Το καλαμάρι είναι μια θαλασσινή τροφή που καταναλώνεται ανά τον κόσμο, όμως πολλοί αναρωτιούνται αν είναι πράγματι καλό για την υγεία. Από τη θρεπτική του αξία έως και τα οφέλη του για την υγεία και τα υποπροϊόντα καλαμαριού, επιστημονικά δεδομένα εξετάζουν πιο προσεκτικά πώς μπορεί να επηρεάζει τον οργανισμό.
Τι επιδράσεις μπορεί να έχει το καλαμάρι στην υγεία
Το καλαμάρι είναι ένα θαλασσινό, που εκτιμάται επειδή είναι ευέλικτο, γευστικότατο και μπορεί να μαγειρευτεί με πολλούς τρόπους. Μία από τις πιο δημοφιλείς μορφές του είναι το τηγανητό καλαμάρι, αν και τείνει να έχει περισσότερες θερμίδες σε σύγκριση με άλλους τρόπους παρασκευής. Το καλαμάρι αλιεύεται συνήθως ανοιχτά, πολλές φορές μακριά από τις ακτές, και διάφορα είδη συλλέγονται εμπορικά, με το jumbo flying squid να υποστηρίζει την πιο παραγωγική αλιεία παγκοσμίως. Δεδομένου πόσο δημοφιλές και διαδεδομένο είναι, αξίζει να εξεταστούν τα πιθανά οφέλη για την υγεία, καθώς και οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι που συνδέονται με την κατανάλωσή του.
Υποπροϊόντα καλαμαριού και οι ιατρικές χρήσεις τους
Η επεξεργασία του καλαμαριού δημιουργεί μεγάλες ποσότητες υποπροϊόντων, ιδιαίτερα δέρμα και άλλα μέρη πλούσια σε πρωτεΐνη, τα οποία συνήθως απορρίπτονται. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο Pilot-Scale Enzymatic Conversion of Low Stability, High Free Fatty, Squid Oil to an Oxidatively Stable Astaxanthin-Rich Acylglyceride Oil Suitable for Nutritional Applications, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το έλαιο από τα σπλάχνα του καλαμαριού μπορεί να υποστεί ενζυμική επεξεργασία ώστε να μειωθούν σημαντικά τα ελεύθερα λιπαρά οξέα και να βελτιωθεί η οξειδωτική του σταθερότητα. Η διαδικασία διατηρεί πολύτιμες ενώσεις όπως τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και η ασταξανθίνη, καθιστώντας το έλαιο πιο κατάλληλο για διατροφική χρήση.
Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι αυτά τα υποπροϊόντα καλαμαριού μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν για την παραγωγή φυσικών ενώσεων με πιθανές ιδιότητες υποστήριξης της υγείας, κυρίως μέσω της απελευθέρωσης μικρών βιοδραστικών πεπτιδίων μετά από ενζυμική επεξεργασία.
- Οι πρωτεΐνες του δέρματος του καλαμαριού μπορούν να διασπαστούν σε βιοδραστικά πεπτίδια που βοηθούν στη χαλάρωση των αιμοφόρων αγγείων μέσω της αναστολής του ACE, ενός βασικού ενζύμου που εμπλέκεται στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
- Τα ίδια πεπτίδια που προέρχονται από το καλαμάρι παρουσιάζουν ανασταλτική δράση στο DPP-IV, η οποία συνδέεται με καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα και τη μεταβολική υγεία
- Ορισμένα πεπτίδια αναστέλλουν επίσης την προλυλενδοπεπτιδάση (PEP), ένα ένζυμο που σχετίζεται με τη λειτουργία του εγκεφάλου, υποδηλώνοντας πιθανό νευροϋποστηρικτικό δυναμικό
- Παλαιότερες και υποστηρικτικές εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι τα υδρολύματα ζελατίνης από το δέρμα του καλαμαριού έχουν αντιοξειδωτική δράση και μπορεί να βοηθούν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες
Διατροφική αξία καλαμαριού
Μία μερίδα 113 γραμμαρίων ωμού καλαμαριού περιέχει:
- Θερμίδες: 104
- Πρωτεΐνη: 18 γραμμάρια
- Λιπαρά: 2 γραμμάρια
- Υδατάνθρακες: 3 γραμμάρια
- Φυτικές ίνες: 0 γραμμάρια
Το καλαμάρι αποτελεί επίσης πηγή:
- Βιταμίνης C
- Σιδήρου
- Ασβεστίου
Καλαμάρι: Οφέλη για την υγεία
Τα οφέλη του καλαμαριού για την υγεία συνδέονται συχνά με την υψηλή περιεκτικότητά του σε πρωτεΐνη. Άλλα οφέλη σχετίζονται με την περιεκτικότητά του σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, γνωστά και ως ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.
1. Είναι ιδιαίτερα θρεπτικό κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό
Ο FDA επισημαίνει τα ψάρια ως υγιεινή τροφή για τις έγκυες και τις θηλάζουσες. Η περιεκτικότητα του καλαμαριού σε πρωτεΐνη και σίδηρο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις εγκύους.
2. Ενισχύει την καρδιά
Η σχέση των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων από το ιχθυέλαιο με την υγεία της καρδιάς έχει μελετηθεί εκτενώς. Ωστόσο, η ισορροπία των λιπαρών οξέων στο έλαιο καλαμαριού διαφέρει κάπως από εκείνη των τυπικών ιχθυελαίων που κυκλοφορούν στην αγορά. Το δοκοσαεξαενοϊκό οξύ (DHA) είναι υψηλότερο στο καλαμάρι σε σύγκριση με άλλα θαλασσινά. Έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει τον καρδιακό ρυθμό σε κατάσταση ηρεμίας. Έλαια πλούσια σε DHA, όπως το έλαιο καλαμαριού, μπορεί επίσης να βοηθούν στη μείωση της συσσώρευσης αιμοπεταλίων στις γυναίκες.
3. Ανακουφίζει από τη ρευματοειδή αρθρίτιδα
Έρευνες για τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που βρίσκονται στα θαλασσινά δείχνουν ότι βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Οι συμμετέχοντες σε μία μελέτη ανέφεραν μικρότερη διάρκεια πρωινής δυσκαμψίας των αρθρώσεων και μειωμένο πρήξιμο και πόνο στις αρθρώσεις.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Το καλαμάρι θεωρείται γενικά ασφαλές τρόφιμο όταν καταναλώνεται με μέτρο. Οι κύριοι κίνδυνοι για την υγεία από το καλαμάρι και τα οστρακοειδή προέρχονται από τα επίπεδα υδραργύρου και τις αλλεργίες.
Αλλεργία στα οστρακοειδή
Όπως με κάθε οστρακοειδές, το καλαμάρι ενέχει κίνδυνο αλλεργικής αντίδρασης. Μία ουσία που ονομάζεται τροπομυοσίνη θεωρείται ο βασικός υπαίτιος. Αν έχετε αλλεργία στα οστρακοειδή, θα πρέπει να αποφεύγετε το καλαμάρι.
Δηλητηρίαση από υδράργυρο
Τα θαλασσινά είναι γνωστό εδώ και καιρό ότι περιέχουν υδράργυρο. Η συσσώρευση υδραργύρου στο σώμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη, ιδιαίτερα στα παιδιά. Ο FDA κατατάσσει το καλαμάρι στις «καλύτερες επιλογές» θαλασσινών, που σημαίνει ότι περιέχει σχετικά χαμηλά επίπεδα υδραργύρου. Παρ’ όλα αυτά, είναι καλό να θυμάστε ότι οποιοδήποτε καλαμάρι καταναλώνετε πιθανότατα περιέχει υδράργυρο.
Συνιστάται οι ενήλικες να καταναλώνουν καλαμάρι και άλλα θαλασσινά «καλύτερης επιλογής» έως δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα σε μερίδες των 113 γραμμαρίων.
Συνιστάται τα παιδιά κάτω των 12 ετών να καταναλώνουν δύο μερίδες καλαμαριού και άλλων θαλασσινών «καλύτερης επιλογής» την εβδομάδα. Το μέγεθος της μερίδας, ανά ηλικία, είναι:
- 28 γραμμάρια για ηλικίες 1–3
- 57 γραμμάρια για ηλικίες 4–7
- 85 γραμμάρια για ηλικίες 8–10
- 113 γραμμάρια για ηλικία 11
Κίνδυνοι από το μελάνι καλαμαριού
Αν και το μελάνι καλαμαριού δεν είναι δηλητηριώδες, μπορεί να ενέχει ορισμένους κινδύνους. Η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν μελάνι καλαμαριού μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση παρόμοια με αλλεργία στα θαλασσινά. Αν έχετε αλλεργία στα οστρακοειδή ή στο καλαμάρι, αποφύγετε οποιαδήποτε τρόφιμα περιέχουν μελάνι καλαμαριού.