Η άνοια δεν συνδέεται αποκλειστικά με τη γήρανση ή τη γενετική προδιάθεση. Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να επηρεάσουμε, ακόμη και από τη μέση ηλικία. Ένας από τους σημαντικότερους είναι η απώλεια ακοής, η οποία συχνά εξελίσσεται αθόρυβα, χωρίς να γίνεται αμέσως αντιληπτή.
Άνοια και απώλεια ακοής: Η σύνδεση που δεν πρέπει να αγνοούμε
Η Dr. Stephanie Rogers, καθηγήτρια Ιατρικής στο Τμήμα Γηριατρικής της Ιατρικής Σχολής του University of California San Francisco, εξηγεί στο TODAY.com γιατί η έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων ακοής μπορεί να συμβάλει στην προστασία της γνωστικής υγείας.
Με το πέρασμα των χρόνων, η όραση και η ακοή μας αλλάζουν. Μπορεί να δυσκολευόμαστε να παρακολουθήσουμε μια συζήτηση ή να χρειάζεται να αυξάνουμε περισσότερο την ένταση της τηλεόρασης.
Σύμφωνα με τη Rogers, οι περισσότεροι άνθρωποι παρουσιάζουν κάποια απώλεια ακοής λόγω ηλικίας, η οποία γίνεται συνήθως πιο αισθητή μετά τα 60.
Ωστόσο, οι πρώτες βλάβες μπορεί να εμφανιστούν πολύ νωρίτερα.
«Η βλάβη από την έκθεση σε δυνατούς θορύβους μπορεί να αρχίσει ήδη από την εφηβεία και τη δεκαετία των 20 ετών», αναφέρει η Rogers.
Η ειδικός χαρακτηρίζει την απώλεια ακοής που δεν αντιμετωπίζεται ως τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την άνοια.
Σε αντίθεση με τη γενετική προδιάθεση, οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου μπορούν να επηρεαστούν μέσα από αλλαγές στις συνήθειες ή κατάλληλες παρεμβάσεις.
Μάλιστα, σύμφωνα με την Alzheimer’s Society, όσοι εμφανίζουν απώλεια ακοής μεταξύ 40 και 65 ετών ενδέχεται να αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
Η άνοια περιλαμβάνει συμπτώματα που επηρεάζουν τη μνήμη, την ομιλία και τις κοινωνικές ικανότητες.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν μειώνεται η ακοή
Η σχέση ανάμεσα στην ακοή και τη γνωστική λειτουργία είναι πιο σύνθετη από όσο φαίνεται.
Όταν δυσκολευόμαστε να ακούσουμε, ο εγκέφαλος χρειάζεται να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να κατανοήσει όσα λέγονται.
«Όταν κάποιος δεν ακούει τόσο καλά, ο εγκέφαλος καταναλώνει πολλή ενέργεια προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσει την ομιλία. Αυτό εξαντλεί τα διαθέσιμα αποθέματα για άλλες γνωστικές λειτουργίες, όπως η κωδικοποίηση των αναμνήσεων ή η εδραίωση της μνήμης», εξηγεί η Rogers.
Παράλληλα, η περιορισμένη ακουστική διέγερση μπορεί να οδηγήσει σε εξασθένηση ή ατροφία περιοχών του εγκεφάλου που χρησιμοποιούνται λιγότερο.
Η αισθητηριακή στέρηση ενδέχεται επίσης να επηρεάσει τη νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να αναδιοργανώνει τις συνδέσεις του.
Τη σύνδεση της ακοής με την υγεία του εγκεφάλου επιβεβαιώνει η μελέτη ACHIEVE, που δημοσιεύτηκε στο The Lancet. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 977 άτομα ηλικίας 70-84 ετών και διαπίστωσαν ότι η αντιμετώπιση της βαρηκοΐας συνδέθηκε με 48% μικρότερη γνωστική έκπτωση σε διάστημα τριών ετών, ειδικά στους συμμετέχοντες με αυξημένο κίνδυνο. Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχο όφελος στο σύνολο των συμμετεχόντων.
Ξεχνάτε ονόματα και μέρη; Πότε μπορεί να είναι σύμπτωμα γνωστικής έκπτωσης και πρέπει να ανησυχήσετε
Η κοινωνική απομόνωση αποτελεί έναν επιπλέον κίνδυνο
Οι συνέπειες της μειωμένης ακοής δεν περιορίζονται στις εγκεφαλικές λειτουργίες.
«Πολλοί άνθρωποι που δεν ακούν τόσο καλά αρχίζουν να μη συμμετέχουν σε συζητήσεις ή κοινωνικές περιστάσεις», αναφέρει η Rogers.
Έτσι, ακόμη και ένας ιδιαίτερα κοινωνικός άνθρωπος μπορεί σταδιακά να αποσυρθεί από δραστηριότητες και συναντήσεις.
Η κοινωνική απομόνωση αποτελεί από μόνη της σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την άνοια, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την αντιμετώπιση της βαρηκοΐας.
Τα πρώτα σημάδια απώλειας ακοής που χρειάζονται προσοχή
Η αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
«Συνήθως, το πρώτο σημάδι είναι η δυσκολία κατανόησης της ομιλίας όταν υπάρχει θόρυβος στο περιβάλλον, για παράδειγμα σε ένα εστιατόριο», εξηγεί η Rogers.
Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, ορισμένες ενδείξεις που αξίζει να προσέξετε είναι:
- Δυσκολία στην κατανόηση συζητήσεων όταν υπάρχουν άλλοι ήχοι στο περιβάλλον.
- Αίσθηση ότι οι ήχοι είναι πνιχτοί ή λιγότερο καθαροί.
- Συχνή ανάγκη να ζητάτε επανάληψη όσων σας λένε.
- Αύξηση της έντασης της τηλεόρασης ή του ραδιοφώνου για να ακούτε καλύτερα.
Εάν παρατηρείτε τέτοιες αλλαγές, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας, ο οποίος μπορεί να σας παραπέμψει σε ειδικό για εξετάσεις.
Κάθε πότε πρέπει να ελέγχετε την ακοή σας
Η Rogers ακολουθεί τις κατευθυντήριες οδηγίες της American Academy of Otolaryngology-Head and Neck Surgery για τον έλεγχο της ακοής.
«Όλοι θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο, είτε παρατηρούν απώλεια ακοής είτε όχι, στην ηλικία των 50 ετών, στη συνέχεια κάθε τρία έως πέντε χρόνια μέχρι την ηλικία των 65 ετών και έπειτα κάθε ένα έως τρία χρόνια μετά τα 65», προσθέτει η Rogers.
Για την αντιμετώπιση της ηλικιακής απώλειας ακοής, τα ακουστικά βαρηκοΐας αποτελούν θεραπεία πρώτης γραμμής.
«Υπάρχουν εκδόσεις που διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή για ασθενείς με ήπια έως μέτρια απώλεια ακοής, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν την πλειονότητα των ανθρώπων. Υπάρχουν επίσης ακουστικά βαρηκοΐας που χορηγούνται με ιατρική συνταγή για πιο σοβαρή απώλεια ακοής», προσθέτει η Rogers.
Τι άλλο μπορείτε να κάνετε για να προστατεύσετε τον εγκέφαλό σας
Η φροντίδα της ακοής αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας προστασίας της εγκεφαλικής υγείας.
Η Rogers τονίζει ότι εξίσου σημαντικές είναι οι καθημερινές συνήθειες που υποστηρίζουν την καλή λειτουργία της καρδιάς και του εγκεφάλου.
«Πράγματα όπως ο έλεγχος της χοληστερόλης, του σακχάρου στο αίμα, της αρτηριακής πίεσης… η αποφυγή του καπνίσματος και της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, καθώς και η συστηματική σωματική άσκηση, είναι επίσης σημαντικά».
Η αλλαγή στη φωνή που αυξάνει τον κίνδυνο για άνοια κατά 58% – Τι έδειξε μελέτη
Η έγκαιρη αναγνώριση της απώλειας ακοής και η κατάλληλη αντιμετώπισή της μπορούν, επομένως, να αποτελέσουν ουσιαστικά βήματα για τη μείωση ενός παράγοντα κινδύνου που συνδέεται με την άνοια.
Πηγές: