Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία παρουσίασε ολοκληρωμένη πρόταση για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Στους 40.812 οι θάνατοι στην Ελλάδα το 2023.
Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων, με έξι στρατηγικούς άξονες και ορίζοντα το 2050, παρουσίασε για πρώτη φορά η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ).
Η πρόταση, που θα κατατεθεί στο υπουργείο Υγείας, φιλοδοξεί να αλλάξει την κουλτούρα πρόληψης στη χώρα, δίνοντας έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση, την ενημέρωση των πολιτών και την ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα.
Η ανάγκη για ένα εθνικό σχέδιο αποτυπώνεται και στα στοιχεία, καθώς το 2023 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 40.812 θάνατοι από καρδιαγγειακά νοσήματα, σχεδόν ένας στους τρεις θανάτους.
Η εικόνα στην Ευρώπη και στην Ελλάδα
Ο Επικεφαλής της Επιστημονικής Επιτροπής για την εκπόνηση του Σχεδίου και Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Προληπτικής Καρδιολογίας (EAPC) Κωνσταντίνος Δάβος, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ανάδειξε το γεγονός ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου και αναπηρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με περίπου έναν στους τρεις θανάτους και 1,7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως.
Το 80% των καρδιαγγειακών παθήσεων μπορεί να προληφθεί, ωστόσο μόλις το 3% της συνολικής δαπάνης υγείας κατευθύνεται στην πρόληψη. Το Safe Hearts Plan θέτει ως στόχο για το 2035 τη μείωση της πρώιμης καρδιαγγειακής θνησιμότητας κατά 25% σε σχέση με το 2022.
Ο Καθηγητής Βιοστατιστικής – Επιδημιολογίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Δημοσθένης Παναγιωτάκος, από την πλευρά του τόνισε κάποια σημαντικά επιδημιολογικά στοιχεία:
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, τα καρδιαγγειακά νοσήματα προκάλεσαν το 2023 40.812 θανάτους, σχεδόν έναν στους τρεις, δηλαδή έναν θάνατο κάθε 12 λεπτά.
Την ίδια χρονιά 8.324 άνθρωποι πέθαναν πρόωρα, ενώ η πρόωρη θνησιμότητα από ισχαιμική καρδιοπάθεια ήταν περίπου 37% υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ (42% στους άνδρες).
Στη μελέτη ΑΤΤΙΚΗ, που παρακολουθεί εδώ και 20 χρόνια 3.000 άνδρες και γυναίκες, οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο 12,3 έτη ζωής λόγω πρόωρης καρδιαγγειακής νοσηρότητας. Το συνολικό οικονομικό κόστος των καρδιαγγειακών νοσημάτων στη χώρα ανέρχεται σε 4,315 δισ. ευρώ, ενώ το 23,9% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών.
Το κενό ανάμεσα στη γνώση και τη δράση
Η πανελλήνια έρευνα κοινής γνώμης που διεξήγαγε η ΕΚΕ τον Σεπτέμβριο του 2026 ανέδειξε σημαντικά κενά ενημέρωσης: μόνο το 25,1% των πολιτών γνωρίζει ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου, ενώ το 50,7% θεωρεί λανθασμένα ότι αφορούν κυρίως τους άνδρες.
Παρότι το 77,9% έχει κάνει προληπτικό έλεγχο, το 39,9% δεν έχει συζητήσει ποτέ τον καρδιαγγειακό του κίνδυνο με γιατρό, ενώ τα τρία τέταρτα των πολιτών δεν γνωρίζουν ΚΑΡΠΑ. Οι πολίτες θεωρούν την ΕΚΕ βασικό φορέα αξιόπιστης ενημέρωσης και ζητούν εκπαίδευση για την υγεία από το σχολείο.
«Ο πολίτης ξέρει. Αυτό που του λείπει δεν είναι κυρίως η πληροφορία, αλλά το κίνητρο και τα εργαλεία για να πράξει», τόνισε ο Αντιπρόεδρος της ΕΚΕ, Καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Λάμπρος Μιχάλης.
Τρεις πυλώνες και έξι στρατηγικοί άξονες
Το όραμα του Σχεδίου είναι μια Ελλάδα με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία για όλους, σε κάθε στάδιο της ζωής, χωρίς ανισότητες στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα. Στηρίζεται σε έξι στρατηγικούς άξονες:
- Πρόληψη και προαγωγή της καρδιαγγειακής υγείας, ήδη από τη σχολική ηλικία και με έμφαση στις ανάγκες των γυναικών.
- Έγκαιρη ανίχνευση, διάγνωση και ολοκληρωμένη φροντίδα, με καθολική εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου στους ενήλικες.
- Ισότιμη πρόσβαση και αναβάθμιση της καρδιαγγειακής φροντίδας, και για τις νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
- Διακυβέρνηση, δεδομένα και ψηφιακός μετασχηματισμός, με Εθνικό Παρατηρητήριο Καρδιαγγειακής Υγείας, εθνικά μητρώα διασυνδεδεμένα με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας, τηλεϊατρική και τεχνητή νοημοσύνη.
- Εκπαίδευση, έρευνα και συμμετοχή της κοινωνίας, με θεσμοθέτηση της Προληπτικής Καρδιολογίας ως επίσημης εξειδίκευσης ή δομημένης μετεκπαίδευσης και συνεργασία με τους συλλόγους ασθενών.
- Υλοποίηση, χρηματοδότηση και αξιολόγηση, με εθνικούς δείκτες παρακολούθησης και στρατηγικό στόχο για το 2050 για λιγότερους πρόωρους θανάτους.
Από το Σχέδιο στην πράξη
Ο κ. Μιχάλης παρουσίασε τις δράσεις της στρατηγικής της ΕΚΕ για την περίοδο 2027–2030:
Έμπνευση του πολίτη: εκπαιδευτικές δράσεις και ανανεωμένη ιστοσελίδα, διεύρυνση του δικτύου εκπαίδευσης στην ΚΑΡΠΑ, έμφαση στη διατροφή και στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, και σταθερή συνεργασία με τους συλλόγους ασθενών.
Ενθάρρυνση με όπλο την τεχνολογία: αξιοποίηση wearables και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, με εκπαίδευση των καρδιολόγων στα νέα ψηφιακά εργαλεία. «Οι ψηφιακές εφαρμογές δεν αντικαθιστούν τον γιατρό. Κάνουν όμως την πρόληψη καθημερινή συνήθεια».
Πρόληψη από νωρίς: διατροφή, κίνηση, ΚΑΡΠΑ και ενημέρωση για τους παράγοντες κινδύνου στο σχολείο, σε συνεργασία με την Πολιτεία και την οικογένεια.
Η δημοφιλής τροφή που αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά κατά 67%, σύμφωνα με μελέτη
Αλλαγή τρόπου ζωής: προγράμματα άσκησης στους χώρους εργασίας, κίνητρα για τακτική άσκηση των γυναικών, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση, και «σχολείο σε κίνηση».
Σχέδιο στα ελληνικά μέτρα: εφαρμογή θρομβόλυσης όπου απαιτείται, σε συνεργασία με τις ΥΠΕ, ώστε οι εμφραγματίες να αντιμετωπίζονται έγκαιρα όπου κι αν βρίσκονται, και δημιουργία Κέντρων Αποκατάστασης Καρδιοπαθών με πολυειδικό προσωπικό.
Στόχος είναι η ΕΚΕ να λειτουργεί ως επιστημονικός σύμβουλος της Πολιτείας, αξιοποιώντας το Safe Hearts Plan και την Ελληνική Προεδρία της ΕΕ το β΄ εξάμηνο του 2027 για να αναδειχθεί η καρδιαγγειακή υγεία σε προτεραιότητα.
Το τελικό ζητούμενο
«Το Εθνικό Σχέδιο Καρδιαγγειακής Υγείας δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα υγείας. Είναι μια μακροπρόθεσμη εθνική επένδυση στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην αποτελεσματική θεραπεία», ανέφερε ο Πρόεδρος της ΕΚΕ, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Τούτουζας. Στόχος είναι λιγότερα πρώτα και επαναλαμβανόμενα καρδιαγγειακά συμβάντα, μείωση της πρόωρης θνησιμότητας, περισσότερα έτη ζωής με καλή υγεία και χωρίς αναπηρία, και ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στην πρόληψη και τη θεραπεία.