Νέα επιστημονική ανασκόπηση εξετάζει πώς ο περιορισμός της πρωτεΐνης μπορεί να επηρεάζει τον μεταβολισμό, τη γήρανση και τη μακροζωία.
Τι δείχνει η νέα ανασκόπηση για την πρωτεΐνη;
Τα τρόφιμα με έξτρα πρωτεΐνη βρίσκονται πλέον παντού, από δημητριακά και καφέ μέχρι ειδικά ροφήματα. Ωστόσο, νέα ανασκόπηση περισσότερων από 350 επιστημονικών εργασιών δείχνει ότι για ορισμένους ανθρώπους η μικρότερη πρόσληψη πρωτεΐνης θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερα οφέλη για την υγεία και, σε κάποιες περιπτώσεις, να συνδέεται με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Η ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στις 31 Ιουλίου στο Cell Press Blue της Cell Press, εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στον περιορισμό της πρωτεΐνης και τη γήρανση.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η μειωμένη πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση μέσω της βελτίωσης του μεταβολισμού, της αλλαγής του τρόπου με τον οποίο τα κύτταρα ανταποκρίνονται στα θρεπτικά συστατικά, της μείωσης των κυτταρικών βλαβών και της διατήρησης της υγιούς κυτταρικής λειτουργίας.
«Είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι η πρωτεΐνη προσφέρει οφέλη για την ανάπτυξη των μυών και την απόκριση των σωματικά δραστήριων ατόμων στην άσκηση. Όμως, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι είναι σχετικά καθιστικοί, πολλοί είναι πιθανό να καταναλώνουν περισσότερη πρωτεΐνη από όση πραγματικά χρειάζονται, κάτι που πιθανότατα έχει αρνητικές συνέπειες για την υγεία», σχολίασε ο Dudley Lamming από το University of Wisconsin-Madison.
Από τον περιορισμό θερμίδων στον περιορισμό της πρωτεΐνης
Εδώ και δεκαετίες, οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η κατανάλωση λιγότερων θερμίδων μπορεί να παρατείνει τη ζωή σε πολλούς οργανισμούς και να μειώσει τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία, όπως ο καρκίνος. Η μακροχρόνια εφαρμογή μιας δίαιτας περιορισμένων θερμίδων, όμως, είναι δύσκολη για τους περισσότερους.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση λιγότερης πρωτεΐνης μπορεί να παρατείνει τη ζωή σε μύγες και τρωκτικά χωρίς να μειώνεται η συνολική πρόσληψη θερμίδων.
Πρόσφατες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους έχουν επίσης δείξει ότι η μείωση της πρωτεΐνης μπορεί να περιορίσει το σωματικό βάρος και τη λιπώδη μάζα και να βελτιώσει το σάκχαρο νηστείας, παρότι τα άτομα που περιόριζαν την πρωτεΐνη έτειναν να καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες.
Πότε η περισσότερη πρωτεΐνη μπορεί να είναι ωφέλιμη
Άλλες μελέτες, ωστόσο, έχουν καταλήξει ότι η μεγαλύτερη πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους και να περιορίσει την απώλεια μυϊκής μάζας που σχετίζεται με την ηλικία στους μεγαλύτερους ενήλικες, όταν συνδυάζεται με άσκηση.
Τα ευρήματα αυτά οδήγησαν τις αμερικανικές αρχές να επικαιροποιήσουν τις διατροφικές οδηγίες, προτείνοντας ημερήσια πρόσληψη πρωτεΐνης 1,2–1,6 γραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους, σχεδόν διπλάσια από τις προηγούμενες συστάσεις.
Με τους Αμερικανούς να καταναλώνουν περισσότερη πρωτεΐνη από ποτέ και τους μεγαλύτερους ενήλικες να ενθαρρύνονται να αυξήσουν την πρόσληψή της, ο Lamming και ο συνεργάτης του επανεξέτασαν δεκαετίες ερευνών.
Μακροζωία: Όσοι κάνουν αυτήν την προπόνηση ζουν περισσότερο – Τι έδειξε μελέτη
Οι μηχανισμοί που συνδέονται με τη μακροζωία
Αναλύοντας περισσότερες από 350 επιστημονικές εργασίες, οι ερευνητές εντόπισαν μηχανισμούς που εμφανίζονται επανειλημμένα και ενδέχεται να εξηγούν πώς μια διατροφή περιορισμένη σε πρωτεΐνη μπορεί να βελτιώνει την υγεία και να προάγει τη μακροζωία.
Ο περιορισμός της πρωτεΐνης φαίνεται ότι μπορεί να:
- βελτιώνει τον μεταβολισμό,
- μεταβάλλει την απόκριση των κυττάρων στα θρεπτικά συστατικά,
- περιορίζει τις κυτταρικές βλάβες,
- συμβάλλει στη διατήρηση της υγιούς λειτουργίας των κυττάρων.
Ο ρόλος της FGF21
Κεντρικό ρόλο φαίνεται να έχει η ορμόνη fibroblast growth factor 21 (FGF21), τα επίπεδα της οποίας αυξάνονται όταν μειώνεται η πρόσληψη πρωτεΐνης.
Η FGF21 μπορεί να αυξήσει την ενεργειακή δαπάνη, να βελτιώσει τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα και να μειώσει τη φλεγμονή.
Μελέτες σε ποντίκια έδειξαν ότι ζώα με υψηλότερα επίπεδα FGF21 έζησαν περισσότερο από τα φυσιολογικά ποντίκια, με το όφελος να είναι εντονότερο στα αρσενικά από ό,τι στα θηλυκά. Η μικρότερη πρόσληψη πρωτεΐνης αυξάνει τα επίπεδα FGF21 και στους ανθρώπους.
Τα αμινοξέα που εξετάζουν οι ερευνητές
Η ανασκόπηση εστιάζει επίσης σε συγκεκριμένα αμινοξέα, τα δομικά συστατικά των πρωτεϊνών, μεταξύ των οποίων η μεθειονίνη, η ισολευκίνη και η βαλίνη.
Μελέτες δείχνουν ότι η υπερβολική πρόσληψη αυτών των αμινοξέων θα μπορούσε να ενεργοποιεί βιολογικές διαδικασίες που προάγουν την ανάπτυξη, αυξάνοντας τον κίνδυνο παχυσαρκίας, φλεγμονής και άλλων ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία.
«Αυτές οι μελέτες δείχνουν ότι η ποσότητα πρωτεΐνης που καταναλώνουν σήμερα οι άνθρωποι με καθιστικό τρόπο ζωής μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες για την υγεία, τουλάχιστον σε επίπεδο πληθυσμού», εξηγεί ο Lamming.
Δεν έχουν όλοι τις ίδιες ανάγκες σε πρωτεΐνη
Ο Lamming διευκρινίζει ότι ορισμένες ομάδες, όπως οι έγκυες γυναίκες και κάποιοι μεγαλύτεροι ενήλικες, έχουν αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνη. Για τους περισσότερους ενήλικες με καθιστική ζωή, όμως, τα εμπλουτισμένα με πρωτεΐνη τρόφιμα μπορεί να μην προσφέρουν τα οφέλη που περιμένουν.
Οι αθλητές αποτελούν διαφορετική περίπτωση. Συχνά καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες πρωτεΐνης χωρίς να εμφανίζουν μεταβολικές ασθένειες. Ο Lamming εκτιμά ότι η συστηματική άσκηση, ενδεχομένως επειδή η πρωτεΐνη αξιοποιείται για τη δημιουργία ισχυρών και υγιών μυών, μπορεί να τους προστατεύει από τις αρνητικές επιπτώσεις μιας διατροφής πλούσιας σε πρωτεΐνη.
«Οι πρόσφατες συστάσεις έχουν ενθαρρύνει τους ανθρώπους να καταναλώνουν περισσότερη πρωτεΐνη, αλλά παράλληλα τους έχουν ενθαρρύνει να ασκούνται περισσότερο», αναφέρει ο Lamming. «Πιθανότατα χρειάζεται να εξατομικεύσουμε τις συστάσεις για την πρωτεΐνη με βάση όχι μόνο την ηλικία, αλλά και το πόσο σωματικά δραστήριοι είναι οι άνθρωποι».