Η φλεγμονή μπορεί να συμβάλει στη συσσώρευση επιβλαβούς λίπους στα όργανα, στην κυτταρική βλάβη και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Ποια τα 6 σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι έχετε χρόνια φλεγμονή.
Χρόνια φλεγμονή: Το Νο1 βότανο που μπορεί να την αντιμετωπίσει, σύμφωνα με τους ειδικούς
6 απρόσμενα σημάδια που μπορεί να σχετίζονται με χρόνια φλεγμονή – Πώς να την αντιμετωπίσετε
Η οξεία φλεγμονή αποτελεί έναν σημαντικό αμυντικό μηχανισμό, όμως παράγοντες όπως οι λοιμώξεις, η ατμοσφαιρική ρύπανση ή τα υψηλά επίπεδα κυττάρων στο αίμα μπορούν μερικές φορές να προκαλέσουν φλεγμονή που επιμένει για μήνες ή και χρόνια, λέει η Clare Bryant, καθηγήτρια έμφυτης ανοσίας στο University of Cambridge, σύμφωνα με το Telegraph.
Ο κίνδυνος αυξάνεται επίσης με την ηλικία, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα γίνεται πιο ευάλωτο στις ανισορροπίες. Ωστόσο, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να βοηθήσουν στην καταστολή της επίμονης φλεγμονής.
Η μείωση της πρόσληψης θερμίδων, ο περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και η αντικατάστασή τους με περισσότερα φρούτα και λαχανικά μπορεί να βελτιώσουν την υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος και να μειώσουν τη φλεγμονή μέσα σε μόλις δύο μήνες.
Τι προκαλεί τη μετατροπή της οξείας φλεγμονής σε χρόνια
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Complement and inflammasome crosstalk in chronic inflammation», οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ του συμπληρώματος και του NLRP3 φλεγμονοσώματος δημιουργούν αυτοενισχυόμενους φλεγμονώδεις κύκλους που επιδεινώνουν τη βλάβη των ιστών στις χρόνιες ασθένειες, ενώ θεραπείες που στοχεύουν το συμπλήρωμα, τα φλεγμονοσώματα, την IL-1β ή και τις δύο οδούς ενδέχεται να προσφέρουν κλινικό όφελος και να βελτιώσουν την ακρίβεια της ανοσορρύθμισης.
Πρόσφατες ανασκοπήσεις συμπεραίνουν ότι η χρόνια φλεγμονή αναπτύσσεται όταν αποτυγχάνει η φυσιολογική διαδικασία του οργανισμού που απενεργοποιεί τη φλεγμονή, επιτρέποντάς της να αυτοσυντηρείται και να συμβάλλει σε μακροχρόνια βλάβη των ιστών.
6 σημάδια χρόνιας φλεγμονής που δεν πρέπει να αγνοείτε, σύμφωνα με το Harvard
- Αποτυχία της διαδικασίας επίλυσης: Ο οργανισμός δεν μπορεί να απομακρύνει σωστά επιβλαβείς παράγοντες, νεκρά κύτταρα ή να παράγει επαρκείς ποσότητες μορίων που βοηθούν στον τερματισμό της φλεγμονής, όπως οι λιποξίνες, οι ρεζολβίνες, οι προτεκτίνες και οι μαρεσίνες.
- Επίμονη ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού: Οι λοιμώξεις, οι τραυματισμοί των ιστών, οι περιβαλλοντικές τοξίνες και το μεταβολικό στρες μπορούν να διατηρήσουν ενεργοποιημένες τις φλεγμονώδεις οδούς.
- Αλλαγές στα ανοσοκύτταρα και στις κυτοκίνες: Τα μακροφάγα, τα Τ κύτταρα, τα Β κύτταρα και οι φλεγμονώδεις πρωτεΐνες, όπως οι TNF-α, IL-1β και IL-6, συμβάλλουν στη διατήρηση της φλεγμονής.
- Προβλήματα στην απομάκρυνση των κυττάρων: Η ανεπαρκής απομάκρυνση των κυττάρων που πεθαίνουν μπορεί να παρατείνει την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
- Μεταβολική δυσλειτουργία: Η παχυσαρκία, η αντίσταση στην ινσουλίνη, το υψηλό σάκχαρο στο αίμα και η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία μπορούν να προάγουν τη συνεχιζόμενη φλεγμονή.
6 σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι έχετε χρόνια φλεγμονή
1. Ασυνήθιστα ευερέθιστοι και θυμωμένοι
Το να αισθάνεστε ασυνήθιστα ευερέθιστοι, θυμωμένοι ή διαρκώς έτοιμοι να διαφωνήσετε μπορεί να είναι ένδειξη υποκείμενης χρόνιας φλεγμονής. Σύμφωνα με τη Dr Niharika Duggal, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο University of Birmingham, οι ερευνητές πιστεύουν πλέον ότι υπάρχει αμφίδρομη σχέση μεταξύ διάθεσης και φλεγμονής.
Οι μικρές καθημερινές πιέσεις, όπως η καθυστέρηση για τη δουλειά, μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα της ορμόνης του στρες, της κορτιζόλης, η οποία ενεργοποιεί τα ανοσοκύτταρα και προκαλεί φλεγμονώδη απόκριση.
Οι επιστήμονες πιστεύουν επίσης ότι μπορεί να συμβεί και το αντίστροφο. Τα επίμονα υψηλά επίπεδα φλεγμονωδών μορίων στην κυκλοφορία του αίματος μπορεί να ενεργοποιήσουν την απόκριση του οργανισμού στο στρες, κάνοντας τους ανθρώπους να αισθάνονται περισσότερο εκνευρισμένοι και πιο επιρρεπείς στον θυμό.
Ορισμένες φλεγμονώδεις πρωτεΐνες μπορούν ακόμη και να μετακινηθούν από το αίμα στον εγκέφαλο και να διεγείρουν περιοχές που εμπλέκονται στη ρύθμιση του στρες. Έρευνες σε ζώα έχουν δείξει ότι η σκόπιμη αύξηση των επιπέδων φλεγμονής μπορεί να επιδεινώσει τη διάθεση, δημιουργώντας έναν κύκλο όπου η κακή διάθεση οδηγεί σε ακόμη περισσότερη φλεγμονή.
Φλεγμονή: 6 πράγματα που είναι καλό να κάνετε το πρωί για να τη μειώσετε εύκολα
Τι να κάνετε
Το χρόνιο εργασιακό στρες και η παρατεταμένη κοινωνική απομόνωση μπορεί να συμβάλλουν σε αυτόν τον κύκλο. Το να περνάτε περισσότερο χρόνο με ανθρώπους των οποίων την παρέα απολαμβάνετε μπορεί να βοηθήσει.
Η Dr Duggal προτείνει κάτι τόσο απλό όσο το να συναντάτε έναν φίλο μία φορά την εβδομάδα. Ορισμένες μελέτες έχουν επίσης διαπιστώσει ότι η βελτίωση της διάθεσης μέσω ψυχοθεραπείας μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή, ακόμη και σε άτομα με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, αν και το να συζητάτε τα προβλήματά σας με έναν φίλο μπορεί επίσης να είναι ωφέλιμο.
2. Αιμορραγία στα ούλα
Η αιμορραγία στα ούλα μπορεί να είναι σημαντικό σημάδι ενεργής φλεγμονής στον οργανισμό. Σύμφωνα με τη Dr Duggal, αυτό συμβαίνει επειδή το ανοσοποιητικό σύστημα ανταποκρίνεται στην πλάκα που έχει συσσωρευτεί γύρω από τα δόντια και τα ούλα. Αυτή η τοπική φλεγμονή μπορεί στη συνέχεια να εξαπλωθεί σε ολόκληρο το σώμα και να αυξήσει το συνολικό φλεγμονώδες φορτίο.
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα με χρόνια περιοδοντίτιδα, μπορεί να είναι πιο ευάλωτα σε φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Η φλεγμονή στα ούλα μπορεί επίσης να φτάσει στον εγκέφαλο και να αυξήσει τη νευροφλεγμονή, κάτι που θα μπορούσε να συμβάλει σε υψηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Τι να κάνετε
Η Dr Duggal συνιστά τη χρήση οδοντικού νήματος καθημερινά, ώστε να αποτρέπεται η συσσώρευση πλάκας γύρω από τα ούλα. Αναφέρει επίσης ότι υπάρχουν ενδείξεις πως η μετάβαση από μια χειροκίνητη σε μια ηλεκτρική οδοντόβουρτσα μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της υγείας των ούλων.
3. Ξαφνική αύξηση βάρους
Η απρόσμενη αύξηση βάρους μπορεί επίσης να συνδέεται με τη χρόνια φλεγμονή. Σύμφωνα με τον Chengcan Yao, ερευνητή στο Centre for Inflammation Research του University of Edinburgh, τα φλεγμονώδη μόρια μπορούν να παρεμβαίνουν σε ορμόνες όπως η ινσουλίνη, η λεπτίνη και η κορτιζόλη. Αυτό μπορεί να αυξήσει την πείνα και να ενθαρρύνει τον οργανισμό να αποθηκεύει περισσότερο λίπος.
Τι να κάνετε
Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της φλεγμονής. Μελέτη από το University of California San Diego School of Medicine διαπίστωσε ότι 20 λεπτά τζόκινγκ μέτριας έντασης σε διάδρομο μείωσαν κατά 5% τον αριθμό των ανοσοκυττάρων που παράγουν φλεγμονή.
Ο Yao αναφέρει ότι ακόμη και 20 λεπτά γρήγορου περπατήματος καθημερινά μπορεί να είναι αρκετά για να ενεργοποιηθεί μια ευεργετική αντιφλεγμονώδης απόκριση.
Τι συμβαίνει στο σώμα όταν τρώμε μία χούφτα αμύγδαλα την ημέρα – Νέα μελέτη απαντά
Έρευνα που δημοσιεύθηκε από επιστήμονες του Harvard University το 2023 διαπίστωσε επίσης ότι η άσκηση διεγείρει την παραγωγή ρυθμιστικών Τ κυττάρων, αντιφλεγμονωδών λευκών αιμοσφαιρίων που μπορεί να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση ορισμένων διαδικασιών που επιτρέπουν στη φλεγμονή να επιμένει.
4. Ξηροφθαλμία και ξηροστομία
Η επίμονη ξηροφθαλμία ή η ξηροστομία μπορεί μερικές φορές να συνδέονται με φλεγμονώδεις παθήσεις. Αυτά τα συμπτώματα είναι συχνά σε διάφορες διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της ψωρίασης και του συνδρόμου Sjögren, μιας χρόνιας αυτοάνοσης νόσου που επηρεάζει τους αδένες που παράγουν υγρασία στον οργανισμό.
Σύμφωνα με τη Dr Niharika Duggal, το σύνδρομο Sjögren αναπτύσσεται λόγω υπερδραστήριου ανοσοποιητικού συστήματος και επηρεάζει κυρίως γυναίκες ηλικίας 40 έως 60 ετών.
Τι να κάνετε
Έρευνες συμπεραίνουν ότι ο κουρκουμάς μπορεί να έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Μεγάλο μέρος του οφέλους του συνδέεται με την κουρκουμίνη, τη φυσική ένωση που δίνει στον κουρκουμά το κίτρινο-πορτοκαλί χρώμα του.
Η κουρκουμίνη φαίνεται να παρεμβαίνει σε μια βασική φλεγμονώδη διαδικασία μέσα στα κύτταρα που ελέγχει την απελευθέρωση φλεγμονωδών πρωτεϊνών. Παρότι ο κουρκουμάς μπορεί να προστεθεί στα γεύματα, οι μελέτες έχουν εξετάσει κυρίως συμπληρώματα διατροφής κουρκουμίνης, συχνά σε συνδυασμό με πιπερίνη, μια ένωση που βρίσκεται στο μαύρο πιπέρι και βοηθά τον οργανισμό να την απορροφήσει.
