Έρευνα που παρακολούθησε περισσότερους από 54.000 ανθρώπους επί σχεδόν τρεις δεκαετίες διαπίστωσε ότι η πηγή των νιτρικών στη διατροφή μπορεί να επηρεάζει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Το σημάδι στο γράψιμο που μπορεί να αποκαλύπτει άνοια ή Πάρκινσον
Η προέλευση των νιτρικών φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο
Τα νιτρικά άλατα δεν φαίνεται να επηρεάζουν όλα με τον ίδιο τρόπο την υγεία του εγκεφάλου. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη από το Edith Cowan University και το Danish Cancer Research Institute, τα νιτρικά που προέρχονται από λαχανικά συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, ενώ η πρόσληψή τους μέσω κόκκινου κρέατος, επεξεργασμένων προϊόντων κρέατος και πόσιμου νερού συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 54.000 ενήλικες στη Δανία, τους οποίους παρακολούθησαν για διάστημα έως και 27 ετών. Στόχος ήταν να διερευνηθεί κατά πόσο η κατανάλωση νιτρικών και νιτρωδών από διαφορετικές πηγές σχετίζεται με την εμφάνιση άνοιας, συμπεριλαμβανομένων των περιστατικών πρώιμης έναρξης.
Τα αποτελέσματα ανέδειξαν σημαντικές διαφορές ανάλογα με την πηγή πρόσληψης. Τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερα νιτρικά μέσω λαχανικών εμφάνισαν χαμηλότερα ποσοστά άνοιας, ενώ η αυξημένη έκθεση μέσω ζωικών προϊόντων, επεξεργασμένων κρεάτων και πόσιμου νερού συνδέθηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο.
Η άνοια θεωρείται αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, στους οποίους περιλαμβάνονται η κληρονομικότητα και οι συνήθειες ζωής. Ωστόσο, η νέα έρευνα ενισχύει την άποψη ότι η διατροφή μπορεί επίσης να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο.
Άνοια: Το ανησυχητικό σημάδι στην οδήγηση που μπορεί να είναι πρώιμο σύμπτωμα της νόσου
Γιατί τα λαχανικά μπορεί να λειτουργούν προστατευτικά
Σύμφωνα με την αναπληρώτρια καθηγήτρια Catherine Bondonno, η διαφορετική επίδραση των νιτρικών σχετίζεται πιθανόν με τον τρόπο που μεταβολίζονται στον οργανισμό.
Όταν τα νιτρικά προέρχονται από λαχανικά, συνοδεύονται από βιταμίνες και αντιοξειδωτικές ουσίες που ευνοούν τον σχηματισμό μονοξειδίου του αζώτου, μιας ένωσης που θεωρείται ωφέλιμη για τον οργανισμό. Ταυτόχρονα, τα ίδια συστατικά φαίνεται να περιορίζουν τη δημιουργία Ν-νιτροζαμινών, ουσιών που έχουν συνδεθεί με καρκινογόνο δράση και πιθανές βλάβες στον εγκέφαλο.
Αντίθετα, τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης δεν περιέχουν τα ίδια προστατευτικά στοιχεία. Επιπλέον, ενώσεις όπως ο αιμικός σίδηρος που βρίσκεται στο κρέας ενδέχεται να διευκολύνουν τον σχηματισμό Ν-νιτροζαμινών.
Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι αυτή η διαφορά ίσως εξηγεί γιατί τα νιτρικά εμφανίζουν αντίθετες επιδράσεις στην υγεία του εγκεφάλου ανάλογα με την πηγή τους, αν και απαιτούνται περαιτέρω εργαστηριακές μελέτες για να επιβεβαιωθεί ο ακριβής μηχανισμός.
Ένα φλιτζάνι σπανάκι την ημέρα συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης αφορά την ποσότητα λαχανικών που καταναλώνονταν από τους συμμετέχοντες με τον χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι:
- Η υψηλότερη πρόσληψη νιτρικών από λαχανικά συνδέθηκε με μικρότερο κίνδυνο άνοιας.
- Η ποσότητα αντιστοιχούσε περίπου σε ένα φλιτζάνι baby σπανάκι ημερησίως.
- Η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο.
Το ίδιο ίσχυσε και για τα επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος.
Τα αποτελέσματα συμφωνούν με προηγούμενες έρευνες που υποστηρίζουν μεγαλύτερη κατανάλωση λαχανικών και περιορισμό των επεξεργασμένων κρεάτων.
Όπως ανέφερε η Catherine Bondonno, «Η κατανάλωση περισσότερων λαχανικών και λιγότερου κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος είναι μια λογική προσέγγιση με βάση τα ευρήματά μας και δεκαετίες άλλων ερευνών για τη διατροφή και την υγεία».
Επιπλέον, ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Food & Function ανέφερε ότι τα λαχανικά πλούσια σε νιτρικά, όπως το σπανάκι και τα παντζάρια, αποτελούν σημαντική πηγή μονοξειδίου του αζώτου (NO), μιας ουσίας που συνδέεται με την αγγειακή υγεία και ενδέχεται να επηρεάζει θετικά τη γνωστική λειτουργία και την αιμάτωση του εγκεφάλου.
Τα νιτρικά στο πόσιμο νερό προβληματίζουν τους επιστήμονες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η μελέτη κατέγραψε για πρώτη φορά συσχέτιση μεταξύ των νιτρικών στο πόσιμο νερό και του κινδύνου άνοιας.
Οι συμμετέχοντες που εκτέθηκαν σε νερό με υψηλότερες συγκεντρώσεις νιτρικών εμφάνισαν περισσότερα περιστατικά άνοιας, ακόμη και όταν οι συγκεντρώσεις βρίσκονταν κάτω από τα σημερινά νομοθετικά όρια ασφαλείας.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το νερό δεν περιέχει αντιοξειδωτικά που θα μπορούσαν να περιορίσουν τον σχηματισμό Ν-νιτροζαμινών, γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί τη διαφορά σε σχέση με τα λαχανικά.
Σήμερα, το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο νιτρικών στο πόσιμο νερό σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη Δανία ανέρχεται στα 50 mg ανά λίτρο. Ωστόσο, στη μελέτη παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος ακόμη και σε άτομα που εκτίθεντο σε συγκεντρώσεις της τάξης των 5 mg ανά λίτρο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρέπει να αποφεύγετε το νερό
Παρά τη σύνδεση που καταγράφηκε, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν πως οι πολίτες πρέπει να αλλάξουν τις συνήθειες κατανάλωσης νερού.
Όπως σημειώνουν, η αύξηση του κινδύνου για κάθε άτομο ξεχωριστά είναι μικρή, ενώ το νερό εξακολουθεί να αποτελεί σαφώς πιο υγιεινή επιλογή σε σύγκριση με τα ζαχαρούχα αναψυκτικά και τους χυμούς.
Παράλληλα, τα νέα δεδομένα ανοίγουν τη συζήτηση για το κατά πόσο τα σημερινά όρια ασφαλείας είναι επαρκή και αν απαιτείται περαιτέρω αξιολόγηση των επιπτώσεων της μακροχρόνιας έκθεσης σε χαμηλά επίπεδα νιτρικών.
Η έρευνα δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση
Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για παρατηρησιακή έρευνα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εντοπίσει σχέσεις και συσχετισμούς, όχι όμως να αποδείξει ότι τα νιτρικά προκαλούν άμεσα άνοια.
Άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή, τον τρόπο ζωής ή τη γενικότερη κατάσταση της υγείας των συμμετεχόντων ενδέχεται να επηρέασαν τα αποτελέσματα.
Άνοια: Επιστήμονες βρήκαν ποια δραστηριότητα στο σπίτι μειώνει κατά 67% τις πιθανότητες
Παρόλα αυτά, τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της προέλευσης των νιτρικών στη διατροφή. Ενώ τα νιτρικά από λαχανικά φαίνεται να συνδέονται με προστατευτική δράση, εκείνα που προέρχονται από επεξεργασμένα κρέατα, ζωικά προϊόντα και πόσιμο νερό συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, κάτι που οι επιστήμονες θεωρούν ότι αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω.