Νέα έρευνα από ειδικούς στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ συμπέρανε πως μια κοινή διαταραχή στον ύπνο φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο για εγκεφαλικό και διαβήτη, να επηρεάζει την υγεία της καρδιάς, και ακόμη και την παραγωγικότητα στον χώρο εργασίας. Ποια τα συμπεράσματά της;
Τρίζετε τα δόντια στον ύπνο; Με ποια πάθηση μπορεί να συνδέεται ο βρουξισμός – Τι να κάνετε
Πώς φάνηκε να επηρεάζει την υγεία η υπνική άπνοια, σύμφωνα με τη νέα μελέτη
Χρησιμοποιώντας δεδομένα απογραφής του 2021, οι ερευνητές εξέτασαν εργαζόμενους ηλικίας 18 έως 64 ετών και διαπίστωσαν ότι η αποφρακτική υπνική άπνοια ενδέχεται να κοστίζει στις εταιρείες δισεκατομμύρια κάθε χρόνο λόγω των απουσιών από την εργασία και της μειωμένης παραγωγικότητας, με τις απώλειες στο Ηνωμένο Βασίλειο να εκτιμώνται έως και στα 4,22 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως ή 1.840 λίρες ανά εργαζόμενο.
Η αποφρακτική υπνική άπνοια είναι μια πάθηση κατά την οποία η αναπνοή σταματά και ξεκινάει επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου και το έντονο ροχαλητό αποτελεί βασικό σύμπτωμα, σύμφωνα με το NHS.
Οι ειδικοί στον ύπνο προτρέπουν επίσης τους ανθρώπους να δίνουν προσοχή στα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι το ροχαλητό είναι ένδειξη ενός πιο σοβαρού προβλήματος, με τον Αμερικανό ΩΡΛ του Clevelanc Clinic, Dr Ryan Chin Taw Cheong, να εξηγεί ότι η ανατομία, ο τρόπος ζωής και η φυσιολογία αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στο ροχαλητό.
«Αν υπάρχει μια δομική στένωση στη μύτη σας ή στο πίσω μέρος του λαιμού ή της γλώσσας, αυτό μπορεί να αυξήσει την αντίσταση της ροής του αέρα όταν αναπνέετε τη νύχτα, γεγονός που οδηγεί στην παραγωγή ήχων ροχαλητού», λέει, σύμφωνα με το Independent.
Ύπνος: Ο επικίνδυνος συνδυασμός που αυξάνει την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό κίνδυνο
Αυξάνει η υπνική άπνοια τον κίνδυνο για ορισμένες ιατρικές παθήσεις;
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Stroke patients with obstructive sleep apnea: Risk of cardiovascular diseases – A systematic review and meta-analysis», οι ασθενείς με εγκεφαλικό επεισόδιο και αποφρακτική υπνική άπνοια είχαν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης, αρρυθμίας, στεφανιαίας νόσου, καρδιακής ανεπάρκειας και αγγειακών βλαβών, ενώ δεν παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση για άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις.
Άλλες πρόσφατες μελέτες συμπεραίνουν ότι η αποφρακτική υπνική άπνοια (OSA) σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών προβλημάτων υγείας, ιδιαίτερα εκείνων που επηρεάζουν την καρδιά και τον μεταβολισμό.
Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες δείχνουν συσχέτιση και όχι άμεση απόδειξη ότι η αποφρακτική υπνική άπνοια προκαλεί αυτές τις παθήσεις. Τα ισχυρότερα στοιχεία προέρχονται από ανασκοπήσεις-ομπρέλα, συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις.
Δεν είναι πάντα στρες: Τα 9 σημάδια στον ύπνο που μπορεί να είναι ένδειξη προβλήματος στην υγεία
Οι παθήσεις που συνδέονται πιο σταθερά με την αποφρακτική υπνική άπνοια είναι:
- Παθήσεις της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων: υψηλή αρτηριακή πίεση, κολπική μαρμαρυγή, καρδιακή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσος και εγκεφαλικό επεισόδιο
- Μεταβολικές παθήσεις: διαβήτης τύπου 2, μεταβολικό σύνδρομο και διαταραγμένος έλεγχος της γλυκόζης
- Άλλες παθήσεις: γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ, GERD), οστεοπόρωση και ορισμένες μορφές καρκίνου, αν και τα στοιχεία εξακολουθούν να εξελίσσονται
- Αιφνίδιος καρδιακός θάνατος: νεότερες έρευνες υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο, ιδιαίτερα σε άτομα με πιο σοβαρή μορφή αποφρακτικής υπνικής άπνοιας
- Μελλοντικά καρδιαγγειακά συμβάντα: τα άτομα με αποφρακτική υπνική άπνοια είχαν 82% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια σε μια μεγάλη μετα-ανάλυση
Ποια τα προειδοποιητικά σημάδια της άπνοιας – Πώς μπορεί να συνδέεται ο κακός ύπνος με προβλήματα στην υγεία
Ειδικοί αναφέρουν ότι οι συνήθειες του τρόπου ζωής μπορεί να συμβάλλουν στο ροχαλητό, ιδιαίτερα το αυξημένο σωματικό βάρος ή η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και τα δύο μπορούν να χαλαρώσουν τους μύες του ανώτερου αεραγωγού και να αυξήσουν την αντίσταση στη ροή του αέρα κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Ροχαλητό και υπνική άπνοια: Συμπτώματα, παράγοντες κινδύνου και αντιμετώπιση
Ο Dr Ryan Chin Taw Cheong εξηγεί επίσης ότι, σε ορισμένους ανθρώπους, οι μύες της γλώσσας, της υπερώας ή του λαιμού χαλαρώνουν υπερβολικά κατά τη διάρκεια του ύπνου, προκαλώντας στένωση ή απόφραξη που οδηγεί σε ροχαλητό.
Προειδοποιεί ότι ορισμένα συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με υπνική άπνοια και όχι μόνο με το συνηθισμένο ροχαλητό.
«Αν παρατηρήσετε επεισόδια πνιγμού, λαχάνιασμα ή παύσεις στην αναπνοή από τον σύντροφό σας στο κρεβάτι ή αν το έχετε βιώσει εσείς οι ίδιοι, αυτό είναι ένα πιθανό προειδοποιητικό σημάδι υπνικής άπνοιας», λέει.
Η υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι ένα ακόμη σημαντικό σημάδι.
Ο Βρετανός γενικός ιατρός και ειδικός στον ύπνο, Dr David Garley, εξηγεί ότι η υπνική άπνοια προκαλεί κατακερματισμένο και κακής ποιότητας ύπνο, ο οποίος εμποδίζει τους ανθρώπους να φτάσουν στα βαθύτερα στάδια του ύπνου που είναι απαραίτητα για να νιώσουν ξεκούραστοι.
Συνιστά να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό εάν τα συμπτώματα περιλαμβάνουν το να ξυπνάτε κουρασμένοι, υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, δυσκολία συγκέντρωσης, προβλήματα μνήμης και χαμηλή διάθεση.
Οι ειδικοί προειδοποιούν επίσης ότι η μη θεραπευμένη υπνική άπνοια έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής προσβολής, διαβήτη, υψηλής αρτηριακής πίεσης και νευρογνωστικής έκπτωσης.
Ο Dr Garley προσθέτει ότι τα χρόνια διαταραγμένου ύπνου μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την ψυχική υγεία, με ορισμένα στοιχεία να δείχνουν ότι περίπου το 20% των ατόμων με υπνική άπνοια έχουν κατάθλιψη.
Υπνική άπνοια και ροχαλητό: Νέα θεραπεία έχει ποσοστό επιτυχίας 93%, σύμφωνα με νέα μελέτη
Πώς γίνεται η διάγνωση για υπνική άπνοια και ποιες θεραπείες υπάρχουν
Η διάγνωση συνήθως ξεκινά με μια αξιολόγηση κινδύνου χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως το ερωτηματολόγιο STOP-Bang των οκτώ ερωτήσεων, ενώ η οριστική διάγνωση γίνεται συνήθως μέσω μιας μελέτη ύπνου στο σπίτι ή στο ιατρείο.
Ο Dr Garley εξηγεί ότι αυτό περιλαμβάνει τη χρήση μιας συσκευής που μοιάζει με ρολόι, με αισθητήρες στο στήθος και στο δάχτυλο, οι οποίοι παρακολουθούν λεπτομερώς τον ύπνο, συμπεριλαμβανομένων των παύσεων στην αναπνοή, των μειώσεων στα επίπεδα οξυγόνου και της ενεργοποίησης της αντίδρασης «μάχης ή φυγής» του οργανισμού.
Η θεραπεία συχνά ξεκινά με αλλαγές στον τρόπο ζωής, με τον Dr Cheong να συνιστά τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ και τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους για τη μείωση του κινδύνου υπνικής άπνοιας.
Η θεραπεία με συσκευή συνεχούς θετικής πίεσης αεραγωγών (CPAP) είναι επίσης μια κοινή θεραπευτική επιλογή, χρησιμοποιώντας μια συσκευή δίπλα στο κρεβάτι που παρέχει αέρα χαμηλής πίεσης μέσω μάσκας, ώστε να διατηρείται ανοιχτός ο αεραγωγός και να υποστηρίζεται ο βαθύτερος ύπνος.
Βρουξισμός: Πότε μπορεί να είναι το τρίξιμο των δοντιών σύμπτωμα υπνικής άπνοιας
Για πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστούν χειρουργικές επεμβάσεις ή προηγμένες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων εμφυτευμάτων του υπογλώσσιου νεύρου, τα οποία μετακινούν τη γλώσσα προς τα εμπρός για να ανοίξει ο αεραγωγός, καθώς και επεμβάσεις που διευρύνουν την υπερώα στο πίσω μέρος του λαιμού.
Πηγές: Independent, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, ScienceDirect