Υπάρχουν στιγμές που η πολιτιστική πολιτική παύει να είναι απλώς ένας θεσμικός σχεδιασμός και μετατρέπεται σε πρόσκληση συμμετοχής. Πώς μπορεί να επηρεαστεί η ψυχική υγεία.
Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Υγείας της ΕΕ: Στο επίκεντρο Κλινική Αριστεία, Ψυχική Υγεία και Δεδομένα
Η πολιτιστική συνταγογράφηση είναι η απάντηση στην ψυχική πίεση της εποχής μας
Η Πολιτιστική Συνταγογράφηση, όπως προβλέπεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «ΕΛΛΑΔΑ 2.0» και υλοποιείται στο πλαίσιο της Δράσης με κωδικό 16735, είναι ακριβώς μια τέτοια στιγμή: μια τομή που επαναπροσδιορίζει τον ρόλο του πολιτισμού ως ενεργού παράγοντα ευεξίας, κοινωνικής συνοχής και τοπικής ανάπτυξης.
Ως υπεύθυνος ενός εκπαιδευτικού οργανισμού που επενδύει διαχρονικά στη γνώση, την καινοτομία και τη σύνδεσή τους με την κοινωνία, παρακολουθώ με ιδιαίτερη αισιοδοξία αυτή τη νέα εθνική πολιτική. Όχι μόνο γιατί αναγνωρίζει θεσμικά κάτι που εδώ και χρόνια βιώνουμε στην πράξη – ότι ο πολιτισμός θεραπεύει, ενδυναμώνει, ενώνει – αλλά κυρίως γιατί ανοίγει τον δρόμο στους τοπικούς φορείς να γίνουν συνδημιουργοί.
Από το εθνικό «ΕΛΛΑΔΑ 2.0» στη Γειτονιά μας
Η Πολιτιστική Συνταγογράφηση δεν αφορά αποκλειστικά κεντρικά προγράμματα. Αντίθετα, η επιτυχία της θα κριθεί στον βαθμό που οι Δήμοι, τα πολιτιστικά τμήματα, οι εκπαιδευτικοί και κοινωνικοί φορείς θα τολμήσουν να την αγκαλιάσουν και να την προσαρμόσουν στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών τους.
Οι όποιες πιθανές προκλήσεις είναι κατανοητές. Κάθε καινοτόμο εγχείρημα γεννά ερωτήματα:
? Θα ανταποκριθεί ο κόσμος; Υπάρχουν οι υποδομές; Θα υπάρξει πραγματικό όφελος;
Η εμπειρία όμως – διεθνής και ελληνική – δείχνει ότι όταν ο πολιτισμός βγαίνει από τα στενά όρια της «εκδήλωσης» και γίνεται βίωμα, μάθηση και συμμετοχή, τότε τα αποτελέσματα είναι πολλαπλασιαστικά.
Τα οφέλη για τον Δήμο και την τοπική κοινωνία
Η υλοποίηση τέτοιων δράσεων Πολιτιστικής Συνταγογράφησης και σε τοπικό επίπεδο μπορεί να:
- Ενισχύσει την ψυχική υγεία και την ευεξία παιδιών, εφήβων, ενηλίκων και ευάλωτων ομάδων.
- Καλλιεργήσει δεξιότητες ζωής, δημιουργικότητα, κριτική σκέψη και ψηφιακό γραμματισμό.
- Ενεργοποιήσει την τοπική κοινωνία, δημιουργώντας χώρους συνάντησης, διαλόγου και συνεργασίας.
- Αναβαθμίσει τον ρόλο του Δήμου από διαχειριστή δράσεων σε φορέα ουσιαστικής κοινωνικής παρέμβασης.
- Δημιουργήσει ένα βιώσιμο πολιτιστικό αποτύπωμα, που θα μείνει και μετά το τέλος κάθε προγράμματος.
Δημήτρης Βαρτζόπουλος: Η Ελλάδα προχωρά σε βαθιά μεταρρύθμιση στην Ψυχική Υγεία
Πολιτισμός, τεχνολογία και εκπαίδευση: ένας σύγχρονος συνδυασμός
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία μας με Δήμους όπως αυτός της Ηλιούπολης, με έντονη πολιτιστική δράση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το πολιτιστικό τμήμα του Δήμου Ηλιούπολης με εκπαιδευτικές δράσεις που συνδυάζουν τέχνη, τεχνολογία και σύγχρονες δεξιότητες, μπορεί να αποτελέσει έναν ρεαλιστικό πιλότο με ζωντανά παραδείγματα Πολιτιστικής Συνταγογράφησης που ήδη εφαρμόζονται! Αναφέρουμε για παράδειγμα:
Γλυπτική ως μέσο έκφρασης και ενσώματης δημιουργίας.
Τεχνητή Νοημοσύνη για έφηβους, όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως εργαλείο κατανόησης του σύγχρονου κόσμου.
Εκπαιδευτική Ρομποτική για παιδιά, που καλλιεργεί τη συνεργασία και την επίλυση προβλημάτων.
Φωτογραφική τέχνη με έξυπνες φορητές συσκευές, που μετατρέπει την καθημερινότητα σε αφήγηση.
Μουσική Τεχνολογία και η Ηχοληψία, που γεφυρώνουν την τέχνη με την επιστήμη.
Ψηφιακή Κινηματογράφηση και Βιντεογραφία, που δίνουν φωνή και εικόνα στις ιστορίες των ανθρώπων.
κ.ά.
Όλα τα παραπάνω δεν είναι απλώς κάποια εκπαιδευτικά αντικείμενα. Είναι πολιτιστικά εργαλεία ενδυνάμωσης.
Το μέλλον της κοινοτικής Ψυχιατρικής-καινοτομία και πολιτικές ψυχικής υγείας στην πράξη
Ένα κάλεσμα τόλμης και συνεργασίας
Η Πολιτιστική Συνταγογράφηση μας καλεί να κάνουμε το επόμενο βήμα:
- να εμπιστευτούμε τη δύναμη του πολιτισμού,
- να επενδύσουμε στη συνεργασία,
- να δώσουμε χώρο στη δημιουργικότητα των τοπικών κοινωνιών.
Η παραβατικότητα των νέων δεν αντιμετωπίζεται με φόβο
Εκτιμούμε ότι οι Δήμοι που θα τολμήσουν πρώτοι να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν τέτοιες δράσεις, δεν θα κερδίσουν μόνο εμπειρία. Θα κερδίσουν ενεργούς πολίτες, ισχυρότερη κοινωνική συνοχή και ένα σύγχρονο πολιτιστικό όραμα.
Ας μην περιμένουμε απλώς να «εφαρμοστεί» ένα εθνικό σχέδιο. Ας γίνουμε μέρος του!
Γιατί όταν ο πολιτισμός γίνεται καθημερινή πρακτική, τότε η ανάκαμψη δεν είναι μόνο οικονομική – είναι βαθιά ανθρώπινη!