Ένα βακτήριο που προκαλεί διάρροια και εμετό εξελίσσεται σε μια ολοένα πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμη σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη. Η Shigella εξαπλώνεται μέσω της σεξουαλικής επαφής, ενώ ορισμένα στελέχη της εμφανίζουν πλέον εκτεταμένη ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά.
Shigella και ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά
Στις ΗΠΑ καταγράφονται περίπου 450.000 περιστατικά σιγκέλλωσης κάθε χρόνο. Η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει δυσεντερία και στο παρελθόν συνδεόταν κυρίως με μολυσμένα τρόφιμα ή νερό, ταξίδια και μεταδόσεις μεταξύ μικρών παιδιών.
Τις τελευταίες δεκαετίες, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει. Η Shigella μεταδίδεται και μέσω της σεξουαλικής επαφής και θεωρείται πλέον «ενδημική» σε ορισμένες κοινότητες ομοφυλόφιλων, αμφιφυλόφιλων και άλλων ανδρών που συνευρίσκονται με άνδρες (GBMSM).
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι αρκετά από τα στελέχη που κυκλοφορούν σε αυτές τις κοινότητες έχουν αποκτήσει ανθεκτικότητα σε πολλαπλά αντιβιοτικά.
Ανάλυση του US CDC σε σχεδόν 17.000 στελέχη Shigella κατέγραψε σημαντική αύξηση των εκτεταμένα ανθεκτικών στα φάρμακα στελεχών (XDR) μεταξύ 2011 και 2023.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι:
- το 2011, το 0% των δειγμάτων ήταν ανθεκτικό σε πέντε ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά,
- το 2023 το ποσοστό είχε φτάσει στο 8,5%,
- η συντριπτική πλειονότητα των ανθεκτικών λοιμώξεων αφορούσε ενήλικες άνδρες,
- πολλοί από αυτούς δεν είχαν πραγματοποιήσει πρόσφατο ταξίδι στο εξωτερικό.
Στο UCLA καταγράφεται πλέον περίπου ένα περιστατικό εκτεταμένα ανθεκτικής Shigella κάθε μήνα, σύμφωνα με τον μοριακό βιολόγο Shangxin Yang. Το 2022 είχε καταγραφεί μόλις ένα σε ολόκληρο το έτος.
«Είναι σχεδόν σαν μια έκρηξη αυτού του παθογόνου στην κοινότητα», δήλωσε ο Yang στο CIDRAP News.
Φθινοπωρινές λοιμώξεις: Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθούν και πώς να προστατευθείτε
Η σεξουαλική μετάδοση της Shigella
Η πρώτη αναφορά σεξουαλικά μεταδιδόμενης σιγκέλλωσης έγινε το 1974, όμως τότε αποτελούσε μικρό μέρος των περιστατικών. Σήμερα υπάρχουν ενδείξεις ότι η σεξουαλική επαφή αποτελεί σημαντική οδό μετάδοσης.
Περισσότερο από το ένα τρίτο των ασθενών με XDR σιγκέλλωση χρειάστηκε νοσηλεία, σύμφωνα με στοιχεία του US CDC.
«Συνολικά, πρόκειται για ένα πολύ ανησυχητικό μοτίβο στελεχών XDR Shigella που παρατηρούνται σε ευάλωτους πληθυσμούς», δήλωσε η επιδημιολόγος Naeemah Logan από το CDC.
«Αυτό σε καμία περίπτωση δεν αφορά αποκλειστικά τις ΗΠΑ, αλλά αποτελεί στην πραγματικότητα μέρος ενός ευρύτερου παγκόσμιου μοτίβου».
Η προειδοποίηση από τη Βρετανία
Παρόμοια αύξηση έχει εντοπίσει στο Ηνωμένο Βασίλειο η γενετίστρια Kate Baker από το University of Cambridge.
«Πολλοί άνδρες που κάνουν έρωτα με άνδρες δεν γνωρίζουν τον σοβαρό και αυξανόμενο κίνδυνο που ενέχει η σεξουαλικά μεταδιδόμενη Shigella», δήλωσε.
«Αυτή η νόσος, μέσα σε περίπου μία δεκαετία, από σχετικά εύκολα αντιμετωπίσιμη με άμεσα διαθέσιμα φάρμακα έχει φτάσει κοντά στο να μην μπορεί να αντιμετωπιστεί».
Το 2025, το 86% των δειγμάτων Shigella sonnei και το 94% των Shigella flexneri που εξετάστηκαν από την UKHSA εμφάνισαν ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά.
«Δεν πρόκειται απλώς για μία μορφή σεξουαλικά μεταδιδόμενης διάρροιας», επισημαίνει η Baker.
«Πρόκειται για πολλαπλές αλληλεπικαλυπτόμενες παραλλαγές που εμφανίζονται και όλες γίνονται γρήγορα ανθεκτικές στα φάρμακα που χρησιμοποιούμε για τη θεραπεία τους. Είναι πολύ πιθανό ότι, εάν κολλήσατε Shigella μέσω σεξουαλικής επαφής, χρειάζεστε διαφορετική θεραπεία από κάποιον που κόλλησε τη λοίμωξη κατά τη διάρκεια ταξιδιού».
Μάτια του COVID: Ακόμη και μια ήπια λοίμωξη μπορεί να επηρεάσει την όραση και να μην βλέπετε καλά
Πώς μπορεί να συνδέονται άλλες λοιμώξεις
Η μελέτη της Baker του 2026 εξετάζει ως πιθανό μηχανισμό την «παράπλευρη ανθεκτικότητα», όταν δηλαδή ένα αντιβιοτικό που χρησιμοποιείται εναντίον ενός παθογόνου επηρεάζει ένα άλλο και ευνοεί την ανάπτυξη ανθεκτικότητας.
Η Alicia Calvo-Villamañán επισήμανε χαρακτηριστικά: «Όταν οι εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες θεραπείας του Ηνωμένου Βασιλείου σταμάτησαν να συνιστούν τη χρήση [αζιθρομυκίνης] για τη θεραπεία λοιμώξεων από γονόρροια, η εμφάνιση ανθεκτικότητας της Shigella στην αζιθρομυκίνη επιβραδύνθηκε».
Η συσχέτιση δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση, ωστόσο δημιουργεί ερωτήματα για τον ρόλο της θεραπείας άλλων σεξουαλικά μεταδιδόμενων λοιμώξεων.
Τι συστήνεται για την πρόληψη
Το California Department of Public Health συνιστά αποφυγή σεξουαλικής επαφής με άτομο που είχε διάρροια τις προηγούμενες δύο εβδομάδες, χρήση μέσων προφύλαξης στο σεξ και καλή υγιεινή πριν και μετά την επαφή.
«Οι κλινικοί γιατροί θα πρέπει να ρωτούν τους ασθενείς με δυσεντερία σχετικά με το ενδεχόμενο σεξουαλικής μετάδοσης και να τους παρέχουν τις ανάλογες συμβουλές», δήλωσε ο Daniel Richardson.
«Πρέπει να γνωρίζουν ότι η σεξουαλικά μεταδιδόμενη Shigella παρουσιάζει μεγαλύτερη αντοχή στα αντιμικροβιακά σε σχέση με άλλες μορφές της νόσου και ότι οι ασθενείς ενδέχεται να χρειάζεται να ελεγχθούν και για άλλα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα».