Το αλκοόλ δεν επηρεάζει μόνο το πώς νιώθετε την επόμενη ημέρα – επηρεάζει ενεργά και το δέρμα σας, το πώς επιδιορθώνεται αλλά και το πώς γερνά. Τι επιδράσεις μπορεί να έχει το αλκοόλ στον οργανισμό, ποια σημάδια εκδηλώνονται στο δέρμα και πώς μπορείτε να αποκαταστήσετε τη βλάβη;
Χοληστερίνη: Το σημάδι στο δέρμα που μπορεί να δείχνει ότι είναι υπερβολικά υψηλή
Πώς μπορεί να φανεί το αλκοόλ στο δέρμα σας
Αν ξυπνάτε με δέρμα που δείχνει πιο πρησμένο, πιο θαμπό ή πιο ξηρό στον καθρέφτη, είναι εύκολο να κατηγορήσετε τον κακό ύπνο ή την έλλειψη φωτός – όμως αν το πρόσωπό σας φαίνεται «μπουκωμένο», κοκκινισμένο ή ασυνήθιστα κουρασμένο, το αλκοόλ μπορεί να είναι η πραγματική αιτία. Το ποτό στις γιορτές συχνά συσσωρεύεται χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε και, παρότι τα αποτελέσματα μπορεί να φαίνονται προσωρινά, το δέρμα στρεσάρεται, αφυδατώνεται και φλεγμαίνει, τόσο στην επιφάνεια όσο και σε κυτταρικό επίπεδο. Γι’ αυτό η ερυθρότητα μπορεί να επιμείνει πολύ μετά το hangover, οι λεπτές γραμμές να γίνονται ξαφνικά πιο εμφανείς και τα σπυράκια να εμφανίζονται μέσα σε μία νύχτα.
«Πολλοί παρατηρούν ερυθρότητα επειδή το αλκοόλ προκαλεί προσωρινή διαστολή των αιμοφόρων αγγείων», εξηγεί ο Βρετανός δερματολόγος, Dr Derrick Phillips, σύμφωνα με το Marie Claire κάτι που με την τακτική κατανάλωση μπορεί να γίνει πιο μόνιμο, ενώ η αφυδάτωση αφήνει το δέρμα «θαμπό, ξηρό και λιγότερο ελαστικό». Με τον χρόνο, ο αντίκτυπος γίνεται βαθύτερος, με τη φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και τη βλάβη του δερματικού φραγμού να επιδεινώνουν την ακμή και τη ροδόχρους ακμή – μερικές φορές ακόμη και μετά από μικρές ποσότητες. Παράλληλα, η Dr Ophelia Veraitch σημειώνει σύμφωνα με την ίδια πηγή ότι αυτή η συνεχιζόμενη επιβάρυνση οδηγεί σε «χρόνια θαμπάδα και κακή υφή του δέρματος» και σε «επιταχυνόμενη γήρανση» λόγω αυξημένης διάσπασης του κολλαγόνου.
Επηρεάζει ο μεταβολισμός του αλκοόλ την εμφάνιση του δέρματος; Μπορεί να προκαλέσει δερματολογικές παθήσεις;
Το αλκοόλ δεν επηρεάζει μόνο τα εσωτερικά όργανα – ο τρόπος με τον οποίο το σώμα μεταβολίζει το αλκοόλ μπορεί επίσης να αλλάξει το πώς δείχνει και πώς συμπεριφέρεται το δέρμα. Σύμφωνα με δημοσίευση του 2023 με τίτλο Cutaneous Manifestations of Liver Cirrhosis: Clinical Significance and Diagnostic Implications, η κίρρωση του ήπατος σχετίζεται με ορατές δερματικές αλλαγές, όπως αραχνοειδή αγγειώματα, ερυθρότητα στις παλάμες, ίκτερο, κνησμό και αλλαγές στα μαλλιά και στα νύχια. Το άρθρο εξηγεί ότι αυτά τα δερματικά σημάδια αντανακλούν υποκείμενη ηπατική δυσλειτουργία και μπορούν να βοηθήσουν τους κλινικούς γιατρούς να αναγνωρίσουν, να αξιολογήσουν και να παρακολουθήσουν τη σοβαρότητα της νόσου.
Άλλες πρόσφατες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι τα υποπροϊόντα του αλκοόλ αυξάνουν τη φλεγμονή, αποδυναμώνουν τον δερματικό φραγμό και επιδεινώνουν ορισμένες δερματικές παθήσεις.
- Ο μεταβολισμός του αλκοόλ αυξάνει το στρες και τη φλεγμονή στο δέρμα: Όταν το σώμα διασπά το αλκοόλ, παράγει ουσίες που αυξάνουν το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή, γεγονός που μπορεί να αποδυναμώσει τον δερματικό φραγμό και να επιβραδύνει τις διαδικασίες επιδιόρθωσης.
- Το αλκοόλ συνδέεται με φλεγμονώδεις δερματικές παθήσεις: Ανασκοπήσεις αναφέρουν συσχετίσεις μεταξύ κατανάλωσης αλκοόλ και παθήσεων όπως η ροδόχρους ακμή, η ψωρίαση, η ατοπική δερματίτιδα και η αυξημένη σοβαρότητα της ακμής, πιθανώς λόγω επιδράσεων στο ανοσοποιητικό σύστημα και στα αιμοφόρα αγγεία.
- Το αλκοόλ επηρεάζει την ορατή εμφάνιση και τη γήρανση του δέρματος: Η υψηλότερη κατανάλωση αλκοόλ έχει συσχετιστεί με ερυθρότητα στο πρόσωπο, ξηρότητα, μειωμένη ελαστικότητα και σημάδια πρόωρης γήρανσης του δέρματος.
Η σχέση μεταξύ αλκοόλ, αφυδάτωσης και θαμπού δέρματος
Το αλκοόλ είναι διουρητικό – δηλαδή χάνετε περισσότερα υγρά από όσα προσλαμβάνετε. Αυτή η εσωτερική αφυδάτωση εμφανίζεται γρήγορα στο δέρμα, το οποίο μπορεί να δείχνει σφιχτό, τραχύ και λιγότερο ελαστικό. Σύμφωνα με τον Dr Phillips, το αλκοόλ αποδυναμώνει επίσης τον δερματικό φραγμό, επιτρέποντας στην υγρασία να διαφεύγει πιο εύκολα, κάτι που οδηγεί σε θαμπάδα και ανομοιόμορφη υφή.
Η Dr Veraitch σημειώνει ότι το αλκοόλ εξαντλεί «νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά», ενώ οι μεταβολίτες του αυξάνουν το οξειδωτικό στρες – επιδεινώνοντας την ξηρότητα, την τραχύτητα και τις λεπτές γραμμές.
Πόσο συχνά πρέπει να κάνετε ντους; Η απάντηση μπορεί να σας εκπλήξει
Το αλκοόλ επιταχύνει τη γήρανση του δέρματος
Το αλκοόλ επιταχύνει τη γήρανση του δέρματος με πολλούς τρόπους ταυτόχρονα. Αφυδατώνει το δέρμα, αυξάνει τη φλεγμονή και δημιουργεί ελεύθερες ρίζες που βλάπτουν το κολλαγόνο και την ελαστίνη. Ο Dr Phillips επισημαίνει επίσης τις έμμεσες επιδράσεις της κατανάλωσης αλκοόλ – ο κακός ύπνος διαταράσσει την επιδιόρθωση κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ τα ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη προάγουν τη γλυκοζυλίωση, μια διαδικασία που «σκληραίνει» το κολλαγόνο και επιταχύνει τη γήρανση.
Η Dr Veraitch το συνοψίζει ξεκάθαρα. «Η χρόνια αφυδάτωση, το οξειδωτικό στρες, η αποδόμηση του κολλαγόνου και η γλυκοζυλίωση» συμβάλλουν όλα στη χαλάρωση, τις λεπτές γραμμές και τον ανομοιόμορφο τόνο του δέρματος.
Γιατί το αλκοόλ προκαλεί ερυθρότητα
Το κοκκίνισμα μετά την κατανάλωση αλκοόλ ξεκινά από τον τρόπο με τον οποίο αυτό επεξεργάζεται από το σώμα. «Όταν μεταβολίζουμε το αλκοόλ, μετατρέπεται σε ακεταλδεΰδη», εξηγεί ο Dr Phillips. Οι περισσότεροι τη διασπούν αποτελεσματικά, αλλά όσοι έχουν μειωμένη δραστηριότητα του ενζύμου ALDH2 την επεξεργάζονται πιο αργά, επιτρέποντας στην ακεταλδεΰδη να συσσωρευτεί και να διαστείλει τα αιμοφόρα αγγεία στο δέρμα. Αυτό προκαλεί τη γνωστή ερυθρότητα, συχνά με αίσθημα θερμότητας ή τάσης.
Το αλκοόλ διαταράσσει επίσης την ισταμίνη. Η ακεταλδεΰδη μπορεί να πυροδοτήσει την απελευθέρωση ισταμίνης, ενώ το αλκοόλ επιβραδύνει τη διάσπασή της, επιδεινώνοντας την ερυθρότητα, τη θερμότητα και τον κνησμό – ακόμη και μετά από μικρές ποσότητες. Η φυσική αγγειοδιασταλτική δράση του αλκοόλ μειώνει περαιτέρω το όριο για ερυθρότητα, ιδιαίτερα σε αντιδραστικό δέρμα. Για τα άτομα με ροδόχρους ακμή, όλα αυτά αθροίζονται. «Το αλκοόλ προκαλεί αγγειοδιαστολή – δηλαδή τα αιμοφόρα αγγεία γίνονται πιο πλατιά – ιδιαίτερα στο πρόσωπο», λέει η Dr Veraitch, προσθέτοντας ότι αποτελεί «μεγάλο εκλυτικό παράγοντα για ασθενείς με ροδόχρου ακμή». Με τον χρόνο, η επαναλαμβανόμενη διαστολή μπορεί να γίνει μόνιμη, οδηγώντας σε επίμονη ερυθρότητα και ορατά τριχοειδή αγγεία.
Διαφορετικοί τύποι αλκοόλ και πώς επηρεάζουν το δέρμα
Το ίδιο το αλκοόλ είναι το βασικό πρόβλημα, αλλά ο τύπος μπορεί να έχει σημασία. «Διαφορετικοί τύποι αλκοόλ μπορούν να επηρεάσουν το δέρμα με ελαφρώς διαφορετικούς τρόπους, αλλά το βασικό ζήτημα παραμένει το ίδιο το αλκοόλ», λέει ο Dr Phillips. Τα ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, όπως τα κοκτέιλ, επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο.
«Μπορούν να επιδεινώσουν τη φλεγμονή και να συμβάλουν στη γλυκοζυλίωση, μια διαδικασία που αποδυναμώνει το κολλαγόνο και επιταχύνει τη ορατή γήρανση», εξηγεί, καθιστώντας τα ξεσπάσματα ακμής πιο πιθανά. Το κόκκινο κρασί είναι επίσης συχνός εκλυτικός παράγοντας. «Το κρασί, ιδιαίτερα το κόκκινο, περιέχει ισταμίνες και θειώδη, που μπορούν να προκαλέσουν ερυθρότητα, ερυθρότητα ή κνησμό σε όσους είναι ευαίσθητοι», λέει ο Dr Phillips – ειδικά σε άτομα με ροδόχρους ακμή. Τα θειώδη στο λευκό κρασί και στη σαμπάνια μπορούν να έχουν παρόμοιες επιδράσεις.
Η μπύρα προσφέρει ελάχιστο όφελος. «Αυτές οι ουσίες δεν υπάρχουν σε ποσότητες που να ωφελούν ουσιαστικά το δέρμα, και η περιεκτικότητα σε αλκοόλ εξακολουθεί να έχει αφυδατικές και φλεγμονώδεις επιδράσεις», λέει ο Dr Phillips. Τα ποτά τύπου spirits παραμένουν αφυδατικά, αλλά τείνουν να προκαλούν λιγότερες εξάρσεις. Όπως σημειώνει η Dr Veraitch, είναι «συχνά η πιο “καθαρή” επιλογή για όσους είναι επιρρεπείς σε φλεγμονώδεις δερματικές παθήσεις».
Τρόποι για να περιορίσετε τη φθορά του δέρματος πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το ποτό
Η ενυδάτωση είναι απαραίτητη. «Είναι σημαντικό να παραμένετε ενυδατωμένοι, πίνοντας άφθονο νερό ανάμεσα στα αλκοολούχα ποτά», λέει ο Dr Phillips, ο οποίος συμβουλεύει επίσης να τρώτε πριν ή κατά τη διάρκεια της κατανάλωσης, ώστε να επιβραδύνεται η απορρόφηση και να μειώνεται η φλεγμονή. Η αποφυγή κοκτέιλ με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη μπορεί να βοηθήσει, ιδιαίτερα σε δέρμα με τάση ακμής ή αντιδραστικότητα.
Το βράδυ, εστιάστε στην αποκατάσταση του δερματικού φραγμού. «Η χρήση ενός ενυδατικού ορού ή μιας κρέμας πλούσιας σε κεραμίδια πριν τον ύπνο μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό της απώλειας υγρασίας κατά τη διάρκεια της νύχτας», εξηγεί ο Dr Phillips. Την επόμενη ημέρα, η Dr Veraitch συνιστά ήπια αποκατάσταση. «Εφαρμόστε έναν ενυδατικό ορό ή κρέμα με αντιοξειδωτικά και αντιφλεγμονώδη συστατικά, όπως η νιασιναμίδη», παράλληλα με επανυδάτωση και καλό ύπνο.
Οι μεγαλύτερες παρανοήσεις για το αλκοόλ και το δέρμα
Ένας μύθος είναι ότι το κόκκινο κρασί είναι «καλό για εσάς» λόγω των αντιοξειδωτικών. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι αφυδατικές και φλεγμονώδεις επιδράσεις υπερτερούν κάθε πιθανού οφέλους. Μια άλλη παρανόηση είναι ότι μόνο η βαριά κατανάλωση επηρεάζει το δέρμα. Όπως επισημαίνει ο Dr Phillips, ακόμη και μικρές ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν ερυθρότητα ή εξάρσεις.
Πότε μπορεί το χλωμό δέρμα να σχετίζεται με σοβαρή νόσο
Η φροντίδα του δέρματος έχει επίσης όρια. Όπως λέει η Dr Veraitch, τα προϊόντα βοηθούν, αλλά «δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τη βλάβη που προκαλεί το αλκοόλ σε κυτταρικό επίπεδο». Η μέτρια κατανάλωση παραμένει το πιο σημαντικό στοιχείο για πρόληψη. Αν το δέρμα σας αντιδρά μετά από κάθε εορταστική περίοδο, ίσως αξίζει να το ακούσετε. Καταναλώστε με μέτρο, πιείτε άφθονο νερό και φροντίστε την επιδερμίδα σας για να αντισταθμίσετε μέρος της βλάβης.
Πηγές: MarieClaire, MDPI, PMC, WILEY, MDPI