Η υγεία του εγκεφάλου συνδέεται άμεσα με μια βασική βιταμίνη. Παρότι παίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του, οι περισσότεροι άνθρωποι εμφανίζουν έλλειψη, χωρίς καν να το γνωρίζουν.
Εγκέφαλος: Το Νο1 πράγμα για να τον ενισχύσετε, σύμφωνα με νευρολόγο
Η Νο1 βιταμίνη που βελτιώνει τη λειτουργία του εγκεφάλου
Η τακτική άσκηση και μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε πολυφαινόλες, όπως η ρεσβερατρόλη από φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, βελτιώνουν σημαντικά τη λειτουργία του εγκεφάλου, αυξάνοντας την εγκεφαλική αιματική ροή και ενισχύοντας γνωστικές ικανότητες όπως η μνήμη και η μάθηση, σύμφωνα με έρευνες για τη νευροπροστασία. Αυτές οι παρεμβάσεις, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με αποφυγή υπερβολικής καφεΐνης, προσφέρουν φυσικό τρόπο ενίσχυσης της εγκεφαλικής απόδοσης, μειώνοντας τον κίνδυνο νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Αν νιώθετε θολούρα, ληθαργικότητα, ξεχνάτε εύκολα ή απλώς αισθάνεστε εκτός ρυθμού, ίσως να σκέφτεστε ότι πρέπει να δώσετε προτεραιότητα στον ύπνο ή να διαχειριστείτε καλύτερα το άγχος σας. Αλλά τι γίνεται αν στην πραγματικότητα πρόκειται για έλλειψη θρεπτικών συστατικών;
Για μια βιταμίνη που δεν είναι ακριβώς προτεραιότητα στο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων, η βιταμίνη B-12 παίζει απροσδόκητα μεγάλο ρόλο στη λειτουργία του νευρικού συστήματος και στη γενική υγεία του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της μνήμης, της συγκέντρωσης, της ψυχικής υγείας και της διατήρησης των εγκεφαλικών κυττάρων υγιών. Όταν τα επίπεδα της B-12 πέφτουν πολύ χαμηλά, ο εγκέφαλος είναι από τα πρώτα μέρη όπου μπορεί να φανούν οι επιπτώσεις, με συμπτώματα όπως η αμνησία και η νοητική θολούρα.
Η έλλειψη B-12 είναι πιο συχνή απ’ ό,τι νομίζουν οι περισσότεροι. Πολλοί διαφορετικοί παράγοντες μπορεί να συμβάλουν στην έλλειψη, όπως οι διατροφικές επιλογές, η χρήση φαρμάκων, προβλήματα απορρόφησης και η ηλικία, με τους ηλικιωμένους να είναι πιο επιρρεπείς.
«Η έλλειψη βιταμίνης B12 είναι μία από τις λίγες αναστρέψιμες αιτίες της γνωστικής εξασθένησης», δήλωσε ο Dr. Majid Fotuhi, νευρολόγος και επίκουρος καθηγητής στο Johns Hopkins University. «Αν εντοπιστεί νωρίς, μπορεί να αποτρέψει μακροχρόνια εγκεφαλική βλάβη και να αποκαταστήσει τη διαύγεια του νου».
Δείτε τι πρέπει να γνωρίζετε για τη βιταμίνη B-12 και τον εγκέφαλό σας γιατί είναι τόσο απαραίτητη, πώς να την λαμβάνετε επαρκώς και με ποιους τρόπους μπορεί να εμφανιστεί μια έλλειψη.
NextBrain Atlas: ένας νέος άτλας εγκεφάλου ρίχνει φως στις νευροεκφυλιστικές νόσους
Πώς η βιταμίνη B-12 υποστηρίζει την υγεία του εγκεφάλου
Η βιταμίνη B-12 επηρεάζει την υγεία του εγκεφάλου με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Βοηθά στην κατασκευή και διατήρηση της μυελίνης, δηλαδή του προστατευτικού καλύμματος γύρω από τις νευρικές ίνες, που επιτρέπει στα εγκεφαλικά κύτταρα να επικοινωνούν γρήγορα και αποτελεσματικά. Επίσης, υποστηρίζει τη σύνθεση του DNA και διατηρεί τον εγκεφαλικό ιστό υγιή με την πάροδο του χρόνου.
Η B-12 είναι επίσης απαραίτητη για την παραγωγή νευροδιαβιβαστών όπως η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη, που βοηθούν στη ρύθμιση της διάθεσης, της συγκέντρωσης και της παρακίνησης.
