Φούσκωμα, διαταραχές στις κενώσεις και ακόμη και συχνές λοιμώξεις μπορεί να συνδέονται με την ισορροπία του εντερικού μικροβιώματος. Γαστρεντερολόγοι εξηγούν πότε τα προβιοτικά ενδέχεται να βοηθήσουν και ποιοι χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.
Προβιοτικά και πρεβιοτικά: Ποια να προτιμήσετε και γιατί – Σε ποιες τροφές θα τα βρείτε
Τι είναι τα προβιοτικά και πώς λειτουργούν
Τα προβιοτικά έχουν κερδίσει σημαντικό έδαφος τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω του πιθανού ρόλου τους στην υγεία του εντέρου. Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Clinical Gastroenterology and Hepatology έδειξε ότι η χρήση συμπληρωμάτων προβιοτικών στους ενήλικες μόνος στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 287% από το 2009 έως το 2023.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται ένα καθημερινό συμπλήρωμα. Οι ειδικοί εξηγούν ποια σημάδια μπορεί να υποδεικνύουν ότι τα προβιοτικά θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα και πότε χρειάζεται προηγουμένως η συμβουλή γιατρού.
«Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν ορισμένα οφέλη για την υγεία», αναφέρει στο Prevention η γαστρεντερολόγος και ηπατολόγος Susan Kais, M.D.
«Μπορούν να συμβάλουν στην υποστήριξη ενός υγιούς και ποικιλόμορφου μικροβιώματος στο έντερο, το οποίο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πέψη, στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη διατήρηση του εντερικού φραγμού. Ορισμένα στελέχη προβιοτικών μπορεί να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων πεπτικών συμπτωμάτων, όπως η δυσκοιλιότητα, το φούσκωμα και η διάρροια».
Προβιοτικά υπάρχουν φυσικά σε τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το γιαούρτι με ζωντανές καλλιέργειες, το κεφίρ, το kimchi, το ξινολάχανο, το miso, η kombucha και ορισμένα ώριμα τυριά.
Οι ειδικοί συστήνουν γενικά να εντάσσονται πρώτα τέτοιες τροφές στη διατροφή. «Οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι που ακολουθούν μια ποικίλη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες δεν χρειάζονται καθημερινά ένα προβιοτικό για να είναι υγιείς», σημειώνει η παθολόγος Ruvini Wijetilaka, M.D.
Προβιοτικά στην περιποίηση επιδερμίδας: Η τάση που αλλάζει τα όσα ξέραμε για το δέρμα
Τα οφέλη που εξετάζουν οι ειδικοί
Ο γαστρεντερολόγος Arkady Broder, M.D., αναφέρει ότι στα πιθανά οφέλη των προβιοτικών περιλαμβάνονται:
- η υποστήριξη της πέψης και η αποκατάσταση της ισορροπίας του εντέρου,
- η ενίσχυση του εντερικού φραγμού,
- ο περιορισμός επιβλαβών μικροοργανισμών,
- η υποστήριξη της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ισχυρότερα στοιχεία για τη χρήση συμπληρωμάτων προβιοτικών αφορούν γαστρεντερικές καταστάσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), η οξεία λοιμώδης διάρροια, η διάρροια που σχετίζεται με αντιβιοτικά, η ελκώδης κολίτιδα και η θυλακίτιδα (pouchitis).
1. Φούσκωμα, αέρια και αλλαγές στις κενώσεις
Το συχνό φούσκωμα, οι κράμπες, η διάρροια, η δυσκοιλιότητα και οι ακανόνιστες κενώσεις είναι από τα βασικά συμπτώματα που, σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να οδηγήσουν κάποιον να εξετάσει τη χρήση προβιοτικών.
«Η εναλλαγή μεταξύ δυσκοιλιότητας και διάρροιας ή γενικότερα οι απρόβλεπτες συνήθειες στην τουαλέτα είναι ένα από τα πιο ξεκάθαρα προειδοποιητικά σημάδια που σχετίζονται με το μικροβίωμα του εντέρου και βλέπω στην κλινική πράξη», αναφέρει η Dr. Wijetilaka.
Ο Dr. Broder σημειώνει ότι τα προβιοτικά μπορεί να βελτιώσουν το φούσκωμα, την κοιλιακή δυσφορία και την τακτικότητα των κενώσεων, επισημαίνοντας όμως ότι τα αποτελέσματα διαφέρουν και κανένα προϊόν δεν λειτουργεί για όλους.
Νεότερη μετα-ανάλυση του 2026, που εξέτασε 40 μελέτες σε ενήλικες με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, έδειξε ότι τα προβιοτικά συνδέθηκαν με σημαντική βελτίωση της βαρύτητας των συμπτωμάτων. Ωστόσο, δεν καταγράφηκε σημαντική βελτίωση στην ποιότητα ζωής, γεγονός που δείχνει ότι η επίδρασή τους δεν είναι ίδια σε όλους.
9 φυσικές τροφές με προβιοτικά που ενισχύουν το έντερο χωρίς συμπληρώματα
2. Έχετε πάρει πρόσφατα αντιβιοτικά
Τα αντιβιοτικά καταπολεμούν τα βακτήρια που προκαλούν μια λοίμωξη, αλλά ταυτόχρονα μπορούν να επηρεάσουν και τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου.
«Τα αντιβιοτικά δεν κάνουν διάκριση μεταξύ επιβλαβών και ωφέλιμων βακτηρίων, επομένως μπορούν να εξαλείψουν ένα σημαντικό μέρος της εντερικής σας χλωρίδας μαζί με τη λοίμωξη που αντιμετωπίζουν. Αυτή είναι μία από τις περιπτώσεις στις οποίες συστήνω με τη μεγαλύτερη βεβαιότητα ένα προβιοτικό», εξηγεί η Dr. Wijetilaka.
Ο Dr. Broder προσθέτει ότι πρόκειται για μία από τις καλύτερα τεκμηριωμένες χρήσεις των προβιοτικών, καθώς η λήψη τους παράλληλα με αντιβιοτικά μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο διάρροιας που σχετίζεται με την αντιβιοτική αγωγή.
3. Αρρωσταίνετε συχνά
Η υγεία του εντέρου συνδέεται και με το ανοσοποιητικό σύστημα. «Ένα μεγάλο μέρος του ανοσοποιητικού σας συστήματος εκπαιδεύεται και ρυθμίζεται στο έντερο, επομένως, εάν αισθάνεστε ότι αρρωσταίνετε συνεχώς, ένα μη ισορροπημένο μικροβίωμα μπορεί να αποτελεί μέρος της εικόνας», επισημαίνει η Dr. Wijetilaka.
Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι συγκεκριμένα στελέχη προβιοτικών μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο ή τη διάρκεια λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού.
Πρέπει να παίρνετε προβιοτικά κάθε μέρα; Τι απαντούν οι ειδικοί
4. Έχετε επίμονα δερματικά προβλήματα
Ακμή, έκζεμα και ροδόχρους ακμή έχουν συνδεθεί με τον λεγόμενο άξονα εντέρου-δέρματος.
«Όταν βλέπω ασθενείς με επίμονα δερματικά προβλήματα που δεν έχουν βελτιωθεί μόνο με τοπική θεραπεία, πάντα σκέφτομαι τι συμβαίνει στο έντερό τους», αναφέρει η Dr. Wijetilaka.
Η έρευνα εξετάζει κατά πόσο συγκεκριμένα στελέχη προβιοτικών μπορούν να υποστηρίξουν την υγεία του δέρματος και να βελτιώσουν συμπτώματα ορισμένων φλεγμονωδών δερματικών παθήσεων.
5. Πεσμένη διάθεση ή «θολούρα» στο μυαλό
Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου αποτελεί επίσης πεδίο έντονου ερευνητικού ενδιαφέροντος.
«Το έντερο παράγει σημαντική ποσότητα της σεροτονίνης του οργανισμού και επικοινωνεί άμεσα με τον εγκέφαλο μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου», εξηγεί η Dr. Wijetilaka. «Η επίμονη πεσμένη διάθεση ή η δυσκολία συγκέντρωσης, ειδικά όταν συνοδεύεται από πεπτικά συμπτώματα, είναι ένας λόγος για να εξετάσετε πιο προσεκτικά την υγεία του εντέρου».
Μελέτη του 2025 διαπίστωσε ότι ένα προβιοτικό πολλαπλών ειδών συσχετίστηκε με μειωμένη αρνητική διάθεση σε υγιείς ενήλικες έπειτα από περίπου δύο εβδομάδες.
10 τροφές με περισσότερα προβιοτικά από ένα γιαούρτι
6. Έχετε τροφικές δυσανεξίες
Ορισμένα προβιοτικά μπορεί να βοηθήσουν στη διαχείριση συγκεκριμένων τροφικών δυσανεξιών, ιδιαίτερα της δυσανεξίας στη λακτόζη.
«Ορισμένα προβιοτικά —και τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το γιαούρτι και το κεφίρ— περιέχουν οργανισμούς που βοηθούν στη διάσπαση της λακτόζης, γεγονός που μπορεί να μειώσει τα αέρια και το φούσκωμα μετά την κατανάλωση γαλακτοκομικών», εξηγεί ο Dr. Broder. «Το κεφίρ, για παράδειγμα, είναι συχνά καλύτερα ανεκτό από το απλό γάλα».
Ποιοι χρειάζονται προσοχή με τα προβιοτικά
Τα προβιοτικά θεωρούνται γενικά ασφαλή για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, όμως δεν είναι κατάλληλα για όλους χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Ο Dr. Broder συνιστά ιδιαίτερη προσοχή σε ανοσοκατεσταλμένους ανθρώπους, βαρέως πάσχοντες ή ασθενείς σε ΜΕΘ, πρόωρα βρέφη ή βρέφη με πολύ χαμηλό βάρος γέννησης, άτομα με κεντρικό φλεβικό καθετήρα και ανθρώπους με δομική καρδιοπάθεια.
«Σε αυτές τις ομάδες έχουν αναφερθεί σοβαρές λοιμώξεις του αίματος. Όποιος ανήκει σε κάποια από αυτές τις κατηγορίες θα πρέπει πρώτα να μιλήσει με έναν γιατρό», προειδοποιεί.
4 σημάδια ότι το έντερό σας δεν είναι υγιές – Πώς να το επαναφέρετε, σύμφωνα με τo Κλίβελαντ
Η Dr. Kais πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, συμβουλεύοντας όποιον σκέφτεται να ξεκινήσει ένα προβιοτικό χωρίς συνταγή να το συζητήσει προηγουμένως με την ομάδα επαγγελματιών υγείας που τον παρακολουθεί.
Πηγές: