Γρίπη: Ποιοι κινδυνεύουν και ποια εμβόλια συστήνονται – Όλες οι οδηγίες

Από 60 ετών ο εμβολιασμός κατά προτεραιότητα. Ποια χρόνια νοσήματα αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από γρίπη. Πότε πρέπει να γίνει το εμβόλιο.

Η εποχική γρίπη μπορεί να προκαλέσει από ήπια έως σοβαρή νόσο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει ακόμη και στον θάνατο. Μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά, οι έγκυες και τα άτομα με συγκεκριμένα χρόνια νοσήματα ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες.

ΕΟΔΥ: Καταγράφηκε ο πρώτος θάνατος από γρίπη- Ανοδική τάση στην COVID-19

Για την περίοδο 2026-2027, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών δίνει προτεραιότητα στον αντιγριπικό εμβολιασμό των ομάδων αυξημένου κινδύνου. Παράλληλα, είναι διαθέσιμα διαφορετικά είδη αντιγριπικών εμβολίων, μεταξύ των οποίων συμβατικά, κυτταροκαλλιέργειας, υψηλής δόσης, με ανοσοενισχυτικό και το ρινικό ζών εξασθενημένο εμβόλιο για παιδιά και εφήβους.

Η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης στην Ελλάδα συνήθως αυξάνεται τον Ιανουάριο και κορυφώνεται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου, χωρίς ωστόσο η έναρξη του επιδημικού κύματος να μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια.

Γρίπη και COVID μαζί και φέτος: Ποιοι κινδυνεύουν-Πότε ξεκινά ο εμβολιασμός

Ποιοι ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου

Σύμφωνα με τις συστάσεις για την περίοδο 2026-2027, κατά προτεραιότητα πρέπει να εμβολιάζονται:

•  Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
•  Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών.
•  Ενήλικες και παιδιά άνω των 5 ετών με χρόνια νοσήματα του αναπνευστικού, όπως άσθμα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
•  Άτομα με χρόνια καρδιακά νοσήματα.
•  Άτομα με ανοσοκαταστολή, κληρονομική ή επίκτητη.
•  Άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνων ή μυελού των οστών.
•  Άτομα με μεσογειακή ή δρεπανοκυτταρική αναιμία και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες.
•  Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα.
•  Άτομα με χρόνια νεφροπάθεια ή χρόνια ηπατική νόσο.
•  Άτομα με νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα.
•  Άτομα με σύνδρομο Down.
•  Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχώνες και γυναίκες που θηλάζουν.
•  Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, δηλαδή ενήλικες με ΔΜΣ >40 kg/m² και παιδιά με ΔΜΣ πάνω από την 95η εκατοστιαία θέση.
•  Παιδιά που λαμβάνουν μακροχρόνια ασπιρίνη, για παράδειγμα λόγω νόσου Kawasaki ή ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
•  Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά κάτω των 6 μηνών.
•  Άτομα που φροντίζουν ή διαμένουν με ανθρώπους με υποκείμενο νόσημα που αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη.
•  Κλειστοί ή ευάλωτοι πληθυσμοί, όπως προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολών, μαθητές και προσωπικό ειδικών σχολείων, άτομα σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών, καταστήματα κράτησης, άστεγοι και προσωπικό χώρων προσωρινής φιλοξενίας.
•  Άτομα που διαμένουν σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων.
•  Εργαζόμενοι σε χώρους υγείας, συμπεριλαμβανομένου του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, λοιπών εργαζομένων και φοιτητών επαγγελμάτων υγείας σε κλινική άσκηση, καθώς και εργαζόμενοι σε μονάδες χρονίως πασχόντων, μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων και κέντρα φιλοξενίας προσφύγων-μεταναστών.
•  Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι και εκτροφείς, συμπεριλαμβανομένων εκτροφέων γουνοφόρων ζώων, καθώς και εργαζόμενοι σε σφαγεία και γενικά όσοι έρχονται συστηματικά σε επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Ποια αντιγριπικά εμβόλια συστήνονται για την περίοδο 2026-2027

Για την περίοδο 2026-2027 συστήνονται τριδύναμα αντιγριπικά εμβόλια, τα οποία διακρίνονται σε:

•  TIVe: τριδύναμο αδρανοποιημένο συμβατικό εμβόλιο, παρασκευαζόμενο με επώαση σε αυγά όρνιθας.
•  TIVc: τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο που παρασκευάζεται σε κυτταροκαλλιέργειες. Μπορεί να χορηγηθεί και σε άτομα που έχουν εμφανίσει σοβαρή αναφυλακτική αντίδραση στο αυγό, από την ηλικία των 6 μηνών.
•  TIV-HD: τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο υψηλής δόσης.
•  aTIV: τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό MF59.
•  LAIV: τριδύναμο εμβόλιο με ζώντα εξασθενημένο ιό, το οποίο χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά και εφήβους.

Τα ενισχυμένα εμβόλια TIV-HD και aTIV έχουν υψηλότερη ανοσογονικότητα και συστήνονται για την πρόληψη της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης και των νοσηλειών σε άτομα 65 ετών και άνω, καθώς και σε άτομα ηλικίας 18-64 ετών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου.

Εάν δεν υπάρχει διαθέσιμο ενισχυμένο εμβόλιο για άτομα 65 ετών και άνω, ο εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερεί και μπορεί να πραγματοποιηθεί με οποιοδήποτε διαθέσιμο αντιγριπικό εμβόλιο.

Τι ισχύει για το ρινικό εμβόλιο στα παιδιά

Το LAIV περιλαμβάνει ζώντα εξασθενημένο ιό γρίπης και χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά ηλικίας 2 έως κάτω των 18 ετών.
Δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά που:

•  έχουν εμφανίσει υποτροπιάζοντα επεισόδια συριγμού τους τελευταίους 12 μήνες ή έχουν ιστορικό βρογχικού άσθματος,
•  έχουν ανοσοκαταστολή,
•  λαμβάνουν μακροχρόνια θεραπεία με ασπιρίνη.

Σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 2-18 ετών που ζουν με άτομα με σοβαρή ανοσοκαταστολή συστήνεται ο αδρανοποιημένος ενέσιμος εμβολιασμός. Εάν, ωστόσο, χορηγηθεί το ζων εξασθενημένο εμβόλιο, συστήνεται αποφυγή επαφής με το ευάλωτο άτομο για 7 ημέρες.
Όπως ισχύει για όλα τα εμβόλια, το αντιγριπικό δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά με γνωστή αναφυλαξία σε συστατικό του εμβολίου.

Πότε πρέπει να γίνει το αντιγριπικό εμβόλιο

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα, πριν από την έναρξη της έξαρσης των κρουσμάτων, καθώς απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για να αναπτυχθεί η ανοσολογική απάντηση.

Για την Ελλάδα, η προτεινόμενη περίοδος εμβολιασμού είναι από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου. Εάν ο εμβολιασμός δεν γίνει στο συγκεκριμένο διάστημα, μπορεί να πραγματοποιηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης.

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός γενικά περιλαμβάνει μία δόση ετησίως.

Για βρέφη και παιδιά ηλικίας κάτω των 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά ή έχουν λάβει στο παρελθόν μόνο μία δόση αντιγριπικού εμβολίου, απαιτούνται δύο δόσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών.

Για το LAIV, σε παιδιά κάτω των 9 ετών που δεν έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί κατά της εποχικής γρίπης απαιτείται δεύτερη δόση μετά από τουλάχιστον 4 εβδομάδες.

Μπορεί να γίνει μαζί με το εμβόλιο κατά της COVID-19;

Ναι. Το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί την ίδια ημέρα με το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού, σε διαφορετικό ανατομικό σημείο. Μπορεί επίσης να χορηγηθεί οποιαδήποτε άλλη ημέρα πριν ή μετά το εμβόλιο κατά της COVID-19.

Άτομα που έχουν έρθει σε επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19, αλλά είναι ασυμπτωματικά και έχουν αρνητικό εργαστηριακό έλεγχο, μπορούν να εμβολιαστούν κανονικά.

Αντίθετα, συμπτωματικοί ασθενείς με COVID-19 ή άλλη λοίμωξη του αναπνευστικού θα πρέπει να αναβάλλουν τον εμβολιασμό μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.

Η σημασία του αντιγριπικού εμβολιασμού ενισχύεται και από το γεγονός ότι κατά την περίοδο 2026-2027 αναμένεται να συνεχιστεί η παράλληλη κυκλοφορία της γρίπης και του SARS-CoV-2. Η προστασία των ομάδων αυξημένου κινδύνου μπορεί να συμβάλει στη μείωση των σοβαρών περιστατικών και της επιβάρυνσης των υπηρεσιών υγείας.