Ένας ακόμη σημαντικός ρόλος της βιταμίνης B-12 είναι να βοηθά τον οργανισμό να διασπάσει την ομοκυστεΐνη, ένα αμινοξύ που μπορεί να συσσωρευτεί όταν τα επίπεδα B-12 είναι χαμηλά. Αυξημένη ομοκυστεΐνη έχει συνδεθεί με αυξημένο οξειδωτικό στρες και μειωμένη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων, γεγονός που μπορεί να επιδεινώσει τη γνωστική εξασθένηση.
«Μαζί, αυτοί οι ρόλοι καθιστούν τη B-12 απαραίτητη για καθαρή σκέψη, μνήμη και πνευματική ενέργεια», ανέφερε ο Fotuhi.
Όταν τα επίπεδα της B-12 είναι χαμηλά, τα νευρικά σήματα μπορεί να επιβραδύνονται ή να μεταδίδονται εσφαλμένα, καθιστώντας τα εγκεφαλικά κύτταρα πιο ευάλωτα σε βλάβες. Με την πάροδο του χρόνου, μια έλλειψη B-12 μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση, προβλήματα ισορροπίας, πιο αργή σκέψη και δυσκολία συγκέντρωσης. Ορισμένες έρευνες έχουν επίσης συνδέσει τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης με γνωστική εξασθένηση και νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας.
Πότε μπορεί να είναι η απροσεξία σύμπτωμα εγκεφαλικής πάθησης – Τι πρέπει να ξέρετε
Σημάδια ότι ίσως έχετε χαμηλά επίπεδα B-12
Αν έχετε χαμηλά επίπεδα βιταμίνης B-12, μπορεί να εμφανίσετε συμπτώματα σε όλο το σώμα. Αυτά περιλαμβάνουν κόπωση και αδυναμία λόγω αναιμίας, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια και τα πόδια, αρρυθμίες, προβλήματα μνήμης, δυσκολία συγκέντρωσης, προβλήματα ισορροπίας και αλλαγές στη διάθεση όπως ευερεθιστότητα, κατάθλιψη και απάθεια.
Η αναιμία είναι συχνή όταν υπάρχει έλλειψη B-12, αλλά μπορεί να εμφανιστούν νευρολογικά συμπτώματα ακόμη και χωρίς αναιμία, όταν τα επίπεδα της B-12 είναι χαμηλά, σύμφωνα με τον Dr. Brian J. Copeland, νευρολόγο στο University Medical Center New Orleans.
Τα συμπτώματα της έλλειψης B-12 μπορεί να αναπτυχθούν σταδιακά και να μην είναι εμφανή στην αρχή, αλλά να επιδεινώνονται με τον χρόνο.
«Τα συμπτώματα μπορεί να μην εμφανιστούν μέχρι τα επίπεδα B-12 να είναι σημαντικά χαμηλά στο σώμα», ανέφερε η διατροφολόγος Patricia Kolesa. «Επίπεδα βιταμίνης B-12 στον ορό του αίματος κάτω από 200 pg/ml επιβεβαιώνουν την έλλειψη. Ωστόσο, η μέτρηση της ομοκυστεΐνης και του μεθυλμαλονικού οξέος μπορεί επίσης να δώσει εικόνα για τη δραστηριότητα της βιταμίνης B-12».
Σε πρόσφατη μελέτη, κάποιοι ηλικιωμένοι εμφάνισαν γνωστικά και νευρολογικά προβλήματα ακόμα και όταν τα επίπεδα B-12 τους ήταν τεχνικά εντός του φυσιολογικού εύρους, αλλά στο χαμηλότερο άκρο του.
Αν σας ανησυχεί η μνήμη σας ή αισθάνεστε κόπωση, αδυναμβία, αστάθεια ή αντιμετωπίζετε οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα, το να μιλήσετε με έναν επαγγελματία υγείας και να ελέγξετε τα επίπεδα B-12 σας μπορεί να είναι ένα σημαντικό βήμα για την προστασία της υγείας του εγκεφάλου σας.
«Η έλλειψη βιταμίνης B12 είναι συχνή, υποτιμημένη και σχετικά εύκολη στη διάγνωση και θεραπεία», δήλωσε ο Dr. Joel Salinas, κλινικός επίκουρος καθηγητής στο New York University Grossman School of Medicine. «Επειδή οι νευρολογικές και γνωστικές επιπτώσεις της μπορούν να μιμηθούν πιο σοβαρές εγκεφαλικές διαταραχές, ελέγχεται συστηματικά σε περιπτώσεις αξιολόγησης γνωστικής εξασθένησης».
Το μέγεθος του κεφαλιού μπορεί να αποκαλύψει τον κίνδυνο για άνοια – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο έλλειψης B-12
Η βιταμίνη B-12 είναι απαραίτητη για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Για να προσλάβει το σώμα σας επαρκώς αυτή τη βιταμίνη, πρέπει να καταναλώνετε τροφές που την περιέχουν και να μπορεί το σώμα σας να την απορροφήσει σωστά. Μια πρωτεΐνη που ονομάζεται ενδογενής παράγοντας (intrinsic factor), η οποία εκκρίνεται από τα κύτταρα του στομάχου, βοηθά στην απορρόφηση της B-12. Ο οργανισμός δεν μπορεί να συνθέσει τη βιταμίνη B-12 από μόνος του, γι’ αυτό αν δεν καταναλώνετε αρκετά τρόφιμα που την περιέχουν, δεν παίρνετε συμπληρώματα B-12 ή έχετε προβλήματα απορρόφησης, διατρέχετε κίνδυνο για έλλειψη.
«Οι χορτοφάγοι και οι βίγκαν διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για έλλειψη B-12, δεδομένου ότι η βιταμίνη B-12 βρίσκεται κυρίως σε τροφές ζωικής προέλευσης», ανέφερε η Kolesa.
Άτομα με γαστρεντερικές παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση B-12, όπως η νόσος του Crohn, η κοιλιοκάκη, η κακοήθης αναιμία, ιστορικό γαστρικής ή βαριατρικής επέμβασης ή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, μπορεί επίσης να κινδυνεύουν να εμφανίσουν χαμηλά επίπεδα B-12. Οι ηλικιωμένοι διατρέχουν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς η απορρόφηση μειώνεται με την ηλικία.
Όσοι λαμβάνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μετφορμίνη και φάρμακα που καταστέλλουν το οξύ του στομάχου, όπως αναστολείς αντλίας πρωτονίων, μπορεί επίσης να εμφανίσουν έλλειψη και θα πρέπει να παρακολουθούνται, ανέφερε ο Salinas.
Τι να κάνετε αν έχετε χαμηλή B-12
Η κατανάλωση διατροφής πλούσιας σε B-12 μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση υγιών επιπέδων. Καλές τροφικές πηγές περιλαμβάνουν:
- Ψάρι
- Κρέας
- Αυγά
- Γαλακτοκομικά
- Διατροφική μαγιά
- Ενισχυμένα δημητριακά πρωινού
Ωστόσο, άτομα που έχουν έλλειψη ενδέχεται να χρειαστούν συμπληρώματα B-12 από το στόμα ή ενέσεις. Ο προσωπικός σας γιατρός μπορεί να ελέγξει τα επίπεδά σας με μια απλή εξέταση αίματος, ώστε να διαπιστωθεί αν έχετε έλλειψη ή χαμηλά επίπεδα.
«Τα από του στόματος συμπληρώματα B-12 είναι αποτελεσματικά για τους περισσότερους ασθενείς, ενώ οι ενέσιμες μορφές χρησιμοποιούνται σε πιο σοβαρέςπεριπτώσεις»,ανέφερε ο Salinas. «Οι εξετάσεις αίματος είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος για να διαπιστωθεί αν η διατροφή από μόνη της είναι επαρκής».
Ο έλεγχος είναι σημαντικός ώστε να εντοπιστεί η έλλειψη B-12 πριν εξελιχθεί σε μη αναστρέψιμο πρόβλημα. Όταν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η απώλεια μνήμης, οι μεταβολές διάθεσης και τα προβλήματα συγκέντρωσης μπορούν να αναστραφούν πλήρως. Χωρίς θεραπεία, όμως, μπορεί να υπάρξει μόνιμη απώλεια μνήμης, εξηγεί ο Copeland.
«Είμαι νευρολόγος – Γιατί δεν φοράω ποτέ ακουστικά όταν ξαπλώνω για ύπνο» – Κίνδυνος άνοιας
«Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε πλήρη άνοια με συμπτώματα ψύχωσης», εξήγησε. «Αυτό δείχνει τη σημασία του ελέγχου των επιπέδων B-12 σε κάθε άτομο που παρουσιάζει απώλεια μνήμης χωρίς γνωστή αιτία».