Νέα έρευνα σε περισσότερους από 205.000 ανθρώπους δείχνει ότι ο τρόπος μαγειρέματος στις πατάτες μπορεί να κάνει τη διαφορά στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Κάνει να τρώμε πατάτες που έχουν βγάλει ρίζες και έχουν πράσινο χρώμα;
Οι τηγανητές πατάτες στο μικροσκόπιο των επιστημόνων
Οι πατάτες βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο των συζητήσεων για την υγεία και τον διαβήτη, όμως νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι δεν είναι όλες οι μορφές τους ίδιες. Μελέτη που παρακολούθησε πάνω από 205.000 άτομα για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι τηγανητές πατάτες συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, σε αντίθεση με τις βραστές, τις ψητές ή τον πουρέ πατάτας.
Οι τηγανητές πατάτες φαίνεται να αποτελούν τον βασικό λόγο για τον οποίο οι πατάτες έχουν συνδεθεί κατά καιρούς με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The BMJ, η κατανάλωση τριών μερίδων τηγανητής πατάτας εβδομαδιαίως συσχετίστηκε με 20% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Αντίθετα, όταν η πατάτα καταναλωνόταν βραστή, ψητή ή σε μορφή πουρέ, δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική αύξηση του κινδύνου.
Η διατροφική αξία της πατάτας και οι αμφιβολίες
Η πατάτα αποτελεί σημαντική πηγή θρεπτικών συστατικών, καθώς προσφέρει φυτικές ίνες, βιταμίνη C και μαγνήσιο. Παράλληλα, όμως, περιέχει μεγάλες ποσότητες αμύλου και χαρακτηρίζεται από σχετικά υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία αύξηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
Για τον λόγο αυτό, αρκετές προηγούμενες μελέτες είχαν συνδέσει την κατανάλωσή της με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, οι ερευνητές θεώρησαν ότι δύο κρίσιμοι παράγοντες δεν είχαν εξεταστεί επαρκώς: ο τρόπος παρασκευής της πατάτας και τα τρόφιμα που την αντικαθιστούν στη διατροφή.
Ο καλύτερος τρόπος για να αποθηκεύετε τις πατάτες – Δεν θα βγάζουν ρίζες
Δεδομένα από σχεδόν 40 χρόνια παρακολούθησης
Για τις ανάγκες της έρευνας αναλύθηκαν στοιχεία από περισσότερους από 205.000 επαγγελματίες υγείας στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίοι συμμετείχαν σε τρεις μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες μεταξύ 1984 και 2021.
Κατά την έναρξη της παρακολούθησης κανένας συμμετέχων δεν έπασχε από διαβήτη, καρκίνο ή καρδιαγγειακή νόσο. Ανά τετραετία συμπλήρωναν αναλυτικά ερωτηματολόγια διατροφής, επιτρέποντας στους επιστήμονες να καταγράφουν τις αλλαγές στις διατροφικές τους συνήθειες.
Στη διάρκεια σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών, 22.299 άτομα διαγνώστηκαν με διαβήτη τύπου 2.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως ο τρόπος ζωής και οι υπόλοιπες διατροφικές συνήθειες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε τρεις μερίδες πατάτας την εβδομάδα συνδέονταν συνολικά με αύξηση 5% στον ρυθμό εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Η εικόνα όμως διαφοροποιήθηκε σημαντικά όταν εξετάστηκε ξεχωριστά κάθε τρόπος παρασκευής.
Τα βασικά ευρήματα της μελέτης
- Τρεις μερίδες τηγανητής πατάτας την εβδομάδα συνδέθηκαν με 20% υψηλότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2.
- Οι ψητές, βραστές πατάτες και ο πουρές δεν συνδέθηκαν με σημαντική αύξηση του κινδύνου.
- Η συνολική κατανάλωση πατάτας συσχετίστηκε με αύξηση 5% στον κίνδυνο.
- Η αντικατάσταση της πατάτας με δημητριακά ολικής άλεσης συνδέθηκε με χαμηλότερα ποσοστά διαβήτη.
- Η αντικατάσταση της πατάτας με λευκό ρύζι συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Πατάτα ή ρύζι: Ποια επιλογή είναι καλύτερη για σάκχαρο, υγεία του πεπτικού και αθλητική απόδοση;
Ο ρόλος των τροφίμων που αντικαθιστούν την πατάτα
Η μελέτη δεν περιορίστηκε μόνο στην κατανάλωση πατάτας, αλλά εξέτασε και τι συμβαίνει όταν αυτή αντικαθίσταται από άλλα τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η αντικατάσταση τριών εβδομαδιαίων μερίδων πατάτας με δημητριακά ολικής άλεσης συνδέθηκε με 8% χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Ειδικότερα, όταν οι τηγανητές πατάτες γίνονταν αντικατάσταση από δημητριακά ολικής άλεσης, το ποσοστό εμφάνισης διαβήτη ήταν κατά 19% χαμηλότερο. Αντίθετα, η αντικατάσταση της πατάτας με λευκό ρύζι συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Τι επισημαίνουν οι ερευνητές
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη και επομένως δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Αυτό σημαίνει ότι τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι ότι οι τηγανητές πατάτες προκαλούν άμεσα διαβήτη.
Παράλληλα, αναγνωρίζουν ότι οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως επαγγελματίες υγείας ευρωπαϊκής καταγωγής, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων σε όλους τους πληθυσμούς.
Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι ερευνητές: «Τα ευρήματά μας υπογραμμίζουν ότι η συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης πατάτας και του κινδύνου διαβήτη τύπου 2 εξαρτάται από τα συγκεκριμένα τρόφιμα που χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα. Τα ευρήματα συνάδουν επίσης με τις τρέχουσες διατροφικές συστάσεις που προωθούν την ένταξη των δημητριακών ολικής άλεσης ως μέρος μιας υγιεινής διατροφής για την πρόληψη του διαβήτη τύπου 2».
Οι πατάτες δεν είναι όλες ίδιες
Σε συνοδευτικό άρθρο γνώμης, οι ερευνητές υποστήριξαν ότι οι πατάτες δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μία ενιαία κατηγορία τροφίμων όταν αξιολογούνται οι επιπτώσεις τους στην υγεία.
Σύμφωνα με την ανάλυσή τους, οι ψητές, οι βραστές πατάτες και ο πουρές μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας ισορροπημένης και περιβαλλοντικά βιώσιμης διατροφής, χάρη στη διατροφική τους αξία και στο σχετικά μικρό περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
Την ίδια στιγμή, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα δημητριακά ολικής άλεσης εξακολουθούν να αποτελούν καλύτερη επιλογή για τη μείωση του κινδύνου διαβήτη τύπου 2 και ζητούν περισσότερες μελέτες σε διαφορετικούς πληθυσμούς ώστε να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.