Το 91% των αντιβιοτικών συνταγογραφούνται εκτός θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις παρουσιάζει η γεωγραφική κατανομή της κατανάλωσής τους.
Μια εικόνα που για χρόνια παρέμενε «αόρατη» για το σύστημα υγείας έρχεται πλέον στο φως μέσα από τα στοιχεία της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης. Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, πριν από την καθιέρωση της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής συνταγογράφησης τον Σεπτέμβριο του 2020, τέσσερα στα δέκα αντιβιοτικά χορηγούνταν χωρίς ηλεκτρονική ιατρική συνταγή.
Τα δεδομένα της περιόδου 2018-2024, που παρουσιάστηκαν στο υπουργείο Υγείας, αποτυπώνουν για πρώτη φορά με σαφήνεια το πραγματικό μέγεθος της χρήσης αντιβιοτικών στη χώρα και αναδεικνύουν πρακτικές που επί χρόνια λειτουργούσαν εκτός ουσιαστικού ελέγχου.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το 45% του πληθυσμού έλαβε το 2024 τουλάχιστον μία συνταγή αντιβιοτικού, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν ένας στους δύο πολίτες χρησιμοποίησε αντιβιοτικό μέσα σε ένα έτος.
Το 91% των αντιβιοτικών συνταγογραφούνται εκτός θεραπευτικών πρωτοκόλλων
Η μεγαλύτερη κατανάλωση καταγράφεται στις ηλικίες άνω των 55 ετών, ενώ η κορύφωση παρατηρείται στους πολίτες ηλικίας 85 ετών και άνω. Παράλληλα, οι γυναίκες μετά την ηλικία των 20 ετών λαμβάνουν συχνότερα αντιβιοτικά σε σχέση με τους άνδρες, κυρίως λόγω γυναικολογικών λοιμώξεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το 91% των αντιβιοτικών συνταγογραφούνται εκτός θεραπευτικών πρωτοκόλλων, ενώ μόλις το 9% ακολουθεί τις προβλεπόμενες κατευθυντήριες οδηγίες. Το εύρημα αυτό καταδεικνύει ότι τα εργαλεία ορθολογικής συνταγογράφησης παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα.
Η μεγαλύτερη συμμετοχή στη συνταγογράφηση αντιβιοτικών προέρχεται από παθολόγους και γενικούς γιατρούς, οι οποίοι εκδίδουν το 35% των συνταγών. Ωστόσο, τις περισσότερες συσκευασίες ανά γιατρό συνταγογραφούν οι ουρολόγοι, με μέσο όρο περίπου 800 συσκευασίες ετησίως, ενώ ακολουθούν οι ωτορινολαρυγγολόγοι και οι οδοντίατροι.
Η γεωγραφική κατανομή της κατανάλωσης παρουσιάζει επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις. Οι υψηλότερες καταναλώσεις καταγράφονται σε τουριστικές περιοχές, με την Κρήτη και αρκετά νησιά, όπως η Λευκάδα, να εμφανίζουν ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά χρήσης αντιβιοτικών. Αντίθετα, οι χαμηλότερες καταναλώσεις εντοπίζονται στη Φωκίδα και την Ευρυτανία.
Τα ευρήματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα της μικροβιακής αντοχής. Όπως επεσήμανε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών αποτελεί βασικό παράγοντα αύξησης της μικροβιακής αντοχής και των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων στη χώρα.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα εξακολουθεί να αποκλίνει από τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι το 65% των αντιβιοτικών που θα πρέπει να συνταγογραφούνται μέχρι το 2030, δεν θα αυξάνουν την μικροβιακή αντοχή, δηλαδή δεν πρέπει να είναι αντιβιοτικά νεότερης γενιάς. Την ίδια ώρα στη χώρα μας φαίνεται να συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Στην Ελλάδα προτιμούνται από τους γιατρούς κυρίως τα αντιβιοτικά τελευταίας γενιάς, όπως οι κινολόνες και η χώρα βρίσκεται 20% με 25% κάτω από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Με βάση τα ευρήματα της μελέτης, το Ινστιτούτο του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου αναμένεται να καταθέσει τον Σεπτέμβριο ολοκληρωμένες προτάσεις στο υπουργείο Υγείας, με στόχο τη βελτίωση της επιτήρησης, την ορθολογική συνταγογράφηση και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της υπερκατανάλωσης αντιβιοτικών, που αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία στη χώρα.