Ο ΠΟΥ κήρυξε διεθνή υγειονομικό συναγερμό μετά τους δεκάδες θανάτους και τα εκατοντάδες ύποπτα κρούσματα του ιού Έμπολα. Αυξάνεται ο κίνδυνος διασποράς στην ανατολική Αφρική.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε διεθνή υγειονομικό συναγερμό για την επιδημία του ιού Έμπολα που έχει ξεσπάσει στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την ώρα που δεν υπάρχει εμβόλιο ούτε θεραπεία για το στέλεχος που κυκλοφορεί.
Ο ιός Έμπολα προκαλεί αιμορραγικό πυρετό εξαιρετικά μεταδοτικό. Τα τελευταία 50 χρόνια περισσότεροι από 15.000 άνθρωποι έχουν πεθάνει στην Αφρική εξαιτίας του.
Τι γνωρίζουμε για την επιδημία
Σε αυτό το στάδιο 91 θάνατοι φαίνεται να έχουν προκληθεί από τον ιό Έμπολα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα χθες Κυριακή ο υπουργός Υγείας της ΛΔ Κονγκό Σάμουελ- Ρότζερ Κάμπα.
Παράλληλα έχουν καταγραφεί περίπου 350 ύποπτα κρούσματα, τα περισσότερα από τα οποία αφορούν ανθρώπους ηλικίας 20 με 39 ετών με πάνω από το 60% αυτών να είναι γυναίκες. Μέχρι στιγμής λίγα δείγματα έχουν ελεγχθεί σε εργαστήριο και οι απολογισμοί βασίζονται κυρίως σε ύποπτα κρούσματα.
Το επίκεντρο της επιδημίας εντοπίζεται στο Ιτούρι, μια επαρχία στο βορειοανατολικό τμήμα της ΛΔ Κονγκό, που συνορεύει με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν. Σε αυτήν την περιοχή εξόρυξης χρυσού καθημερινά γίνονται έντονες μετακινήσεις πληθυσμού που σχετίζονται με την εξορυκτική δραστηριότητα.
Εξάλλου τμήματα της επαρχίας μαστίζονται από βία, για την οποία ευθύνονται διάφορες ένοπλες ομάδες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πρόσβαση για λόγους ασφαλείας.
Περιφερειακός κίνδυνος
Ο ιός έχει ήδη εξαπλωθεί πέρα από τα σύνορα του Ιτούρι και της ΛΔ Κονγκό.
Ένα κρούσμα έχει καταγραφεί στη Γκόμα, πρωτεύουσα της επαρχίας του Βόρειου Κίβου γειτονικής του Ιτούρι στο ανατολικό τμήμα της ΛΔ Κονγκό, η οποία ελέγχεται από την ένοπλη οργάνωση Μ23.
Επίσης δύο θάνατοι έχουν αναφερθεί στην Ουγκάντα, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Πρόκειται για δύο ανθρώπους που είχαν ταξιδέψει στη ΛΔ Κονγκό, ενώ δεν έχει εντοπιστεί τοπική εστία της επιδημίας.
Αυτά τα τρία κρούσματα έχουν επιβεβαιωθεί σε εργαστήριο.
Τα Αφρικανικά Κέντρα για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Ασθενειών (Africa CDC) εκτιμούν ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης της επιδημίας σε χώρες της ανατολικής Αφρικής που συνορεύουν με τη ΛΔ Κονγκό είναι «αυξημένος».
Από την πλευρά του ο ΠΟΥ κήρυξε χθες Κυριακή το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο συναγερμού.
Δεν υπάρχει εμβόλιο
Το στέλεχος του ιού που ευθύνεται για την τρέχουσα επιδημία είναι το Bundibugyο. Για αυτό δεν υπάρχει εμβόλιο, ούτε συγκεκριμένη θεραπεία. Κατά συνέπεια για τον περιορισμό της εξάπλωσής του οι αρχές βασίζονται ουσιαστικά στην τήρηση των μέτρων προστασίας και στην ταχεία ανίχνευση των κρουσμάτων για τον περιορισμό των επαφών τους.
Τα υφιστάμενα εμβόλια για τον ιό Έμπολα είναι αποτελεσματικά μόνο για το στέλεχος του Ζαΐρ, που ευθύνεται για τις μεγαλύτερες καταγεγραμμένες επιδημίες.
Το στέλεχος Bundibugyo έχει προκαλέσει μόνο δύο επιδημίες στο παρελθόν: μία στην Ουγκάντα το 2007 και μία στη ΛΔ Κονγκό το 2012. Το ποσοστό θνησιμότητάς του κυμαίνεται από 30 ως 50%.
Γρήγορη εξάπλωση
Η πιο φονική επιδημία του ιού Έμπολα στη ΛΔ Κονγκό είχε προκαλέσει τον θάνατο σχεδόν 2.300 ανθρώπων σε σύνολο 3.500 κρουσμάτων από το 2018 ως το 2020. Μια άλλη επιδημία του ιού στη χώρα από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο του 2025 είχε κοστίσει τη ζωή σε 45 ανθρώπους, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
Η ΛΔ Κονγκό, μια τεράστια χώρα της κεντρικής Αφρικής με περισσότερους από 100 εκατ. ανθρώπους, έχει μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση των επιδημιών του ιού Έμπολα. Όμως οι ιδιαιτερότητες της τρέχουσας επιδημίας, της 17ης στη ΛΔ Κονγκό, προκαλούν ανησυχία στους ειδικούς.
«Είναι μια επιδημία που θα εξαπλωθεί πολύ γρήγορα, ακόμη περισσότερο καθώς έχει ξεσπάσει σε μια πολυπληθή επαρχία», δήλωσε ο μικροβιολόγος Ζαν- Ζακ Μουγιέμπα, μέλος της ομάδας που εντόπισε τον ιό Έμπολα το 1976 και επικεφαλής του κονγκολέζικου ινστιτούτου ερευνών το οποίο επιβεβαίωσε την επανεμφάνιση του ιού.
Αν επιβεβαιωθούν όλα τα ύποπτα κρούσματα, αυτή η επιδημία θα καταταχθεί ως η 7η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ και η 2η μεγαλύτερη επιδημία Έμπολα που οφείλεται σε στέλεχος του ιού εκτός αυτού του Ζαΐρ, σύμφωνα με τους ειδικούς.
«Μυστικιστική ασθένεια»
Παράλληλα έχουν ξεκινήσει επιδημιολογικές έρευνες για να εντοπιστεί η πηγή της επιδημίας.
Αυτή τη στιγμή το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα αφορά έναν νοσηλευτή ο οποίος πήγε στις 24 Απριλίου σε κέντρο υγείας της Μπούνια, πρωτεύουσας του Ιτούρι.
Όμως η πηγή της επιδημίας εντοπίζεται περίπου 90 χιλιόμετρα μακριά, στην υγειονομική ζώνη Μονγκμπουάλου, γεγονός που υποδηλώνει ότι η επιδημία ξεκίνησε σε αυτήν την τοποθεσία και ότι τα κρούσματα στη συνέχεια εξαπλώθηκαν.
Ο ΠΟΥ ενημερώθηκε για την εμφάνιση μιας ασθένειας με υψηλή θνησιμότητα στις 5 Μαΐου μετά τον θάνατο τεσσάρων υγειονομικών σε διάστημα 4 ημερών στην περιοχή Μονγκμπουάλου.
Όσοι προσβάλλονται από το στέλεχος Bundibugyo αρχικά εμφανίζουν συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά της γρίπης ή της ελονοσίας, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει τον εντοπισμό του ιού.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της ΛΔ Κονγκό, οι αρχές δεν ενημερώθηκαν εγκαίρως για την τρέχουσα επιδημία καθώς οι πληγείσες κοινότητες αρχικά πίστεψαν ότι πρόκειται για μια «μυστικιστική ασθένεια» ή «μαγεία», γεγονός που ώθησε τους ασθενείς να πάνε σε «κέντρα προσευχής» αντί να συμβουλευτούν γιατρούς.
Τι είναι αιμορραγικός πυρετός Έμπολα
Ο αιμορραγικός πυρετός Έμπολα είναι μία πολύ σπάνια αλλά θανατηφόρος ιογενής λοίμωξη για την οποία δεν υπάρχει κατάσταση φορείας. Η περίοδος επώασης διαρκεί από 2 έως 21 ημέρες και ακολουθείται από απότομη εμφάνιση υψηλού πυρετού, μυαλγίας, διάρροιας, κεφαλαλγίας, κόπωσης και κοιλιακού άλγους. Μπορεί επίσης να υπάρχει εξάνθημα, πονόλαιμος και επιπεφυκίτιδα. Ο ασθενής καθίσταται μολυσματικός μόλις εκδηλωθεί ο πυρετός.
Πώς μεταδίδεται ο αιμορραγικός πυρετός Έμπολα
Ο ιός μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω επαφής με αίμα, ιστούς και σωματικά υγρά ασθενών ή νεκρών, που νόσησαν από αιμορραγικό πυρετό Έμπολα , συμπεριλαμβανομένης και της επαφής ή επαναχρησιμοποίησης μολυσμένων βελονών από πάσχοντες.
Ο ιός μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω επαφής με νεκρά ή ζωντανά μολυσμένα ζώα (π.χ. πίθηκοι), καθώς επίσης και με σεξουαλική επαφή. Παρόλο που η μετάδοση του ιού Έμπολα μεταξύ των ανθρώπων μέσω αιωρούμενων σταγονιδίων δεν έχει αναφερθεί ποτέ σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας, συνιστάται η χρήση μάσκας και οφθαλμικής προστασίας σε περίπτωση που ο ασθενής εμφανίζει αναπνευστικά συμπτώματα ή εμετούς.
Οδηγίες για ταξιδιώτες
Γενικά, ο κίνδυνος προσβολής ενός ταξιδιώτη από τον ιό Έμπολα κατά την επίσκεψή του στις πληγείσες περιοχές και την εμφάνιση συμπτωμάτων μετά την επιστροφή είναι εξαιρετικά χαμηλός, ακόμα και μετά την επίσκεψή του σε περιοχές όπου έχουν αναφερθεί κρούσματα. Επιπλέον, η πιθανότητα εισαγωγής κρουσμάτων στην Ευρώπη θεωρείται πολύ χαμηλός.
Οι ταξιδιώτες που επισκέπτονται τις πληγείσες περιοχές συνιστάται να είναι ενημερωμένοι για τον τρόπο μετάδοσης της νόσου και να τηρούν τα μέτρα ατομικής προστασίας όπως: να αποφεύγουν την άμεση επαφή με σωματικά υγρά ασθενών και με εργαλεία ή αντικείμενα που έχουν χρησιμοποιηθεί από ασθενείς και να αποφεύγουν την επαφή με ζώα.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, εάν εμφανίσουν συμπτώματα συμβατά με τον αιμορραγικό πυρετό Έμπολα, οι ταξιδιώτες θα πρέπει να αναζητήσουν άμεση ιατρική βοήθεια και να είναι καλά ενήμεροι για τις κατάλληλες υπηρεσίες υγείας στον προορισμό τους.
Υπάρχει πιθανότητα ένας ταξιδιώτης ο οποίος έχει εκτεθεί στον ιό Έμπολα και έχει αναπτύξει συμπτώματα να ταξιδέψει με αεροπλάνο ή άλλο μέσο μεταφοράς, χωρίς να ενημερώσει την εταιρεία μεταφορών για το πρόβλημα του. Οι ταξιδιώτες αυτοί θα πρέπει να αναζητήσουν άμεση ιατρική βοήθεια κατά την άφιξη, να αναφέρουν το πρόσφατο ιστορικό ταξιδιού τους και στη συνέχεια να απομονωθούν για να αποφευχθεί η περαιτέρω μετάδοση.
Οι πληροφορίες αυτές είναι σημαντικές δεδομένου ότι πρέπει να διερευνηθούν οι επαφές με τον ασθενή κατά τη διάρκεια της πτήσης ή άλλου μέσου μεταφοράς για τη πρόληψη διασποράς της νόσου.
Μετά την επιστροφή, λαμβάνοντας υπόψη το χρόνο επώασης της νόσου (2-21 μέρες), οι ταξιδιώτες που είχαν επαφή με ασθενείς προσβεβλημένους από τον ιό Έμπολα ή που υποψιάζονται πιθανή έκθεση στον ιό Ebola στις πληγείσες περιοχές, θα πρέπει να λάβουν τις ακόλουθες προφυλάξεις για 21 ημέρες:
- να παραμείνουν σε περιοχή όπου υπάρχει πρόσβαση σε κατάλληλες υπηρεσίες υγείας όσον αφορά τη διαχείριση της νόσου,
- να ζητήσουν άμεση ιατρική φροντίδα (μέσω αριθμών τηλεφώνου ανοικτής τηλεφωνικής γραμμής π.χ. ΕΟΔΥ, 210-5212000, 210-5212800)
- να αναφέρουν το πρόσφατο ιστορικό ταξιδιού τους εάν αναπτύξουν συμπτώματα συμβατά με τη αιμορραγικό πυρετό Έμπολα.