβείτε στις Ρυθμίσεις > Απόρρητο και ασφάλεια > Παρακολούθηση και να απενεργοποιήσετε τη δυνατότητα των εφαρμογών να ζητούν άδεια για παρακολούθηση.
Στην ίδια ενότητα, μέσα από τις Υπηρεσίες τοποθεσίας, μπορείτε να ελέγξετε ξεχωριστά κάθε εφαρμογή και να επιλέξετε αν θα έχει πρόσβαση στην τοποθεσία Ποτέ, Κατά τη χρήση ή αν θα πρέπει να ρωτήσει την επόμενη φορά.
Για εφαρμογές που δεν χρειάζονται να γνωρίζουν το ακριβές σημείο στο οποίο βρίσκεστε, όπως ορισμένες εφαρμογές καιρού ή αγορών, μπορείτε επίσης να απενεργοποιήσετε την Ακριβή τοποθεσία.
Αξίζει ακόμη να ελέγξετε τις Υπηρεσίες συστήματος και τις Σημαντικές τοποθεσίες, όπου μπορεί να διατηρείται ιστορικό των σημείων που επισκέπτεστε. Παράλληλα, στις ρυθμίσεις απορρήτου μπορείτε να εξετάσετε ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στο μικρόφωνο και στην κάμερα και να αφαιρέσετε την άδεια από όσες δεν τη χρειάζονται.
Android: Πώς περιορίζετε την παρακολούθηση
Στα Android smartphones οι ακριβείς ονομασίες των επιλογών μπορεί να αλλάζουν ανάλογα με τον κατασκευαστή της συσκευής. Ωστόσο, στα περισσότερα τηλέφωνα υπάρχουν αντίστοιχοι έλεγχοι ιδιωτικότητας.
Από τις Ρυθμίσεις > Τοποθεσία μπορείτε να εξετάσετε μία προς μία τις εφαρμογές και να δείτε ποιες έχουν δικαίωμα πρόσβασης στην τοποθεσία σας.
Για εφαρμογές που χρειάζονται μόνο μια γενική εκτίμηση της περιοχής στην οποία βρίσκεστε, μπορείτε να απενεργοποιήσετε τη χρήση της ακριβούς τοποθεσίας.
Στις Ρυθμίσεις, μέσα από την ενότητα Απόρρητο ή Google και στη συνέχεια στις Διαφημίσεις, υπάρχει επίσης η δυνατότητα διαγραφής του διαφημιστικού ID.
Παράλληλα, μπορείτε να ελέγξετε τις ρυθμίσεις Timeline ή Location History του Google Account και είτε να τις απενεργοποιήσετε είτε να ενεργοποιήσετε την αυτόματη διαγραφή.
Μέσω της Διαχείρισης αδειών μπορείτε, τέλος, να εξετάσετε ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στο μικρόφωνο, την κάμερα και τις επαφές σας και να αφαιρέσετε όσα δικαιώματα δεν είναι απαραίτητα.
Οι απλές κινήσεις που ενισχύουν την ιδιωτικότητα
Οι ρυθμίσεις τοποθεσίας δεν είναι το μοναδικό σημείο που χρειάζεται έλεγχο. Εφαρμογές που δεν χρησιμοποιούνται πλέον μπορούν να διαγραφούν, καθώς αρκετές εξακολουθούν να συλλέγουν δεδομένα στο παρασκήνιο.
Εξίσου σημαντικό είναι να διατηρείτε ενημερωμένο το λογισμικό του smartphone, ώστε η συσκευή να λαμβάνει τις τελευταίες διορθώσεις ασφαλείας.
Οι άδειες των εφαρμογών μπορούν επίσης να επανεξετάζονται κάθε λίγους μήνες και ιδιαίτερα μετά από μεγάλες ενημερώσεις. Όταν δεν χρειάζονται, μπορούν ακόμη να απενεργοποιούνται οι λειτουργίες σάρωσης μέσω Bluetooth και Wi-Fi.
Και πριν επιλέξετε Να επιτρέπεται σε ένα νέο αίτημα εφαρμογής, είναι χρήσιμο να εξετάζετε ποια ακριβώς πρόσβαση ζητά και αν πραγματικά τη χρειάζεται.
Μπορείτε να εξαφανίσετε εντελώς το ψηφιακό σας αποτύπωμα;
Οι παραπάνω αλλαγές δεν σημαίνουν ότι το smartphone σας θα σταματήσει να συλλέγει κάθε πληροφορία. Ο πάροχος κινητής τηλεφωνίας, ο κατασκευαστής της συσκευής και οι εφαρμογές που χρησιμοποιείτε θα εξακολουθούν να συγκεντρώνουν ορισμένα δεδομένα.
Ο περιορισμός των δικαιωμάτων πρόσβασης, ωστόσο, μπορεί να μειώσει σημαντικά το ψηφιακό αποτύπωμα που αφήνετε πίσω σας.
Οι ρυθμίσεις ιδιωτικότητας ενός smartphone μπορούν να λειτουργήσουν όπως οι κλειδαριές στην εξώπορτα ενός σπιτιού: συχνά κανείς δεν τις ελέγχει μέχρι να παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα.
Δέκα λεπτά για έναν έλεγχο των ρυθμίσεων σήμερα μπορεί να είναι αρκετά για να περιορίσετε την ποσότητα των προσωπικών πληροφοριών που θα μπορούσαν να καταλήξουν σε λάθος χέρια.
Πηγές: