Η ηλικία των 35 ετών θεωρείται «ορόσημο» για την καρδιαγγειακή υγεία των ανδρών. Οι ειδικοί προειδοποιούν για παράγοντες κινδύνου που μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται και τονίζουν τη σημασία της πρόληψης νωρίς.
Κάτι αλλάζει στην ηλικία των 35 για την καρδιά
Μια καρδιά μπορεί να θεωρείται υγιής όταν οι βασικοί, τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου παραμένουν υπό έλεγχο σε βάθος χρόνου: σωστή διατροφή, επαρκής φυσική δραστηριότητα, αποχή από νικοτίνη, ποιοτικός ύπνος, υγιές σωματικό βάρος, καθώς και καλά ρυθμισμένα λιπίδια (χοληστερόλη), γλυκόζη και αρτηριακή πίεση, ένα πλαίσιο που συνοψίζεται στις 8 μετρήσεις ζωής της American Heart Association και προτείνεται ως σύγχρονος τρόπος αξιολόγησης και παρακολούθησης της καρδιαγγειακής υγείας σε επίπεδο ατόμου και πληθυσμού.
Πιο συγκεκριμένα, οι άνδρες εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου νωρίτερα από τις γυναίκες, γι’ αυτό και οι ειδικοί συνιστούν τακτικές ιατρικές εξετάσεις.
Οι άνδρες αναπτύσσουν μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου αρκετά χρόνια νωρίτερα από τις γυναίκες, ξεκινώντας περίπου στην ηλικία των 35 ετών, σύμφωνα με νέα μακροχρόνια μελέτη.
Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο «Journal of the American Heart Association», παρακολούθησε πάνω από 5.000 ενήλικες από τη νεαρή ενήλικη ζωή και διαπίστωσε ότι οι άνδρες έφτασαν σε κλινικά σημαντικά επίπεδα καρδιαγγειακής νόσου περίπου επτά χρόνια νωρίτερα από τις γυναίκες.
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες να παρακολουθούν την καρδιακή τους υγεία από τη νεαρή ενήλικη ζωή και να επισκέπτονται τακτικά τον γιατρό τους.
«Η καρδιοπάθεια δεν εμφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη, αναπτύσσεται σταδιακά με τα χρόνια. Ένα από τα πράγματα που συχνά δεν γνωρίζει ο κόσμος είναι ότι μπορεί να ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία των 30 ή των 40», δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Dr. Sadiya Khan, καθηγήτρια επιδημιολογίας καρδιαγγειακών νοσημάτων στο Northwestern University Feinberg School of Medicine στο Σικάγο.
«Ακόμη κι αν δεν έχετε εμφανίσει καρδιοπάθεια τότε, ο κίνδυνος μπορεί να έχει ήδη ξεκινήσει εκείνη την περίοδο».
Το διαχρονικά αναφερόμενο «χάσμα των 10 ετών» στην καρδιαγγειακή νόσο μεταξύ ανδρών και γυναικών οφείλεται κυρίως στη στεφανιαία νόσο, δηλαδή στη στένωση ή απόφραξη των αρτηριών της καρδιάς από τη συσσώρευση πλάκας, στους άνδρες.
«Το χάσμα των 10 ετών είναι ένα στατιστικό στοιχείο που συχνά αναφέρεται, σύμφωνα με το οποίο οι άνδρες αναπτύσσουν καρδιακή νόσο περίπου 10 χρόνια νωρίτερα από τις γυναίκες. Πολύ από την αρχική έρευνα είχε επικεντρωθεί συγκεκριμένα στη στεφανιαία νόσο, που είναι ένα υποείδος καρδιαγγειακής νόσου», τόνισε η κύρια συγγραφέας της μελέτης Alexa Freedman, επίκουρη καθηγήτρια προληπτικής ιατρικής στο Northwestern University Feinberg School of Medicine στο Σικάγο.
Το μείγμα των παραγόντων κινδύνου για την καρδιαγγειακή νόσο έχει αλλάξει με την πάροδο του χρόνου, σημείωσε η Freedman. «Τα ποσοστά καπνίσματος ήταν υψηλότερα στους άνδρες και έχουν μειωθεί, με αποτέλεσμα να είναι πλέον πιο παρόμοια μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η υπέρταση είναι επίσης πλέον πιο ισορροπημένη μεταξύ των δύο φύλων», εξήγησε.
Η ερευνητική ομάδα της Freedman ήθελε να διαπιστώσει εάν το χάσμα ισχύει και σε άλλες μορφές καρδιαγγειακής νόσου, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Η ομάδα εξέτασε την πρόωρη καρδιαγγειακή νόσο, η οποία ορίζεται ως νόσος που εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 65 ετών, και ανέλυσε τόσο τη συνολική καρδιαγγειακή νόσο όσο και συγκεκριμένα υποείδη, όπως η στεφανιαία νόσος, το εγκεφαλικό επεισόδιο και η καρδιακή ανεπάρκεια.
Παρακολούθηση της καρδιακής υγείας από τη νεαρή ενήλικη ζωή
Η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένα από 5.112 μαύρους και λευκούς ενήλικες από τέσσερις πολιτείες των ΗΠΑ, οι οποίοι εγγράφηκαν στη μελέτη Coronary Artery Risk Development in Young Adults μεταξύ 1985 και 1986, όταν ήταν ηλικίας από 18 έως 30 ετών.
Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν υγιείς και χωρίς καρδιαγγειακή νόσο κατά την έναρξη της μελέτης. Παρακολουθήθηκαν για διάμεσο διάστημα 34,1 ετών, με τακτικές κλινικές εξετάσεις και ερωτηματολόγια· 160 γυναίκες και 227 άνδρες παρουσίασαν καρδιαγγειακά επεισόδια.
Η Freedman δήλωσε ότι οι συμμετέχοντες εντάχθηκαν στη μελέτη πολύ πριν την έναρξη των περισσότερων παραγόντων κινδύνου, επιτρέποντας στους ερευνητές να μετρήσουν με ακρίβεια πότε εμφανίστηκε η νόσος, ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε σύγκριση με μελέτες που ξεκινούν με μεγαλύτερης ηλικίας άτομα.
Το χάσμα κινδύνου διευρύνεται στα μέσα της δεκαετίας των 30
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της μελέτης προέκυψε από την ανάλυση κυλιόμενων παραθύρων 10ετούς κινδύνου. Αντί να εκτιμήσουν έναν ενιαίο κίνδυνο εφ’ όρου ζωής, οι ερευνητές υπολόγισαν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου μέσα στην επόμενη δεκαετία, σε κάθε ηλικία.
Μέχρι τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας των 30, άνδρες και γυναίκες είχαν παρόμοιο βραχυπρόθεσμο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Όμως, περίπου στην ηλικία των 35 ετών, ο κίνδυνος άρχισε να αποκλίνει. Οι άνδρες ξεκίνησαν να εμφανίζουν σταθερά υψηλότερο 10ετή κίνδυνο από τις γυναίκες. Για παράδειγμα: μέχρι την ηλικία των 50 ετών, ο 10ετής κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου ήταν περίπου 6% για τους άνδρες, ενώ για τις γυναίκες περίπου 3%.
Κατά τη διάρκεια της περιόδου παρακολούθησης, οι άνδρες ανέπτυξαν καρδιαγγειακή νόσο νωρίτερα από τις γυναίκες. Μέχρι περίπου την ηλικία των 50, το 5% των ανδρών είχε εμφανίσει καρδιαγγειακή νόσο, σχεδόν επτά χρόνια νωρίτερα από τις γυναίκες, οι οποίες έφτασαν στο ίδιο ποσοστό γύρω στην ηλικία των 57.
Ειδικά για τη στεφανιαία νόσο, η διαφορά στον κίνδυνο μεταξύ ανδρών και γυναικών ήταν ακόμη πιο έντονη. «Στη μελέτη μας, περίπου το 2% των ανδρών είχε αναπτύξει στεφανιαία νόσο μέχρι την ηλικία των 48 ετών, ενώ για τις γυναίκες το αντίστοιχο ποσοστό εμφανίστηκε κοντά στα 58. Επομένως, παρατηρήσαμε αυτό το χάσμα των 10 ετών», δήλωσε η Freedman.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι αυτή η διαφορά δεν εξηγείται από τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου όπως η αρτηριακή πίεση, η χοληστερίνη ή το κάπνισμα. Ωστόσο, η Dr. Iris Jaffe, εκτελεστική διευθύντρια του Molecular Cardiology Research Institute στο Tufts Medical Center, εξήγησε ότι υπάρχουν και άλλοι «κοινωνικοί παράγοντες που δύσκολα λαμβάνονται υπόψη». Η ίδια δεν συμμετείχε στην έρευνα.
«Οι γυναίκες κάνουν διαφορετικού είδους δουλειές από τους άνδρες. Υφίστανται διαφορετικά είδη στρες. Τέτοιοι παράγοντες δεν ελήφθησαν υπόψη», σημείωσε.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή ο καρδιαγγειακός κίνδυνος των γυναικών μπορεί να αυξηθεί μετά την εμμηνόπαυση, εξήγησε η Khan.
«Η επικρατούσα θεωρία είναι ότι τα οιστρογόνα μπορεί να είναι προστατευτικά, και έτσι οι γυναίκες εμφανίζουν τον κίνδυνο για καρδιοπάθεια αργότερα, κατά περίπου 10 χρόνια. Όμως μετά την εμμηνόπαυση, ο κίνδυνος αυξάνεται γρήγορα», είπε η Khan. «Μετά την εμμηνόπαυση, και ειδικά κατά την περιεμμηνοπαυσιακή περίοδο, ο κίνδυνος αυτός μπορεί να επιταχυνθεί».
Από τη θεωρία στην πράξη: Η πρόληψη ως εργαλείο
Η μελέτη δημοσιεύεται σε μία περίοδο κατά την οποία οι κατευθυντήριες οδηγίες για την καρδιαγγειακή υγεία μετατοπίζονται σταδιακά προς την αξιολόγηση του κινδύνου σε νεαρότερες ηλικίες. Οι ανανεωμένες εξισώσεις κινδύνου της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (American Heart Association) επιτρέπουν πλέον στους γιατρούς να υπολογίζουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο από την ηλικία των 30 ετών, αντί για τα 40, μια αλλαγή που, σύμφωνα με τη Freedman, ενισχύεται από τα ευρήματα της μελέτης.
Τα αποτελέσματα εγείρουν επίσης ερωτήματα σχετικά με την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και τη χρήση των υπηρεσιών. Οι νεαρές γυναίκες τείνουν να έχουν πολύ περισσότερες προληπτικές επισκέψεις στον γιατρό σε σχέση με τους άνδρες, κυρίως λόγω των επισκέψεων για θέματα αναπαραγωγικής υγείας, κάτι που μπορεί να διευκολύνει την έγκαιρη ανίχνευση και καθοδήγηση σχετικά με τους καρδιαγγειακούς κινδύνους, όπως έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης.
«Οι νέοι άνδρες είναι πολύ λιγότερο πιθανό να επισκεφθούν γιατρό για τακτικό έλεγχο στα μέσα της δεκαετίας των 30 ή των 40. Η αύξηση των προληπτικών εξετάσεων, ειδικά για τους νέους άνδρες, είναι ένας τρόπος να ενισχύσουμε την καρδιαγγειακή υγεία και να μειώσουμε τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νόσων», ανέφερε η Freedman.
Η Dr. Jaffe συνέστησε οι νεαροί ενήλικες να επισκέπτονται γιατρό τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και να ελέγχουν την αρτηριακή τους πίεση και τη χοληστερίνη. Αν χρειάζονται περισσότερη καθοδήγηση, πρότεινε να ακολουθούν τις «8 βασικές αρχές της ζωής» της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (Life’s Essential 8), οι οποίες περιλαμβάνουν ενέργειες για τη διατήρηση υγιούς καρδιαγγειακής υγείας.
«Οι περισσότερες από τις 8 βασικές αρχές επικεντρώνονται στη διαχείριση των παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου, όπως η αποφυγή του καπνίσματος, η διαχείριση του βάρους, της πίεσης, του σακχάρου και της χοληστερίνης, αλλά περιλαμβάνουν επίσης καλύτερη διατροφή, περισσότερη φυσική δραστηριότητα και ποιοτικό ύπνο», ανέφερε η Jaffe. «Αυτά είναι πράγματα που όλοι μπορούν να κάνουν για να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας».
Τι σημαίνει αν λαχανιάζετε όταν ανεβαίνετε σκάλες – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε;
Η Khan πρόσθεσε ότι όλοι θα πρέπει να παρακολουθούν τα επίπεδα χοληστερίνης, αρτηριακής πίεσης και σακχάρου στο αίμα. «Όταν ξέρετε ποιοι είναι οι δικοί σας παράγοντες κινδύνου, ξέρετε και πού βρίσκεται ο δικός σας κίνδυνος και τότε μπορείτε να δράσετε ανάλογα», τόνισε.