Ένα σκηνικό που θυμίζει δυστοπική ταινία τρόμου αρχίζει να παίρνει μορφή στην πραγματικότητα, καθώς επιστημονικές ομάδες εργάζονται πάνω στη δημιουργία κλώνων, και συγκεκριμένα ακέφαλων ανθρώπινων σωμάτων για ιατρική χρήση, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο συζήτησης για τα όρια της επιστήμης.
Νόσος Πάρκινσον: Επιστήμονες ανέπτυξαν πρωτοποριακό στυλό που μπορεί να διαγνώσει τη νόσο εγκαίρως
Τι είναι τα «organ sacks» – Γιατί προσπαθούν να δημιουργήσουν οι επιστήμονες ακέφαλα ανθρώπινα σώματα σε εργαστήρια;
Νεοφυής βιοτεχνολογική εταιρεία στο San Francisco, στοχεύει να δημιουργήσει «πλήρη συστήματα οργάνων» ή ζωντανά «organ sacks» από ανθρώπινα κύτταρα για να αντικαταστήσει τις δοκιμές σε ζώα και να προωθήσει την ανάπτυξη φαρμάκων.
«Πιστεύουμε ότι η αντικατάσταση είναι πιθανώς καλύτερη από την επιδιόρθωση… Αν μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ακέφαλο bodyoid που να μην αισθάνεται… αυτό θα είναι μια εξαιρετική πηγή οργάνων», δηλώνει ο Boyang Wang, CEO της εταιρείας R3 Bio, σύμφωνα με το Daily Mail. Το έργο στοχεύει τόσο στην ιατρική πρόοδο όσο και στην επιστήμη της μακροζωίας.
Αποκλείοντας τον εγκέφαλο, η εταιρεία υποστηρίζει ότι αυτές οι οντότητες δεν αισθάνονται πόνο ούτε έχουν συνείδηση – παρακάμπτοντας σημαντικές ηθικές ανησυχίες, αν και η συζήτηση συνεχίζεται, ακόμη και εντός της ομάδας.
Ηθικές επιπτώσεις της ανθρώπινης κλωνοποίησης
Σύμφωνα με μελέτη του 2023 με τίτλο Human Cloning: Biology, Ethics, and Social Implications, η ανθρώπινη κλωνοποίηση προσφέρει ιατρικά οφέλη όπως η μοντελοποίηση ασθενειών και οι θεραπείες, αλλά εγείρει ηθικές ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια, την αξιοπρέπεια, την ταυτότητα, τις σχέσεις και τον ευρύτερο κοινωνικό αντίκτυπο.
Άλλες πρόσφατες έρευνες καταλήγουν στο ότι η ανθρώπινη κλωνοποίηση εγείρει πολύπλοκα ηθικά ζητήματα, χωρίς παγκόσμια συμφωνία για το πώς πρέπει να ρυθμιστεί ή αν θα πρέπει να επιτραπεί. Οι μελέτες αναδεικνύουν εντάσεις μεταξύ αυτονομίας, ανθρώπινης αξιοπρέπειας και πιθανής κοινωνικής βλάβης, ενώ επισημαίνουν επίσης ψυχολογικούς κινδύνους και νομική αβεβαιότητα.
Αυτισμός: Τσιπάκι που εμφυτεύεται στον εγκέφαλο δίνει ελπίδες για νέες θεραπείες
- Συγκρούσεις μεταξύ αυτονομίας, αξιοπρέπειας και κοινωνικού αντίκτυπου
- Ζητήματα ταυτότητας και ψυχολογικές προκλήσεις για τους κλώνους, συμπεριλαμβανομένων προσδοκιών ρόλων
- Ηθικές ανησυχίες για τη δημιουργία ανθρώπων για συγκεκριμένους σκοπούς
- Συζήτηση σχετικά με τη χρήση και καταστροφή εμβρύων στην θεραπευτική κλωνοποίηση
- Ευρύτεροι κίνδυνοι, συμπεριλαμβανομένης της ανισότητας, της εμπορευματοποίησης της ζωής και κενών στη διακυβέρνηση
Όχι άλλες δοκιμές σε ζώα, λένε οι ειδικοί
«Δεν λείπει τίποτα, γιατί το σχεδιάζουμε ώστε να έχει μόνο αυτά που θέλουμε», μιλά η συνιδρύτρια της R3 Bio, Alice Gilman, για την προσέγγιση της εταιρείας, σύμφωνα με την ίδια πηγή. Μαζί με τον συνιδρυτή John Schloendorn, αναφέρει ότι η τεχνολογία για τη δημιουργία «organ sacks» σε ποντίκια υπάρχει ήδη – αν και δεν έχει ακόμη χρησιμοποιηθεί. Το σχέδιο είναι να ξεκινήσουν με ποντίκια, να προχωρήσουν σε πιθήκους και τελικά να αναπτύξουν ανθρώπινα «bodyoids» (ελλ. «σωματοειδή»).
Αυτά τα μοντέλα πρωτευόντων μη ανθρώπινης προέλευσης θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν τις δοκιμές φαρμάκων και ακόμη και τις δοκιμές εμβολίων σε μελλοντικές πανδημίες, ενδεχομένως σώζοντας χιλιάδες ζώα από πειράματα. Αυτό συμβαίνει ενώ οι δοκιμές σε ζώα παραμένουν ευρέως διαδεδομένες.
Κατά το οικονομικό έτος 2024, ερευνητικές εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ χρησιμοποίησαν πάνω από 60.000 πρωτεύοντα. Ενώ πολλά δεν υπέστησαν πόνο ή υπέστησαν ελάχιστο, πάνω από 1.000 υποβλήθηκαν σε έντονο πόνο ή χωρίς αναισθησία, και δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα για το πόσα θανατώθηκαν αργότερα με ευθανασία.
Η Gilman υποστηρίζει ότι ένα σημαντικό πλεονέκτημα αυτών των συστημάτων είναι η ικανότητά τους να προσομοιώνουν ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα ταυτόχρονα. Τονίζει την ανάγκη για «ενσωματωμένες, πλήρους συστήματος πλατφόρμες ανθρώπινης βιολογίας» που περιλαμβάνουν ανοσολογικές αποκρίσεις, ροή αίματος και ορμονική σηματοδότηση.
«Το ανθρώπινο σώμα δεν είναι μια συλλογή από μέρη, είναι ένα σύστημα», αναφέρει. Η μελέτη απομονωμένων τμημάτων δεν είναι πλέον αρκετή. Πιστεύει ότι αυτή η προσέγγιση είναι απαραίτητη για να ξεπεραστούν οι δοκιμές σε ζώα, χαρακτηρίζοντάς την «η μόνη επιστημονικά και ηθικά υπερασπίσιμη πορεία».
Ιατρική υπόσχεση και ηθική αβεβαιότητα
Αν και τα «organ sacks» σε πιθήκους και ανθρώπους παραμένουν θεωρητικά, η R3 αναφέρει ότι πιθανότατα θα δημιουργηθούν χρησιμοποιώντας βλαστοκύτταρα και γονιδιακή επεξεργασία. «Έχουμε πράγματα που κανείς δεν έχει εφεύρει ξανά για να δημιουργήσουμε σχεδιασμένα όργανα», προσθέτει η Gilman.
Αυτές οι εξελίξεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας έλλειψης οργάνων, με περίπου 12.000 ανθρώπους να περιμένουν μεταμοσχεύσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και περίπου 100.000 στις ΗΠΑ.
Η εταιρεία έχει προσελκύσει σημαντικούς επενδυτές, συμπεριλαμβανομένων των Tim Draper και LongGame Ventures, λόγω τόσο της ιατρικής δυναμικής όσο και της επιστήμης της μακροζωίας. Ωστόσο, οι ηθικές ανησυχίες παραμένουν. Ακόμη και χωρίς εγκέφαλο ή συνείδηση, η κοινωνική αποδοχή είναι αβέβαιη.
«Αν δημιουργήσεις μια ζωντανή οντότητα χωρίς καθόλου εγκέφαλο, νομίζω ότι θα είμαστε αρκετά άνετοι να πιστεύουμε ότι δεν μπορεί να νιώσει πόνο», σημειώνει ο βιοηθικός του Stanford Hank Greely.
Ωστόσο, προσθέτει ότι ο παράγοντας αποστροφής μπορεί να επηρεάσει την κοινή γνώμη, ανάλογα με το πώς μοιάζουν και το πώς συμπεριφέρονται αυτές οι δημιουργίες. Προειδοποιεί επίσης ότι, ενώ η ιδέα μπορεί να πετύχει, «είναι πολύ πιθανό τίποτα από αυτά να μη λειτουργήσει ποτέ, αλλά είναι εξίσου πιθανό να λειτουργήσει».
Πηγές: Daily Mail, Frontiers, SageJournals, OpenAccessJournals, ResearchGate, ResearchGate