Το δημητριακό του έπους Kalevala πήρε το όνομά του επειδή το σιτηρό αυτό, καθώς και το ψωμί που παρασκευάζεται από το αλεύρι του κατέχουν ξεχωριστή θέση στο φινλανδικό εθνικό έπος Kalevala, και συμβολίζουν την επιβίωση, την αφθονία και την εθνική ταυτότητα του λαού. Ποια τα οφέλη του για την υγεία.
Ποιο είναι το δημητριακό του έπους Kalevala και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Η σίκαλη (Secale cereale) είναι ένα ανθεκτικό δημητριακό που συγγενεύει με το σιτάρι και το κριθάρι και καλλιεργείται στην Ευρώπη εδώ και χιλιάδες χρόνια. Γνωστή για τη γήινη, γεύση της που θυμίζει ελαφρώς ξηρούς καρπούς και την πυκνή υφή της, η σίκαλη χρησιμοποιείται ευρέως σε ψωμιά, χυλούς, δημητριακά πρωινού, κράκερ και ζυμωμένα ποτά.
Στην Ελλάδα, συνήθως σπέρνεται το φθινόπωρο και συγκομίζεται από τα τέλη της άνοιξης έως τις αρχές του καλοκαιριού, ενώ τα προϊόντα με βάση τη σίκαλη παραμένουν διαθέσιμα όλο τον χρόνο.
Διατροφική αξία
100 γραμμάρια σίκαλης παρέχουν:
- Θερμίδες: 338
- Λιπαρά: 2g (2% της ΣΗΠ)
- Κορεσμένα λιπαρά: 0,2g (1% της ΣΗΠ)
- Τρανς λιπαρά: 0g
- Χοληστερόλη: 0mg (0% της ΣΗΠ)
- Νάτριο: 2mg (0,1% της ΣΗΠ)
- Υδατάνθρακες: 76g (28% της ΣΗΠ)
- Καθαροί υδατάνθρακες: 61g
- Φυτικές ίνες: 15g (54% της ΣΗΠ)
- Σάκχαρα: 1g
- Πρωτεΐνη: 10g
- Ασβέστιο: 24mg (2% της ΣΗΠ)
- Σίδηρος: 3mg (33% της ΣΗΠ)
- Κάλιο: 510mg (11% της ΣΗΠ)
Σίκαλη: Οφέλη για την υγεία
1. Μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση του βάρους και τη μεταβολική υγεία
Σύμφωνα με μελέτη του 2010 που δημοσιεύθηκε στο Nutrition, ποντίκια που ακολούθησαν διατροφή με σίκαλη ολικής άλεσης για 22 εβδομάδες είχαν χαμηλότερο σωματικό βάρος, ελαφρώς βελτιωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη και χαμηλότερη ολική χοληστερόλη σε σύγκριση με εκείνα που κατανάλωναν σιτάρι ολικής άλεσης. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η σίκαλη παρήγαγε διαφορετικό μεταβολικό προφίλ από το σιτάρι, υποδηλώνοντας πιθανά οφέλη για τη διαχείριση του βάρους.
2. Μπορεί να βελτιώσει τον έλεγχο του σακχάρου και την απόκριση της ινσουλίνης
Μια διασταυρούμενη μελέτη του 2009 με τη συμμετοχή 12 υγιών ενηλίκων διαπίστωσε ότι τα ψωμιά που παρασκευάζονταν από ενδοσπέρμιο σίκαλης και σίκαλη ολικής άλεσης είχαν ευνοϊκές επιδράσεις στη ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα και στην απόκριση της ινσουλίνης. Οι ερευνητές ανέφεραν ότι ορισμένα προϊόντα σίκαλης, ιδιαίτερα το ψωμί σίκαλης με προζύμι, βοήθησαν στον έλεγχο των επιπέδων σακχάρου μετά το γεύμα, ενώ παράλληλα επηρέασαν τη ρύθμιση της όρεξης.
3. Μπορεί να αυξήσει τον κορεσμό και να μειώσει την πείνα
Δύο μελέτες συμπεραίνουν ότι η σίκαλη μπορεί να βοηθήσει στο αίσθημα πληρότητας μετά το γεύμα. Έρευνα του 2009 που δημοσιεύθηκε στο Nutrition Journal έδειξε ότι οι ποικιλίες ψωμιού σίκαλης μείωσαν την πείνα και την επιθυμία για φαγητό σε μεγαλύτερο βαθμό από το ψωμί σιταριού, με το ψωμί που περιείχε περισσότερο πίτουρο να παρουσιάζει το ισχυρότερο αποτέλεσμα κορεσμού.
Παράλληλα, μελέτη του 2008 σε 22 υγιείς ενήλικες διαπίστωσε ότι ο χυλός σίκαλης παρείχε αίσθημα κορεσμού για έως και οκτώ ώρες μετά την κατανάλωση, σε σύγκριση με εκλεπτυσμένο ψωμί σιταριού.
4. Μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή που σχετίζεται με μεταβολικό σύνδρομο
Σε φινλανδική μελέτη διάρκειας 12 εβδομάδων με 47 ενήλικες που είχαν μεταβολικό σύνδρομο, οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν ψωμί και ζυμαρικά από σίκαλη εμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τρόφιμα με βάση τη βρώμη, το ψωμί σιταριού και την πατάτα. Οι συγγραφείς πρότειναν ότι η επιλογή δημητριακών που προκαλούν χαμηλή απόκριση ινσουλίνης, όπως η σίκαλη, μπορεί να συμβάλει στη μείωση παραγόντων που σχετίζονται με τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2.
5. Μπορεί να επηρεάσει γονίδια που συνδέονται με τον μεταβολισμό
Μελέτη του 2007 από το University of Kuopio διαπίστωσε ότι μια διατροφή βασισμένη στη σίκαλη μεταβάλλει την έκφραση πολλαπλών γονιδίων σε μεσήλικους. Οι ερευνητές παρατήρησαν μειωμένη δραστηριότητα σε αρκετά γονίδια που σχετίζονται με διαταραγμένη σηματοδότηση της ινσουλίνης, ενώ τα γονίδια που σχετίζονταν με το στρες και την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος ήταν πιο ενεργά στην ομάδα σύγκρισης. Αυτές οι επιδράσεις παρατηρήθηκαν ακόμη και χωρίς απώλεια βάρους.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Ανασκόπηση του 2025 διαπίστωσε ότι η σίκαλη είναι γενικά ασφαλής και ωφέλιμη για υγιείς ενήλικες, ενώ οι σπάνιοι κίνδυνοι περιλαμβάνουν αλλεργία στη σίκαλη και επιμόλυνση από αλκαλοειδή εργότιου.
Το δημητριακό των Ιμαλαΐων που μπορεί να προστατεύσει από τις ακτίνες UV και να ενισχύσει την καρδιά
Σύμφωνα με δημοσίευση του 2024, η σίκαλη πρέπει να αποφεύγεται από άτομα με κοιλιοκάκη, επειδή η γλουτένη που περιέχει μπορεί να προκαλέσει ανοσολογικές αντιδράσεις. Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η υψηλή περιεκτικότητα της σίκαλης σε φυτικές ίνες και φρουκτάνες μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, αέρια, κοιλιακή δυσφορία ή διάρροια, ιδιαίτερα σε άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.