Νέα μελέτη δείχνει ότι μόλις πέντε λεπτά έκθεσης στο άρωμα φρεσκοφτιαγμένου καφέ συνδέονται με λιγότερα αρνητικά συναισθήματα και αλλαγές στην εγκεφαλική δραστηριότητα – χωρίς ούτε μία γουλιά.
Τι συμβαίνει όταν απλώς μυρίζουμε καφέ
Το άρωμα του καφέ που γεμίζει την κουζίνα μπορεί να κάνει το πρωινό να μοιάζει λίγο πιο εύκολο πριν ακόμη πιείτε την πρώτη γουλιά. Και αυτή η αίσθηση ίσως δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την καφεΐνη.
Νέα έρευνα εξέτασε τι συμβαίνει στη διάθεση, στον εγκέφαλο και στην καρδιά όταν κάποιος απλώς μυρίζει φρεσκοφτιαγμένο καφέ. Μέσα σε πέντε λεπτά καταγράφηκαν αλλαγές στη διάθεση και σε έναν δείκτη εγκεφαλικής δραστηριότητας που σχετίζεται με τη χαλάρωση.
Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει το άρωμα του καφέ με αλλαγές στη διάθεση, τη μνήμη, το στρες και την εγκεφαλική δραστηριότητα. Ωστόσο, αυτές οι αντιδράσεις συνήθως εξετάζονταν ξεχωριστά.
Ερευνητές από το Showa Pharmaceutical University στην Ιαπωνία θέλησαν να διαπιστώσουν εάν, όταν το άρωμα επηρεάζει το πώς αισθανόμαστε, εγκέφαλος και σώμα αντιδρούν ταυτόχρονα.
Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nutrients, συμμετείχαν 20 φοιτητές ηλικίας 20 έως 29 ετών.
Οι επιστήμονες παρακολούθησαν τη διάθεση, τα εγκεφαλικά κύματα, τον καρδιακό ρυθμό και τη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού, ενώ οι συμμετέχοντες κάθονταν δίπλα σε φρεσκοφτιαγμένο καφέ χωρίς να τον πίνουν.
Ξεχάστε το ξίδι: Το υλικό που απολυμαίνει την καφετιέρα σε βάθος και απομακρύνει τα άλατα
Το πείραμα των πέντε λεπτών
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 20 γραμμάρια αλεσμένου καφέ και 400 ml νερού θερμοκρασίας 85 °C. Το ρόφημα τοποθετήθηκε σε γυάλινη κανάτα περίπου 50 εκατοστά μακριά από κάθε συμμετέχοντα.
Οι εθελοντές κάθονταν και ανέπνεαν φυσιολογικά καθώς το άρωμα εξαπλωνόταν στον χώρο.
Πριν και μετά την έκθεση συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο που αξιολογούσε, μεταξύ άλλων, ένταση και άγχος, κατάθλιψη και απογοήτευση, θυμό, ζωτικότητα, κόπωση και σύγχυση.
Παράλληλα, η εγκεφαλική δραστηριότητα και ο καρδιακός ρυθμός καταγράφονταν με φορητή συσκευή κεφαλής, ενώ η μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού μετρήθηκε με ξεχωριστή φορετή συσκευή.
Τι άλλαξε στη διάθεση
Έπειτα από μόλις πέντε λεπτά έκθεσης στο άρωμα του καφέ, οι συνολικές βαθμολογίες διαταραχής της διάθεσης είχαν μειωθεί.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν:
- λιγότερη κόπωση,
- χαμηλότερη ένταση και άγχος,
- μικρότερη σύγχυση,
- λιγότερη κατάθλιψη και απογοήτευση.
Μετά την προσαρμογή για πολλαπλές στατιστικές συγκρίσεις, οι συγκεκριμένες μειώσεις παρέμειναν σημαντικές.
Η ζωτικότητα, ωστόσο, δεν αυξήθηκε σημαντικά. Το άρωμα, επομένως, φάνηκε να συνδέεται περισσότερο με την υποχώρηση αρνητικών συναισθημάτων παρά με μια ξαφνική «έκρηξη» ενέργειας.
Καφετιέρα γεμάτη άλατα; Το απλό υλικό που μπορεί να την καθαρίσει χωρίς ξίδι
Τι έδειξε η εγκεφαλική δραστηριότητα
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης αύξηση σε έναν «δείκτη χαλάρωσης» που προέκυψε από το EEG και υπολογίστηκε από τη σχετική συμβολή των εγκεφαλικών κυμάτων άλφα, βήτα και θήτα.
Το αποτέλεσμα, όμως, χρειάζεται προσοχή. Παρότι το τυποποιημένο μέγεθος επίδρασης ήταν μεγάλο, η απόλυτη αύξηση ήταν μέτρια.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν εάν μια αλλαγή αυτού του μεγέθους αντιπροσωπεύει φυσιολογικά ουσιαστική χαλάρωση. Συνεπώς, το εύρημα δείχνει μεταβολή σε έναν υπολογισμένο δείκτη EEG και όχι απόδειξη ότι το άρωμα του καφέ «χαλάρωσε» τον εγκέφαλο.
Η καρδιά δεν ακολούθησε
Σε αντίθεση με τη διάθεση και το EEG, ούτε ο καρδιακός ρυθμός ούτε η μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού άλλαξαν σημαντικά.
Μάλιστα, όσοι ανέφεραν τη μεγαλύτερη βελτίωση στη διάθεσή τους δεν παρουσίασαν απαραίτητα και τις μεγαλύτερες μεταβολές στην εγκεφαλική δραστηριότητα.
Σε ατομικό επίπεδο δεν βρέθηκε σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στις αλλαγές της διάθεσης, του EEG, του καρδιακού ρυθμού και της μεταβλητότητάς του.
Αυτό υποδηλώνει ότι η διάθεση και η εγκεφαλική δραστηριότητα μπορούν να μεταβάλλονται σε επίπεδο ομάδας χωρίς να αποτελούν απαραίτητα μία ενιαία, συντονισμένη αντίδραση.
Ποιος καφές βοηθάει στην αντιγήρανση; Πόσο πρέπει να πίνουμε
Γιατί μπορεί να μας επηρεάζει η μυρωδιά του καφέ
Η όσφρηση συνδέεται στενά με συστήματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στα συναισθήματα και τη μνήμη. Μια γνώριμη μυρωδιά μπορεί να ανακαλέσει ένα πρόσωπο, ένα μέρος ή ένα συναίσθημα πριν ακόμη αναγνωρίσουμε συνειδητά τι μυρίζουμε.
Το άρωμα του καφέ συνοδεύεται επίσης από πολλές συσχετίσεις: Το πρωινό, τη ζεστασιά, ένα διάλειμμα από τη δουλειά, μια συζήτηση με φίλους ή την προσμονή της καφεΐνης.
Μελέτη του 2018 είχε βρει ότι άνθρωποι που εκτέθηκαν σε μυρωδιά παρόμοια με του καφέ είχαν καλύτερες επιδόσεις σε αναλυτικές εργασίες. Η μυρωδιά αύξησε και τις προσδοκίες τους ότι θα τα πήγαιναν καλά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μαθημένων συσχετίσεων ή μιας επίδρασης παρόμοιας με placebo.
Ο σημαντικότερος περιορισμός
Η νέα μελέτη είχε έναν κρίσιμο περιορισμό: Δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου.
Οι ερευνητές δεν συνέκριναν το άρωμα του καφέ με περιβάλλον χωρίς οσμή, με διαφορετική μυρωδιά ή με placebo. Επομένως, δεν μπορούν να γνωρίζουν εάν ο καφές προκάλεσε πράγματι τις αλλαγές.
Πέντε λεπτά ήρεμης ξεκούρασης μπορεί από μόνα τους να βελτίωσαν τη διάθεση. Οι συμμετέχοντες ίσως επίσης περίμεναν ότι ο καφές θα τους έκανε να αισθανθούν καλύτερα.
Το δείγμα ήταν μικρό και περιορισμένο σε νεαρούς φοιτητές. Δεν αξιολογήθηκαν συστηματικά οι συνήθειες κατανάλωσης καφέ, οι προτιμήσεις, η εξοικείωση με το άρωμα ή η οσφρητική ικανότητα. Επίσης, οι εγκεφαλικές καταγραφές έγιναν με συσκευή EEG καταναλωτικού τύπου.
Μια μεγαλύτερη τυχαιοποιημένη μελέτη θα μπορούσε να συγκρίνει τον καφέ με συνθήκη χωρίς οσμή και με άλλο γνώριμο άρωμα, λαμβάνοντας υπόψη συνήθειες, προτιμήσεις και προσδοκίες.
Μέχρι τότε, δεν υπάρχει λόγος να αντικαταστήσετε το πρωινό φλιτζάνι με πέντε λεπτά… μυρωδιάς.
5 φλιτζάνια καφέ την ημέρα μπορούν να βελτιώσουν την υγεία της καρδιάς – Μελέτη έδειξε τα οφέλη
Την επόμενη φορά, όμως, που ο καφές θα σας φτιάξει τη διάθεση πριν από την πρώτη γουλιά, ίσως ο εγκέφαλός σας να έχει ήδη ξεκινήσει το δικό του «διάλειμμα για καφέ».
Πηγές: