Η απώλεια βάρους με τη βοήθεια των GLP-1 είναι μόνο ένα μέρος της διαδρομής. Για αρκετούς ανθρώπους, η πραγματική πρόκληση αρχίζει όταν σταματούν τη φαρμακευτική αγωγή και η όρεξη επιστρέφει. Σύμφωνα με τη διαιτολόγο Dr Linia Patel, η προετοιμασία για αυτή τη φάση πρέπει να ξεκινά πολύ νωρίτερα.
Γιατί πολλοί σταματούν τα GLP-1
Τα φάρμακα GLP-1 έχουν αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η απώλεια βάρους. Ωστόσο, η διατήρηση της νέας σύστασης του σώματος μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη μετά τη διακοπή τους.
Όπως εξηγεί η Dr Linia Patel, διαιτολόγος με ειδίκευση στην υγεία των γυναικών και διατροφολόγος αθλητικής απόδοσης, όταν οι άνθρωποι σταματούν τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, «η επαναπρόσληψη του βάρους συμβαίνει στην πλειονότητα».
«Αν αντιμετωπίζουμε την παχυσαρκία ως μια χρόνια πάθηση, αυτά τα φάρμακα έχουν σχεδιαστεί ώστε να χρησιμοποιούνται εφ’ όρου ζωής και στην πραγματικότητα δεν προβλέπεται να τα διακόψετε», αναφέρει η συγγραφέας του Life After Weight-Loss Medication.
Παρότι τα φάρμακα προορίζονται για μακροχρόνια χρήση, στην πράξη αρκετοί άνθρωποι τα διακόπτουν.
«Η πρόκληση είναι ότι περίπου το 50% των ανθρώπων δεν συνεχίζει να τα λαμβάνει επειδή καλύπτει μόνο του το κόστος. Τα φάρμακα γίνονται υπερβολικά ακριβά ή οι άνθρωποι φτάνουν στο βάρος-στόχο τους και θεωρούν ότι δεν τα χρειάζονται πλέον. Επίσης, οι άνθρωποι τείνουν να μη θέλουν να παραμένουν σε φαρμακευτική αγωγή μακροπρόθεσμα».
Η Patel χαρακτηρίζει την επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή ως «φυσιολογική απόκριση» και υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι μπορούν παράλληλα να δουλέψουν με τη βιολογία τους για να διατηρήσουν την απώλεια βάρους.
Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή της θεραπείας μπορεί πράγματι να είναι σημαντική.
Στην επέκταση της μελέτης STEP 1, οι συμμετέχοντες που είχαν λάβει σεμαγλουτίδη 2,4 mg για 68 εβδομάδες είχαν χάσει κατά μέσο όρο 17,3% του αρχικού σωματικού τους βάρους.
Έναν χρόνο μετά τη διακοπή της θεραπείας, είχαν ανακτήσει περίπου τα δύο τρίτα του βάρους που προηγουμένως είχαν χάσει, ενώ αρκετές από τις καρδιομεταβολικές βελτιώσεις που είχαν καταγραφεί κατά τη διάρκεια της θεραπείας κινήθηκαν ξανά προς τις αρχικές τιμές. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη χρόνια φύση της παχυσαρκίας και την πρόκληση της μακροχρόνιας διατήρησης της απώλειας βάρους μετά τη διακοπή της θεραπείας.
1. Μην περιμένετε να σταματήσετε τα GLP-1 για να αλλάξετε συνήθειες
Ένα βασικό λάθος, σύμφωνα με την Patel, είναι η αποκλειστική εστίαση στον αριθμό της ζυγαριάς, χωρίς προετοιμασία για τη φάση συντήρησης.
«Δεν συνειδητοποιούν ότι αυτά τα φάρμακα είναι ισχυρά και τόσο αποτελεσματικά, αλλά μόλις τα διακόψετε, η όρεξη, η πέψη και ο “θόρυβος” γύρω από το φαγητό είναι πιθανό να αλλάξουν».
Γι’ αυτό προτείνει το διάστημα λήψης των φαρμάκων να αξιοποιείται για την εκμάθηση υγιεινών συνταγών και την ανάπτυξη τρόπων αντιμετώπισης των συναισθημάτων που δεν βασίζονται στο φαγητό.
«Οι άνθρωποι που καταφέρνουν αποτελεσματικά να διατηρήσουν το βάρος που έχασαν έχουν αξιοποιήσει τη δύναμη των φαρμάκων όσο τα λαμβάνουν, χρησιμοποιώντας τον νοητικό χώρο που τους προσφέρουν για να επικεντρωθούν σε νέες συμπεριφορές και να πραγματοποιήσουν ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής τους».
2. Βάλτε πρόγραμμα στα γεύματα
Επειδή τα GLP-1 περιορίζουν την όρεξη, μπορεί να χρειάζεται συνειδητή προσπάθεια ώστε να καταναλώνετε επαρκή τροφή. Η Patel προτείνει το «pinned eating»: πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό σε προκαθορισμένες ώρες αντί η διατροφή να καθορίζεται αποκλειστικά από το αίσθημα της πείνας.
«Δεν πρόκειται να θέλετε να τρώτε τόσο πολύ όσο τρώγατε προηγουμένως, αλλά πρέπει να τρώτε, επειδή αυτό είναι πραγματικά σημαντικό για να λαμβάνετε τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και να προστατεύετε αυτή την πολύτιμη μυϊκή μάζα», εξηγεί.
Η λογική είναι να δημιουργηθεί μια σταθερή διατροφική ρουτίνα που θα μπορεί να συνεχιστεί και μετά τη διακοπή των φαρμάκων.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να διατηρήσουμε την απώλεια βάρους; Τι μας κάνει να ξαναπαίρνουμε τα κιλά
3. Πρωτεΐνη και φυτικές ίνες στο ίδιο πιάτο
Η Patel δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε δύο θρεπτικά συστατικά: την πρωτεΐνη και τις φυτικές ίνες. Ο συνδυασμός τους συνδέεται με δύο σημαντικές προκλήσεις κατά τη χρήση GLP-1:
Η πρωτεΐνη βοηθά στη διατήρηση της άλιπης μυϊκής μάζας κατά την απώλεια βάρους και, μαζί με την προπόνηση αντιστάσεων, στη διατήρηση ή ενίσχυση της δύναμης.
Οι φυτικές ίνες υποστηρίζουν την υγεία του πεπτικού συστήματος και μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας.
Και τα δύο συστατικά συμβάλλουν στο αίσθημα κορεσμού, κάτι που μπορεί να διευκολύνει τη διατήρηση του νέου βάρους.
«[Η πρωτεΐνη και οι φυτικές ίνες] λειτουργούν μαζί για να σας βοηθούν να αισθάνεστε χορτάτοι και καλά θρεμμένοι», αναφέρει.
Γιαούρτι με μούρα και chia, κοτόπουλο με λαχανικά και κινόα ή αυγά με ψωμί ολικής άλεσης και αβοκάντο είναι μερικοί από τους συνδυασμούς που προτείνει.
Γιατί δεν πρέπει να αποκλείονται ολόκληρες ομάδες τροφίμων
Η Patel προειδοποιεί επίσης για τις πολύ περιοριστικές διατροφικές επιλογές.
«Έχω πάρα πολλούς πελάτες που καταλήγουν [με] χαμηλό σίδηρο ή με τα μαλλιά τους να πέφτουν, και όλα αυτά είναι αποτέλεσμα του ότι δεν θρέφουν επαρκώς τον οργανισμό τους», εξηγεί.
Ποια ώρα πρέπει να τρώμε πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό για να μην παχύνουμε
Η προσέγγιση που προτείνει βασίζεται στην ισορροπία: πρωτεΐνη, υγιεινά λιπαρά, σύνθετοι υδατάνθρακες, φρούτα, λαχανικά και τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, με στόχο τη μακροχρόνια υποστήριξη της υγείας, της ενέργειας και της πέψης κατά τη χρήση GLP-1.