Δεν είναι ούτε φρούτο ούτε λαχανικό – Οι ειδικοί εξηγούν γιατί η τροφή αυτή μπορεί να αποτελέσει σημαντική διατροφική επιλογή για όσους έχουν λίπος στο συκώτι.
«Είμαι ηπατολόγος – Η τροφή που απαγορεύω σε όσους έχουν λίπος στο συκώτι»
Τι πυροδοτεί το λιπώδες ήπαρ
Το λιπώδες ήπαρ αφορά εκατομμύρια ανθρώπους, αρκετοί από τους οποίους μπορεί να μη γνωρίζουν καν ότι έχουν τη συγκεκριμένη πάθηση. Όταν έρχεται η διάγνωση, η προσοχή συνήθως στρέφεται στις τροφές που πρέπει να περιοριστούν. Οι ηπατολόγοι, ωστόσο, επισημαίνουν ότι εξίσου σημαντικό είναι τι μπορούμε να προσθέσουμε στη διατροφή μας. Και μία από τις βασικές επιλογές τους βρίσκεται ήδη στις περισσότερες κουζίνες.
Η λιπώδης νόσος του ήπατος είναι μια ιδιαίτερα συχνή κατάσταση και επηρεάζει περίπου το 25% έως 30% του γενικού πληθυσμού στη χώρα μας. Μάλιστα, πολλοί από όσους νοσούν δεν γνωρίζουν ότι την έχουν.
Η πάθηση εμφανίζεται όταν συσσωρεύεται λίπος στα κύτταρα του ήπατος. Μεταξύ των παραγόντων που μπορούν να συνδέονται με την εμφάνισή της είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η υψηλή χοληστερόλη και ο διαβήτης τύπου 2.
Μετά τη διάγνωση, είναι φυσικό το ενδιαφέρον να στρέφεται στο πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η κατάσταση ή ακόμη και να αναστραφεί, καθώς η λιπώδης νόσος του ήπατος μπορεί να είναι αναστρέψιμη.
Οι γιατροί μπορεί να συστήσουν τον περιορισμό συγκεκριμένων τροφών ή άλλες αλλαγές που σχετίζονται με την υγεία του ήπατος. Ωστόσο, η διατροφική προσέγγιση δεν αφορά μόνο όσα πρέπει να αφαιρεθούν από το καθημερινό μενού.
Υπάρχουν και τροφές που μπορούν να προστεθούν, με τους ηπατολόγους να ξεχωρίζουν μία συγκεκριμένη επιλογή. Και μάλλον δεν είναι αυτή που θα περιμένατε.
4 κοινά συμπληρώματα που μπορεί να βλάψουν το συκώτι σας – Τι προειδοποιούν οι ειδικοί
Η Νο1 επιλογή των ηπατολόγων για το λιπώδες ήπαρ
Δεν πρόκειται για κάποιο φρούτο ή λαχανικό. Η τροφή που οι ειδικοί προτρέπουν τα άτομα με λιπώδη νόσο του ήπατος να καταναλώνουν είναι το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο.
Ενδεικτικά, τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrition εξέτασε την επίδραση του ελαιόλαδου σε ασθενείς με μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωσή του συνδέθηκε με βελτίωση της σοβαρότητας της λιπώδους διήθησης του ήπατος, με το αποτέλεσμα να καταγράφεται ανεξάρτητα από τη διόρθωση καρδιομεταβολικών παραμέτρων. Τα ευρήματα προσθέτουν επιστημονικό ενδιαφέρον στον ρόλο που μπορεί να έχει η ποιότητα του λίπους της διατροφής στη διαχείριση της νόσου.
Η λιπώδης νόσος του ήπατος είναι επίσης γνωστή ως λιπώδης ηπατική νόσος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία ή MASLD.
Το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο περιέχει μονοακόρεστα λιπαρά, τα οποία χαρακτηρίζονται συχνά ως «καλά» λιπαρά, αλλά και φυτικά αντιοξειδωτικά που ονομάζονται πολυφαινόλες.
Ο Dr. Hal Brindley, ηπατολόγος και γαστρεντερολόγος στο HCA London Bridge Hospital και στο Barts Health NHS Trust, περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο τη δράση αυτών των συστατικών:
«Σκεφτείτε το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο σαν ένα πράσινο φανάρι για τον μηχανισμό καύσης λίπους του ήπατός σας», εξηγεί ο Dr. Hal Brindley. «Αυτές οι ενώσεις λειτουργούν σαν τροχονόμος: απενεργοποιούν τους βιολογικούς διακόπτες που αποθηκεύουν λίπος στο ήπαρ και ενεργοποιούν τους διακόπτες που καίνε το λίπος για ενέργεια».
Πώς μπορείτε να βάλετε περισσότερο ελαιόλαδο στη διατροφή σας
Η ενσωμάτωσή του στην καθημερινή διατροφή δεν απαιτεί απαραίτητα μεγάλες αλλαγές. Υπάρχουν απλοί τρόποι ώστε το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο να αντικαταστήσει άλλα λιπαρά ή να προστεθεί σε γεύματα.
Μερικές από τις επιλογές που αναφέρονται είναι:
- να το χρησιμοποιείτε ως dressing στη σαλάτα,
- να περιχύνετε με αυτό ψητά λαχανικά,
- να το χρησιμοποιείτε στη θέση του βουτύρου.
Η Dr. Pradnya Mitroo, MD, board-certified γαστρεντερολόγος, ηπατολόγος και managing partner στο Fresno Digestive Health, εστιάζει ειδικά στην αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών.
«Η αντικατάσταση του βουτύρου, της μαργαρίνης και άλλων κορεσμένων λιπαρών που χρησιμοποιούνται στο μαγείρεμα με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο είναι μια απλή, πρακτική αλλαγή που μπορεί να υιοθετηθεί εύκολα από τους ασθενείς και αυτή η μία αντικατάσταση μπορεί να μειώσει το ηπατικό λίπος ανεξάρτητα από τον περιορισμό των θερμίδων ή την απώλεια βάρους», αναφέρει.
Όσον αφορά την ποσότητα, οι δύο ειδικοί δίνουν ελαφρώς διαφορετικές συστάσεις. Ο Dr. Brindley προτείνει μιάμιση έως δύο κουταλιές της σούπας την ημέρα, ενώ η Dr. Mitroo προτείνει τρεις έως τέσσερις.
Λίπος στο συκώτι: Αυτό είναι το καλύτερο φρούτο που πρέπει να τρώμε για να προστατευτούμε
Λιπαρά ψάρια και ωμέγα-3 για το ήπαρ
Το ελαιόλαδο δεν είναι η μοναδική διατροφική επιλογή που ξεχωρίζουν οι ηπατολόγοι. Σημαντική θέση έχουν και τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, οι σαρδέλες και το σκουμπρί.
Τα συγκεκριμένα ψάρια είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, μεταξύ των οποίων τα EPA και DHA.
«Τα ωμέγα-3 λιπαρά ενσωματώνονται απευθείας στην επένδυση των κυττάρων του ήπατός σας, κάνοντάς τα πιο εύκαμπτα και ανθεκτικά», εξηγεί ο Dr. Brindley. «Μειώνουν επίσης τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στο αίμα —των λιπών που κυκλοφορούν στο αίμα— εμποδίζοντας την επιπλέον εναπόθεση λίπους στον ηπατικό ιστό».
Η Dr. Mitroo σημειώνει επίσης ότι τα ωμέγα-3 «μειώνουν την παραγωγή λίπους στο ήπαρ», δηλαδή περιορίζουν την ποσότητα λίπους που παράγεται εκεί.
Οι ηπατολόγοι συμφωνούν ότι περίπου 110 με 140 γρ. λιπαρού ψαριού, δύο με τρεις φορές την εβδομάδα, μπορούν να αποτελέσουν έναν στόχο.
Το ψάρι μπορεί να καταναλωθεί ψητό ως κύριο γεύμα, αλλά μπορεί επίσης να προστεθεί σε σαλάτα ή σάντουιτς, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη ποικιλία στη διατροφή.
Λίπος στο συκώτι: Τα καλύτερα και τα χειρότερα ροφήματα για το λιπώδες ήπαρ
Γιατί οι ειδικοί ξεχωρίζουν και τους ξηρούς καρπούς
Μία ακόμη επιλογή είναι οι ξηροί καρποί και ιδιαίτερα τα καρύδια. Σύμφωνα με τον Dr. Brindley, περιέχουν ALA, ένα ακόμη ωμέγα-3 λιπαρό οξύ, ενώ παράλληλα παρέχουν φυτικές ίνες που τροφοδοτούν τα «καλά» βακτήρια του εντέρου.
Η σύστασή του είναι μια μικρή χούφτα ξηρών καρπών καθημερινά. Μπορούν, για παράδειγμα, να προστεθούν στο γιαούρτι στο πρωινό ή να καταναλωθούν ως απογευματινό σνακ.
Η Dr. Mitroo αναφέρει επίσης τα αμύγδαλα και τα φιστίκια ως χρήσιμες επιλογές και καλές πηγές «καλών» λιπαρών.
Όπως σημειώνει, θυμάται μελέτες σύμφωνα με τις οποίες η κατανάλωση περισσότερων από τρεις μερίδες ξηρών καρπών την εβδομάδα μπορεί να έχει προστατευτική δράση απέναντι στη λιπώδη νόσο του ήπατος.
Και ο καφές στη λίστα για το λιπώδες ήπαρ
Ακόμη και ο καθημερινός καφές βρίσκεται ανάμεσα στις επιλογές που αναφέρουν οι ειδικοί.
Η Dr. Mitroo επισημαίνει ότι έχει δει μελέτες στις οποίες η κατανάλωση τριών φλιτζανιών φιλτραρισμένου καφέ την ημέρα, χωρίς πρόσθετα, συνδέεται με μείωση του κινδύνου MASLD και ηπατικής ίνωσης.
Ο Dr. Brindley εξηγεί τι συμβαίνει στον οργανισμό:
«Όταν το σώμα σας διασπά τον καφέ, παράγει ενώσεις που εμποδίζουν ειδικά κύτταρα του ήπατος —τα ηπατικά αστεροειδή κύτταρα— να δημιουργήσουν ουλώδη ιστό», αναφέρει. «Με την πάροδο του χρόνου, η κατανάλωση καφέ βοηθά στην πρόληψη του σχηματισμού άκαμπτου, ινώδους ιστού —ίνωσης— που οδηγεί σε σοβαρή ηπατική νόσο».
Λίπος στο συκώτι: Οι 4 χειρότερες τροφές για το λιπώδες ήπαρ, σύμφωνα με ηπατολόγο
Γιατί οι διατροφικές αλλαγές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία
Η επιλογή τροφών που θεωρούνται φιλικές προς το ήπαρ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της MASLD.
Η Dr. Mitroo υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης, αλλά και τη δυνατότητα αναστροφής της με τις κατάλληλες διατροφικές αλλαγές.
«Η MASLD/λιπώδης νόσος του ήπατος εξελίσσεται γρήγορα σε μία από τις σημαντικότερες αιτίες μεταμόσχευσης ήπατος σε αυτή τη χώρα και αποτελεί ήδη τη Νο1 αιτία μεταμόσχευσης ήπατος στις γυναίκες, ενώ είναι αναστρέψιμη με τις σωστές διατροφικές αλλαγές», αναφέρει η Dr. Mitroo.