Καθώς περνούν τα χρόνια, τα οστά γίνονται πιο αδύναμα και η λειτουργία του εγκεφάλου επιβραδύνεται. Νέα μελέτη συνδέει τη χαμηλή οστική πυκνότητα με την ταχύτητα της γήρανσης του εγκεφάλου και τη γνωστική έκπτωση. Ποια είναι τα συμπεράσματά της.
Οστική πυκνότητα: Τι δείχνει νέα μελέτη για τη γήρανση του εγκεφάλου
Η έρευνα, με επικεφαλής ομάδα του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στις ΗΠΑ, εξέτασε τη σχέση μεταξύ της χαμηλής οστικής πυκνότητας στη σπονδυλική στήλη και των ενδείξεων γνωστικής έκπτωσης, συμπεριλαμβανομένων δύο δεικτών εγκεφαλικής βλάβης που εντοπίζονται στις απεικονιστικές εξετάσεις.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Radiology, έδειξαν ότι όσοι είχαν πιο αδύναμα οστά, με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε μέταλλα όπως το ασβέστιο, παρουσίαζαν και σημάδια ταχύτερης γήρανσης του εγκεφάλου.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για την οστική πυκνότητα
Οι έρευνες των τελευταίων ετών παρουσιάζουν μικτή εικόνα, με ορισμένα ευρήματα να προκαλούν ανησυχία και άλλα να απαιτούν πιο προσεκτική ερμηνεία.
Από την εφηβεία στην τρίτη ηλικία: Τι προκαλεί η συστηματική κατανάλωση αλκοόλ στα οστά
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Bidirectional association between cognitive impairment and bone mineral density reduction in aging populations: A systematic review and meta-analysis of osteoporosis, osteopenia, and bone mineral content“, η σχέση φαίνεται αμφίδρομη, καθώς η γνωστική εξασθένηση συνδέθηκε με χαμηλότερη οστική πυκνότητα και η οστεοπόρωση με μεγαλύτερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Association of low bone mineral density and dementia in older women: insights from the Longevity Improvement and Fair Evidence Study“, σε 8.618 γυναίκες ηλικίας 65 ετών και άνω, η χαμηλή οστική πυκνότητα συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “Estimated bone mineral density and white matter hyperintensities: A bidirectional Mendelian randomization study“, η χαμηλή οστική πυκνότητα φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης υπερεντάσεων της λευκής ουσίας, χωρίς να εντοπίζεται αντίστοιχη επίδραση προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Νέα θεραπεία για την οστεοαρθρίτιδα: Ερευνητές είδαν αναγέννηση χόνδρου μετά από μία μόνο ένεση
Τι έδειξαν τα δεδομένα
Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα 715 ανθρώπων από μια μακροχρόνια μελέτη υγείας. Όλοι είχαν υποβληθεί σε αξονική τομογραφία θώρακα και τεστ σκέψης και μνήμης, ενώ λίγα χρόνια αργότερα υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και νέα γνωστικά τεστ. Για τον υπολογισμό της οστικής πυκνότητας από τις αξονικές τομογραφίες θώρακα χρησιμοποιήθηκε ένας ειδικά σχεδιασμένος αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης.
«Αυτή η μελέτη είναι η πρώτη διαχρονική δευτερογενής ανάλυση που συνδέει την οστική πυκνότητα των σπονδύλων κατά την έναρξη της παρακολούθησης με αλλαγές στη δομή της λευκής ουσίας, στην εξέλιξη των υπερεντάσεών της και στη γνωστική λειτουργία», εξηγεί ο ακτινολόγος Shadpour Demehri από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, σύμφωνα με το ScienceAlert.
Όπως προσθέτει ο ίδιος, η μελέτη δείχνει ξεκάθαρα ότι η αρχική οστική πυκνότητα σχετίζεται με λειτουργικές και απεικονιστικές ενδείξεις εκφύλισης του εγκεφάλου λόγω γήρανσης.
Οι διαγνωστικές εικόνες, σημειώνει, περιέχουν τεράστιο όγκο δεδομένων, τα οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να συνδυάζει και να αναλύει σε μεγάλη κλίμακα, καλύπτοντας πολλά συστήματα του οργανισμού. Έτσι, γίνεται εφικτή η ταυτόχρονη μελέτη παθήσεων που παραδοσιακά εξετάζονταν ξεχωριστά.
Πού εντοπίστηκαν τα σημάδια βλάβης στον εγκέφαλο
Σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, η χαμηλότερη οστική πυκνότητα συνδέθηκε με περισσότερες υπερεντάσεις της λευκής ουσίας, δηλαδή φωτεινές περιοχές στις μαγνητικές τομογραφίες που υποδηλώνουν αλλοιώσεις στον εγκεφαλικό ιστό.
Η χαμηλότερη οστική πυκνότητα σχετίστηκε επίσης με μείωση της κλασματικής ανισοτροπίας σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Πρόκειται για έναν δείκτη που μειώνεται όταν διαταράσσεται η δομική ακεραιότητα της λευκής ουσίας.
Οι περιοχές όπου παρατηρήθηκαν τα σημάδια βλάβης έχουν συνδεθεί στο παρελθόν με τις εκτελεστικές λειτουργίες, δηλαδή την ικανότητα οργάνωσης και προγραμματισμού, τη μνήμη εργασίας και την προσοχή. Παράλληλα, η πιο γρήγορη επιδείνωση των επιδόσεων στα γνωστικά τεστ συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερη οστική πυκνότητα.
Πώς μπορούν να ερμηνευθούν τα ευρήματα
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι τα πιο αδύναμα οστά προκαλούν γνωστική έκπτωση, καθώς είναι πιθανό να υπάρχουν κοινοί παράγοντες που επηρεάζουν τόσο τα οστά όσο και τον εγκέφαλο.
«Η μελέτη αυτή δεν εξετάζει μια σχέση αιτίας και αποτελέσματος, αλλά την παρατήρηση ενός μεταβολικού συνδρόμου που μπορεί να προκαλέσει εκφύλιση τόσο στα οστά όσο και στον εγκέφαλο», λέει ο Demehri.
«Η ταυτόχρονη εμφάνιση αυτών των αλλαγών μπορεί να αντανακλά κοινούς μεταβολικούς μηχανισμούς της γήρανσης, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, η δυσλιπιδαιμία, δηλαδή οι διαταραχές στα επίπεδα των λιπιδίων στο αίμα, και οι αλλαγές που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, και όχι μια άμεση επίδραση των οστών στον εγκέφαλο», συμπληρώνει ο ίδιος.
Θα χρειαστούν, πάντως, πιο μακροχρόνιες έρευνες για να διαπιστωθεί αν οι ενδείξεις ταχύτερης γήρανσης του εγκεφάλου συνδέονται τελικά με την εμφάνιση διαγνωσμένων παθήσεων, όπως η άνοια.
Πώς μπορούν να αξιοποιηθούν τα νέα δεδομένα
Μια πιθανή εφαρμογή των ευρημάτων είναι ο εντοπισμός ανθρώπων με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης μέσω των μετρήσεων της οστικής πυκνότητας. Ωστόσο, θα χρειαστούν πολύ περισσότερα δεδομένα προτού καταστεί δυνατή η αξιόπιστη πρόβλεψη αυτού του κινδύνου.
«Η αξονική τομογραφία θώρακα χρησιμοποιείται για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του πνεύμονα, τη μέτρηση του ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες και για πολλές άλλες ενδείξεις», λέει η ακτινολόγος Sara Momtazmanesh από το ίδιο πανεπιστήμιο.
Οστεοπόρωση: Επιστήμονες ανακάλυψαν πώς μπορούν να αυτοδιορθωθούν τα οστά
«Αυτές οι εξετάσεις μπορούν να προσφέρουν μια επιπλέον μέτρηση της οστικής πυκνότητας στη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, η οποία σχετίζεται με την έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας», καταλήγει η ίδια.
Πηγές: ScienceAlert, Radiology, PubMed, PubMed, PubMed