Το Γλαύκωμα αποτελεί την κύρια αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης παγκοσμίως. Μεγάλο ποσοστό ασθενών δεν γνωρίζει ότι πάσχει.
Το γλαύκωμα εξελίσσεται συνήθως χωρίς εμφανή σημάδια, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να αντιλαμβάνονται το πρόβλημα όταν η όραση έχει ήδη υποστεί σημαντική βλάβη. Η σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης του γλαυκώματος βρέθηκαν στο επίκεντρο εκδήλωσης που διοργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Γλαυκώματος, με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος (8–14 Μαρτίου).
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τακτική επίσκεψη στον οφθαλμίατρο είναι κρίσιμη. Ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40–45 ετών, ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να εντοπίσει τη νόσο πριν προκληθούν σοβαρές βλάβες στην όραση.
Η ενημέρωση και ο συστηματικός έλεγχος παραμένουν η πιο αξιόπιστη «ασπίδα» πρόληψης. Οι ειδικοί συστήνουν οφθαλμολογική εξέταση κάθε δύο χρόνια πριν τα 40 και κάθε χρόνο μετά.
Το λάθος που κάνουμε με το μαξιλάρι στον ύπνο και αυξάνει τον κίνδυνο για γλαύκωμα και τύφλωση
Πόσο συχνό είναι το γλαύκωμα
Η συχνότητα της νόσου αυξάνεται όσο μεγαλώνει η ηλικία. Στα άτομα άνω των 45 ετών εμφανίζεται περίπου στο 2,5% του πληθυσμού.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα δεδομένα της Thessaloniki Eye Study, το ποσοστό φτάνει το 5,5% στους ανθρώπους άνω των 60 ετών.
Με βάση τα στοιχεία του πληθυσμού εκτιμάται ότι:
- Περίπου 170.000 Έλληνες άνω των 60 ετών πάσχουν από γλαύκωμα
- Το 50% των ασθενών (περίπου 85.000 άτομα) δεν γνωρίζουν ότι έχουν τη νόσο
- Όσοι δεν έχουν εξεταστεί τον τελευταίο χρόνο έχουν έως και 6 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να παραμένουν αδιάγνωστοι
Η παγκόσμια διάσταση της νόσου
Το γλαύκωμα αποτελεί σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία σε διεθνές επίπεδο. Το 2020 περίπου 76 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζούσαν με τη νόσο.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο αριθμός αυτός θα ξεπεράσει τα 110 εκατομμύρια έως το 2040. Παράλληλα, νεότερα δεδομένα υπολογίζουν ότι τα περιστατικά γλαυκώματος ανοικτής γωνίας θα αυξηθούν από 81 εκατομμύρια το 2024 σε 185 εκατομμύρια μέχρι το 2060.
Η αύξηση αυτή σχετίζεται κυρίως με τη γήρανση του πληθυσμού αλλά και την αύξηση της μυωπίας.
Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο
Ορισμένες ομάδες πληθυσμού εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν γλαύκωμα.
Γλαύκωμα: Τι συμπτώματα έχει η πίεση στα μάτια – Πώς να προστατευτείτε
- Ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα μετά τα 60 έτη
- Άτομα με οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος
- Άτομα με υψηλή μυωπία
- Πληθυσμοί αφρικανικής ή ασιατικής καταγωγής
- Χρήστες κορτικοστεροειδών, ιδιαίτερα σε μορφή οφθαλμικών κολλυρίων
Στα άτομα με θετικό οικογενειακό ιστορικό, ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου μπορεί να είναι έως και 4 έως 10 φορές μεγαλύτερος.
Ένα από τα πιο επικίνδυνα χαρακτηριστικά του γλαυκώματος είναι ότι στα αρχικά στάδια δεν προκαλεί συμπτώματα.
Πολλοί ασθενείς αντιλαμβάνονται το πρόβλημα μόνο όταν αρχίζει να μειώνεται η περιφερική όραση ή όταν η εικόνα γίνεται θολή.
Στα πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν δυσκολίες στην οδήγηση, στο διάβασμα ή σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού.
Πώς επηρεάζει την καθημερινότητα
Η εξέλιξη της νόσου μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
- Δυσκολία στην οδήγηση και στην εκτίμηση αποστάσεων
- Προβλήματα στη νυχτερινή όραση
- Μεγαλύτερος κίνδυνος πτώσεων και ατυχημάτων
- Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, όπως άγχος και κατάθλιψη
Σύμφωνα με στοιχεία μελετών, έως και 30% των ασθενών μπορεί να εμφανίσουν ψυχολογικές επιπτώσεις λόγω της νόσου.
Πώς γίνεται η έγκαιρη διάγνωση
Η σύγχρονη οφθαλμολογία διαθέτει εξετάσεις που μπορούν να εντοπίσουν τη νόσο πριν εμφανιστεί σημαντική απώλεια όρασης.
Οι βασικές εξετάσεις περιλαμβάνουν:
- Μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης (τονομέτρηση)
- Έλεγχο του οπτικού νεύρου
- OCT για απεικόνιση των νευρικών ινών
- Εξέταση οπτικού πεδίου
- Γωνιοσκοπία
Η συχνότητα του προληπτικού ελέγχου εξαρτάται από την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου.
Υπάρχει θεραπεία για το γλαύκωμα;
Το γλαύκωμα δεν θεραπεύεται πλήρως, ωστόσο μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά όταν διαγνωστεί έγκαιρα.
Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης και στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου.
Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές είναι:
- Φαρμακευτική αγωγή με κολλύρια, που αποτελεί την πρώτη γραμμή θεραπείας
- Laser θεραπεία (Selective Laser Trabeculoplasty – SLT) σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
- Χειρουργική αντιμετώπιση, όπως τραμπεκουλεκτομή, βαλβίδες ή σύγχρονες ελάχιστα παρεμβατικές επεμβάσεις
Το μήνυμα των ειδικών για την πρόληψη
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα γύρω από το γλαύκωμα είναι η έλλειψη ενημέρωσης.
Ο κ. Ευθύμιος Καρμίρης, Γεν. Γραμματέας Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος είπε:
«Το γλαύκωμα δεν πονά, δεν προειδοποιεί. Απλά… κλέβει σιωπηλά την όραση. Μην το αφήσετε να σας τυφλώσει από αδιαφορία. Είναι νόσος που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ‘αόρατη’, εξελίσσεται ύπουλα χωρίς συμπτώματα, με αποτέλεσμα να χτυπά 1 στους 2 ανυποψίαστους. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η ίδια η νόσος, αλλά η άγνοια γύρω από αυτήν. Οι ασθενείς χάνουν ανεπανόρθωτο μέρος της όρασής τους πριν προλάβουν να αντιδράσουν, γιατί απλά δεν γνωρίζουν ότι κινδυνεύουν».
Δράσεις ενημέρωσης για την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος
Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Εβδομάδας Γλαυκώματος πραγματοποιούνται δράσεις ενημέρωσης για την ευαισθητοποίηση του κοινού.
Μεταξύ αυτών, φωταγωγήθηκε μέρος της πρόσοψης της Βουλής των Ελλήνων με πράσινο χρώμα, σύμβολο της συγκεκριμένης εκστρατείας ενημέρωσης.
Η πρωτοβουλία ανήκει στην Ελληνική Εταιρεία Γλαυκώματος και στοχεύει στην ενημέρωση του κοινού για τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης.