Το όσπριο της καλής τύχης είναι οι εδώδιμοι σπόροι του Vigna unguiculata, ενός φυτού της οικογένειας των φασολιών και των μπιζελιών (Fabaceae) που βοτανικά είναι πιο κοντά στα φασόλια παρά στα αληθινά μπιζέλια. Ποια είναι, όμως, τα οφέλη του για την υγεία.
Μπιζέλια: Το όσπριο που μπορεί να προστατεύσει την όραση και να καταπολεμήσει τη φλεγμονή
Ποιο είναι το όσπριο της καλής τύχης και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Τα μαυρομάτικα φασόλια είναι συνήθως ανοιχτόχρωμα ή κρεμ, με ένα χαρακτηριστικό σκούρο σημάδι ή «μαύρο μάτι» στο σημείο προσκόλλησης (hilum), και αναπτύσσονται σε λοβούς πάνω σε ένα ετήσιο φυτό που καλλιεργείται ευρέως σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές.
Είναι πλούσιοι σε θρεπτικά συστατικά και καταναλώνονται συχνά ως πηγή φυτικής πρωτεΐνης, υδατανθράκων, βιταμινών και μετάλλων.
Ιατρικές χρήσεις των εκχυλισμάτων μαυρομάτικων φασολιών
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «A Review of the Nutrient and Ethnomedicinal Value of Cowpea (Vigna unguiculata (L.) Walp.)», το αμπελοφάσουλο που ανήκει στην ίδια οικογένεια με τα μαυρομάτικα είναι ένα όσπριο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά που παρέχει πρωτεΐνη, υδατάνθρακες, βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και βιοδραστικές φυτικές ενώσεις.
Άλλες έρευνες συμπεραίνουν ότι τα μαυρομάτικα (Vigna unguiculata) περιέχουν βιοδραστικές ενώσεις όπως πολυφαινόλες, φλαβονοειδή, σαπωνίνες, αλκαλοειδή και τερπενοειδή που μπορεί να έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες και αναφέρουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση που συνδέεται με τις φαινολικές ενώσεις.
Κουκιά: Το όσπριο που μπορεί να βοηθήσει με την απώλεια βάρους και να ενισχύσει τα οστά
Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν επίσης αντιφλεγμονώδη και αντιδιαβητική δυναμική, συμπεριλαμβανομένης της αναστολής ενζύμων που διασπούν τους υδατάνθρακες και επηρεάζουν το σάκχαρο στο αίμα.
Άλλες μελέτες αναφέρουν αντιμικροβιακές επιδράσεις έναντι βακτηρίων και μυκήτων, αντιαναιμική δράση σε πειραματικά μοντέλα δρεπανοκυτταρικής νόσου και δράση μείωσης του πόνου σε ζώα.
Δράσεις που έχουν αναφερθεί στη βιβλιογραφία
- Αντιοξειδωτικές επιδράσεις που μειώνουν το οξειδωτικό στρες
- Αντιφλεγμονώδη δράση σε εργαστηριακές μελέτες
- Αντιδιαβητικές επιδράσεις μέσω αναστολής των ενζύμων α-αμυλάση και α-γλυκοσιδάση
- Αντιμικροβιακή δράση έναντι βακτηρίων και μυκήτων
- Πειραματικές αντιαναιμικές επιδράσεις στα ερυθρά αιμοσφαίρια
- Δράση μείωσης του πόνου (αντινοκισηπτική) σε μελέτες σε ζώα
Ρεβύθια: Η υπερτροφή που ρίχνει τη χοληστερίνη – 3 συνταγές που προτείνουν οι ειδικοί
Διατροφική αξία των μαυρομάτικων φασολιών
Αυτό το όσπριο είναι καλή πηγή σύνθετων υδατανθράκων, φυτικών ινών και πολλών βασικών βιταμινών και μετάλλων.
1 φλιτζάνι μαγειρεμένα μαυρομάτικα φασόλια ή 165 γραμμάρια περιέχει:
- 160 θερμίδες
- 0,6 g λιπαρά
- 33,5 g υδατάνθρακες
- 5,2 g πρωτεΐνη
- 8,3 g φυτικές ίνες
- 5,3 g σάκχαρα
- 10% της ημερήσιας αξίας για σίδηρο
- 16% της ημερήσιας αξίας για ασβέστιο
- 15% της ημερήσιας αξίας για κάλιο
- 20% της ημερήσιας αξίας για μαγνήσιο
- 24% της ημερήσιας αξίας για χαλκό
- 15% της ημερήσιας αξίας για ψευδάργυρο
- 52% της ημερήσιας αξίας για φυλλικό οξύ
- 44% της ημερήσιας αξίας για βιταμίνη A
- 37% της ημερήσιας αξίας για βιταμίνη K
- 41% της ημερήσιας αξίας για μαγγάνιο
Μαυρομάτικα φασόλια: Οφέλη για την υγεία
Εκτός από το ότι είναι πηγή σημαντικών θρεπτικών συστατικών, μπορεί και να προσφέρουν ορισμένα συγκεκριμένα οφέλη για την υγεία.
1. Μπορεί να βοηθήσουν την πέψη
Μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της πέψης για ορισμένους ανθρώπους λόγω της περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες, οι οποίες μπορούν να προάγουν τις τακτικές κενώσεις του εντέρου.
Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για άτομα που παρουσιάζουν περιστασιακή δυσκοιλιότητα. Σύμφωνα με μετα-ανάλυση του 2012, η αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με δυσκοιλιότητα να έχουν πιο συχνές κενώσεις.
Τα μαυρομάτικα περιέχουν επίσης πρεβιοτικές φυτικές ίνες, οι οποίες τρέφουν τα ωφέλιμα βακτήρια στο πεπτικό σύστημα.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι για ορισμένους με πεπτικές ιατρικές παθήσεις, η υψηλή ποσότητα φυτικών ινών στα μαυρομάτικα φασόλια μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα.
2. Μπορεί να μειώσουν την αρτηριακή πίεση και τη φλεγμονή
Σύμφωνα με ανασκόπηση του 2018, ο στενός «συγγενής» των μαυρομάτικων φασολιών, το αμπελοφάσουλο, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο διαβήτη, να μειώσει τα επίπεδα φλεγμονής και να σταθεροποιήσει ή να μειώσει την αρτηριακή πίεση.
Ωστόσο, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι, ενώ ορισμένες μελέτες διαπίστωσαν ότι τααμπελοφάσουλα μειώνουν αυτές τις ιατρικές παθήσεις ή τον κίνδυνο εμφάνισής τους, απαιτούνται υψηλής ποιότητας και μακροχρόνιες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα.
3. Μπορεί να βοηθήσουν στη διατήρηση υγιούς βάρους
Μελέτη του 2015 διαπίστωσε ότι τα άτομα που κατανάλωναν όσπρια σε τακτική βάση είχαν μικρότερη πιθανότητα να έχουν παχυσαρκία σε σύγκριση με όσους δεν τα κατανάλωναν.
Είναι πλούσια πηγή σύνθετων υδατανθράκων, οι οποίοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να χωνευτούν σε σύγκριση με τους απλούς υδατάνθρακες. Ως αποτέλεσμα, όσοι τα καταναλώνουν μπορεί να νιώθουν χορτάτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, κάτι που μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση ενός μέτριου βάρους.
4. Μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της χοληστερίνης
Υπάρχουν στοιχεία ότι η τακτική κατανάλωση οσπρίων μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της LDL ή «κακής» χοληστερίνης. Η μείωση της υψηλής χοληστερίνης μπορεί να περιορίσει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας.
Επιπλέον, ανασκόπηση του 2017 διαπίστωσε ότι μια διατροφή γενικά πλούσια σε φυτικές ίνες μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου.
Οι άνθρωποι μπορούν να καταναλώνουν μαυρομάτικα φασόλια ως μέρος της μεσογειακής διατροφής, η οποία μπορεί επίσης να μειώσει την LDL χοληστερόλη.
5. Μπορεί να υποστηρίξουν την υγεία των ματιών και του δέρματος
Τα μαυρομάτικα φασόλια περιέχουν εντυπωσιακή ποσότητα βήτα-καροτίνης, την οποία το σώμα μετατρέπει σε βιταμίνη A. Σε μία μόνο μερίδα, τα μαυρομάτικα φασόλια καλύπτουν περίπου το ένα τέταρτο των ημερήσιων αναγκών ενός ενήλικα σε βιταμίνη A.
Η βιταμίνη A βοηθά στη διατήρηση υγιών ματιών και δέρματος, προστατεύοντας και λιπαίνοντας τις βλεννογόνες μεμβράνες γύρω τους.
Πιθανοί κίνδυνοι
Ένα από τα μειονεκτήματα της τακτικής κατανάλωσης φασολιών είναι ότι μπορεί να προκαλέσει συσσώρευση αερίων στο έντερο. Αν συμβεί αυτό, υπάρχουν ορισμένα πράγματα που μπορούν να βοηθήσουν.
Αρχικά, είναι καλύτερο να εισάγετε σταδιακά τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες στη διατροφή, ιδιαίτερα αν δεν είστε συνηθισμένοι να τα καταναλώνετε. Μια άλλη πρακτική είναι να μουλιάζετε τα αποξηραμένα φασόλια πριν τα μαγειρέψετε, καθώς έτσι γίνονται πιο εύπεπτα.
Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε να πάρετε πεπτικά ένζυμα πριν ή κατά τη διάρκεια γευμάτων που περιέχουν πολλές φυτικές ίνες. Υπάρχουν επίσης πολλά σκευάσματα για το φούσκωμα, τη δυσπεψία και τα αέρια.
Συμβουλευτείτε έναν γιατρό πριν πάρετε νέα συμπληρώματα διατροφής, όπως τα πεπτικά ένζυμα, καθώς μπορεί να μην είναι κατάλληλα για όλους.
Πηγές: MNT, ResearchGate, PMC, ResearchGate, PMC, ScienceDirect, WJPR, ResearchGate