Οι κλινικές δοκιμές έχουν συνήθως χρησιμοποιήσει ημερήσιες δόσεις περίπου 1.000 mg για οκτώ έως δώδεκα εβδομάδες. Σύμφωνα με την Clare Bryant, πειράματα έχουν δείξει ότι ο κουρκουμάς μπορεί να μειώσει τη δραστηριότητα πολλαπλών φλεγμονωδών οδών.
5. Λέπτυνση του δέρματος
Το δέρμα γίνεται φυσιολογικά πιο λεπτό και εύθραυστο με την ηλικία, κάνοντας τις φλέβες και τους τένοντες πιο ορατούς. Ωστόσο, αν αυτή η διαδικασία φαίνεται να συμβαίνει νωρίτερα από το αναμενόμενο, η χρόνια φλεγμονή μπορεί να συμβάλλει σε αυτό.
Η διατροφή που αυξάνει τον κίνδυνο για ακράτεια κοπράνων – Τι αποκάλυψε νέα επιστημονική μελέτη
Η Dr Duggal αναφέρει ότι η φλεγμονή μπορεί να διασπάσει το κολλαγόνο και την ελαστίνη, πρωτεΐνες που βοηθούν στη διατήρηση της σφριγηλότητας και της ελαστικότητας του δέρματος, προκαλώντας λέπτυνση και μεγαλύτερη διαφάνεια του δέρματος.
Τι να κάνετε
Οι ειδικοί προτείνουν ένα αντιφλεγμονώδες διατροφικό πρότυπο, όπως η μεσογειακή διατροφή. Η Clare Bryant αναφέρει ότι το ελαιόλαδο μπορεί να είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους αυτή η διατροφή βοηθά στη μείωση της φλεγμονής.
Το ελαιόλαδο περιέχει ελαϊκό οξύ, ένα υγιεινό λιπαρό που μπορεί να βοηθήσει στην καταστολή φλεγμονωδών διεργασιών, ενώ το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο περιέχει επίσης ελαιοκανθάλη, μια φυτική ένωση με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Η κατανάλωση μίας έως δύο κουταλιών της σούπας την ημέρα μαζί με τα γεύματα μπορεί να είναι ωφέλιμη.
6. Μυϊκός πόνος
Οι επίμονοι πόνοι και η μυϊκή ευαισθησία, ιδιαίτερα το πρωί, μπορεί να συνδέονται με τη χρόνια φλεγμονή. Σύμφωνα με την Bryant, οι φλεγμονώδεις πρωτεΐνες μπορούν να συσσωρεύονται στους μύες και στις αρθρώσεις, προκαλώντας πρήξιμο και αυξάνοντας την ευαισθησία στα κοντινά νεύρα.
Η οξεία φλεγμονή είναι μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας επούλωσης, αλλά όταν δεν απενεργοποιείται, μπορεί να γίνει χρόνια.
Τι να κάνετε
Η Bryant και ο Chengcan Yao τονίζουν και οι δύο τη σημασία του ύπνου. Η σταθερή διάρκεια ύπνου επτά έως εννέα ωρών μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της υπερπαραγωγής φλεγμονωδών μορίων. Η διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος ύπνου μπορεί επίσης να υποστηρίξει τον φυσικό κιρκάδιο ρυθμό του οργανισμού.
Ορισμένες τροφές μπορεί επίσης να βοηθήσουν στην προώθηση του ύπνου, συμπεριλαμβανομένων των κερασιών, που περιέχουν ενώσεις οι οποίες συμμετέχουν στην παραγωγή σεροτονίνης και μελατονίνης, καθώς και του ακτινιδίου, το οποίο μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού.
Ορισμένα στοιχεία δέιχνουν ότι η κατανάλωση δύο ακτινιδίων περίπου μία ώρα πριν από τον ύπνο μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου. Η Bryant αναφέρει ότι ο καλός ύπνος βοηθά τον οργανισμό να απομακρύνει ανεπιθύμητες ουσίες, να αποκαθιστά τη λειτουργία των ανοσοκυττάρων και να μειώνει τη φλεγμονή.
Πηγές: Telegraph, Frontiers, JAMMR, BioMedPress, NPJ, PubMed, Frontiers