Αν αναρωτιέστε συχνά γιατί γίνεστε ο μοναδικός στόχος των κουνουπιών σε μια παρέα, η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι δεν είναι ιδέα σας. Τα κουνούπια δεν επιλέγουν τα θύματά τους στην τύχη, αλλά βασίζονται σε ένα εξαιρετικά ανεπτυγμένο σύστημα αισθητήρων που ανιχνεύει συγκεκριμένα χημικά και φυσιολογικά σήματα.
Ιός Δυτικού Νείλου: Σήμα συναγερμού από την Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων- 12 άμεσα μέτρα προστασίας
Ομάδα αίματος: Ο αόρατος μαγνήτης που προσελκύει όλα τα κουνούπια πάνω σας
Η ομάδα αίματος παίζει καθοριστικό ρόλο στο πόσο ελκυστικούς μάς βρίσκουν. Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι το είδος Aedes albopictus (το γνωστό κουνούπι τίγρης) προσγειώνεται σχεδόν δύο φορές περισσότερο σε άτομα με ομάδα αίματος O σε σύγκριση με όσους έχουν ομάδα αίματος A.
Η ομάδα αίματος B βρίσκεται κάπου στη μέση. Επιπλέον, περίπου το 85% των ανθρώπων εκκρίνουν μέσω του ιδρώτα και των σιαλογόνων αδένων χημικές ουσιες που προδίδουν την ομάδα αίματός τους, καθιστώντας τους πολύ πιο εύκολο στόχο από το υπόλοιπο 15% που δεν τις εκκρίνει.
Διοξείδιο του άνθρακα και μεταβολισμός
Ο πρωταρχικός τρόπος με τον οποίο τα κουνούπια εντοπίζουν το θύμα τους από απόσταση έως και 50 μέτρων είναι το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) που απελευθερώνεται με την αναπνοή.
Άνθρωποι με υψηλότερο μεταβολικό ρυθμό —όπως οι εγκυμονούσες, οι υπέρβαροι, οι αθλητές ή όσοι καταναλώνουν αλκοόλ— παράγουν περισσότερο CO2 και θερμότητα, προσελκύοντας τα έντομα πολύ περισσότερο και πολύ πιο γρήγορα.
Προσελκύουν συγκεκριμένες μυρωδιές τα κουνούπια;
Τα κουνούπια έλκονται από συγκεκριμένες χημικές μυρωδιές που προέρχονται από το ανθρώπινο δέρμα αλλά και από τα προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Individual humans are more attractive to certain mosquito species», η δοκιμή σε 119 συμμετέχοντες έδειξε ότι τα κουνούπια Aedes aegypti, Aedes albopictus και Culex quinquefasciatus κατέταξαν διαφορετικά την ελκυστικότητα των ανθρώπων, με βάση διαφορετικές οσμές και τα βακτηριακά προφίλ του δέρματος.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το Ae. aegypti παρουσίασε μια μικρή αλλά στατιστικά σημαντική προτίμηση για τους άνδρες έναντι των γυναικών συμμετεχόντων, ενώ τα ποσοστά έλξης για τα άλλα δύο είδη κουνουπιών δεν παρουσίασαν διαφορά με βάση το φύλο των ανθρώπων.
- Φυσικά οξέα του δέρματος: Οι άνθρωποι που προσελκύουν τα κουνούπια παράγουν υψηλά επίπεδα φυσικών καρβοξυλικών οξέων στα λιπίδια του δέρματός τους, λειτουργώντας ως ένα μόνιμο χαρακτηριστικό αναγνώρισης.
- Συνδυασμός δέρματος και αναπνοής: Τα κουνούπια συνδυάζουν τον αέρα που εκπνέουμε με χημικές ουσίες του δέρματος, όπως το γαλακτικό οξύ, για να εντοπίσουν και να προσγειωθούν σε ανθρώπινους στόχους.
- Γλυκά σαπούνια: Τα σαπούνια με ανθώδη, φρουτώδη ή γλυκά αρώματα μιμούνται το νέκταρ των φυτών και αυξάνουν την έλξη, ενώ οι μυρωδιές καρύδας μειώνουν το ενδιαφέρον.
- Πτητικές ουσίες φρούτων: Εκτός από την αναζήτηση αίματος, τα κουνούπια αναζητούν σάκχαρα φυτικής προέλευσης και έλκονται από συγκεκριμένες μυρωδιές φρούτων, όπως μάνγκο, ροδάκινο και γκουάβα.
Βοηθάει το σκόρδο για να διώξετε τα κουνούπια; Το κόλπο που λειτουργεί
Ιδρώτας και μικροβίωμα του δέρματος
Σε κοντινή απόσταση, η οσμή του σώματος γίνεται ο κυρίαρχος παράγοντας. Τα κουνούπια προσελκύονται από συγκεκριμένες χημικές ενώσεις του ιδρώτα:
- Γαλακτικό οξύ, ουρικό οξύ και αμμωνία: Εκκρίνονται κατά τη σωματική άσκηση και αποτελούν ισχυρά ερεθίσματα.
- Βακτήρια του δέρματος: Το δέρμα φιλοξενεί εκατομμύρια μικρόβια. Άτομα με μεγαλύτερη ποικιλία βακτηρίων στο δέρμα φαίνεται να είναι λιγότερο ελκυστικά, ενώ εκείνα με υψηλές συγκεντρώσεις συγκεκριμένων βακτηριακών αποικιών παράγουν πτητικές ενώσεις που τραβούν τα κουνούπια.
Όσον αφορά τα τεχνητά αρώματα, οι γλυκές, ανθηρές και φρουτώδεις νότες (όπως τα αρώματα με βάση το τριαντάφυλλο ή τη βανίλια) μιμούνται το νέκταρ των λουλουδιών, από το οποίο τρέφονται τα κουνούπια για ενέργεια. Αντίθετα, αρώματα με βάση τη σιτρονέλα, τον ευκάλυπτο ή τη λεβάντα δρουν ως φυσικά απωθητικά.
Χρώματα και οπτικά ερεθίσματα
Τα κουνούπια χρησιμοποιούν και την όραση, ειδικά τις απογευματινές ώρες. Ρούχα με σκούρα χρώματα (μαύρο, σκούρο μπλε, κόκκινο) δημιουργούν έντονη αντίθεση στο περιβάλλον, διευκολύνοντας τον εντοπισμό σας.
ECDC: Οι καύσωνες αυξάνουν τον κίνδυνο μολυσματικών ασθενειών στην Ευρώπη
Η προτίμηση των κουνουπιών είναι ένα σύνθετο κοκτέιλ γενετικής, χημείας του δέρματος και καθημερινών συνηθειών. Αν έχετε ομάδα αίματος O, γυμνάζεστε συχνά και φοράτε σκούρα ρούχα, η χρήση ενός εγκεκριμένου εντομοαπωθητικού κρίνεται ακόμη πιο απαραίτητη.
Πηγές: Cell, PMC, ScienceDirect, Nature, ScienceDirect