Επιστήμονες εντόπισαν μια πρωτοποριακή προσέγγιση που όχι μόνο εξοντώνει καρκινικά κύτταρα του παγκρέατος αλλά φαίνεται και να περιορίζει σημαντικά την εξάπλωσή τους.
ΕΟΠΕ: Οι εξελίξεις στην Ογκολογία γεννούν αισιοδοξία, αλλά απαιτούν υπεύθυνη ενημέρωση
Μια νέα ελπίδα απέναντι σε έναν από τους πιο δύσκολους καρκίνους
Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο μια διαφορετική στρατηγική κατά του καρκίνου του παγκρέατος, μιας από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου. Ερευνητές διαπίστωσαν ότι πειραματικές ενώσεις της κατηγορίας PCAIs μπορούν να προκαλέσουν τον θάνατο καρκινικών κυττάρων, ενώ παράλληλα μειώνουν δραστικά την ικανότητά τους να μετακινούνται και να δημιουργούν μεταστάσεις.
Το παγκρεατικό πορογενές αδενοκαρκίνωμα συγκαταλέγεται στις πιο δύσκολες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Η επιθετικότητά του συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS, οι οποίες τροφοδοτούν την ανάπτυξη των όγκων και συχνά περιορίζουν τις θεραπευτικές επιλογές.
Αν και τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί στοχευμένες θεραπείες για ορισμένες μεταλλάξεις του KRAS, ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών εξακολουθεί να μην έχει πρόσβαση σε αποτελεσματικές λύσεις. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες συνεχίζουν να αναζητούν νέες προσεγγίσεις που θα μπορούν να καλύψουν περισσότερες μορφές της νόσου.
Σε διαφορετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Medicine, ερευνητές αξιολόγησαν το εμβόλιο ELI-002, το οποίο στοχεύει μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS που συναντώνται συχνά σε καρκίνους του παγκρέατος και του παχέος εντέρου.
Τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής έδειξαν ότι το εμβόλιο προκάλεσε ισχυρή και διαρκή ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων, ενώ σε σημαντικό ποσοστό ασθενών παρατηρήθηκε και επέκταση της ανοσολογικής απόκρισης απέναντι σε επιπλέον καρκινικά αντιγόνα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου υποτροπής μετά τη θεραπεία και να ανοίξει τον δρόμο για πιο εξατομικευμένες ανοσοθεραπείες στο μέλλον.
Καρκίνος παγκρέατος: Νέα θεραπεία διπλασιάζει την επιβίωση και φέρνει επανάσταση στην Ογκολογία
Τι είναι οι ενώσεις PCAIs
Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Oncotarget, επικεντρώθηκε στις ενώσεις polyisoprenylated cysteinyl amide inhibitors (PCAIs). Οι συγκεκριμένες ενώσεις σχεδιάστηκαν ώστε να παρεμβαίνουν στην παθολογική σηματοδότηση που προκαλείται από το KRAS.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν καρκινικά κύτταρα του παγκρέατος με μεταλλάξεις KRAS προκειμένου να εξετάσουν την επίδραση των PCAIs στην επιβίωση των κυττάρων, στην κινητικότητά τους, στη διεισδυτική τους ικανότητα και στους βιολογικούς μηχανισμούς που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των όγκων.
Η ένωση που μπλόκαρε πάνω από το 90% της μετακίνησης των κυττάρων
Από τις ενώσεις που δοκιμάστηκαν, δύο ξεχώρισαν για την αντικαρκινική τους δράση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ένωση NSL-YHJ-2-27.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συγκεκριμένη ουσία μείωσε σημαντικά τη βιωσιμότητα των καρκινικών κυττάρων και περιόρισε εντυπωσιακά την κινητικότητά τους. Σε συγκέντρωση μόλις 1 µM κατάφερε να αναστείλει περισσότερο από το 90% της μετακίνησης των καρκινικών κυττάρων.
Το εύρημα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η μετακίνηση των καρκινικών κυττάρων αποτελεί βασικό βήμα για τη δημιουργία μεταστάσεων σε άλλα όργανα.
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας
- Η ένωση NSL-YHJ-2-27 ανέστειλε πάνω από το 90% της μετακίνησης των καρκινικών κυττάρων.
- Μείωσε σημαντικά τη βιωσιμότητα των κυττάρων του καρκίνου του παγκρέατος.
- Περιόρισε βιολογικούς μηχανισμούς που ευνοούν τη διείσδυση και την εξάπλωση των όγκων.
- Προκάλεσε εκτεταμένη απόπτωση, δηλαδή προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο.
- Παρέμεινε αποτελεσματική και σε πιο ρεαλιστικά τρισδιάστατα μοντέλα όγκων.
Ελπίδα για τον καρκίνο του παγκρέατος: Μοντέλο AI ανιχνεύει τη νόσο πριν εμφανιστούν συμπτώματα
Όταν η υπερενεργοποίηση οδηγεί στον θάνατο των καρκινικών κυττάρων
Ένα από τα πιο αναπάντεχα συμπεράσματα της μελέτης αφορούσε τα μονοπάτια σηματοδότησης MAPK και PI3K/AKT, τα οποία συνήθως συνδέονται με την ανάπτυξη και επιβίωση των όγκων.
Αντί να τα αναστείλουν, οι PCAIs τα ενεργοποίησαν υπερβολικά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η υπερδιέγερση φαίνεται να διαταράσσει τις φυσιολογικές λειτουργίες των καρκινικών κυττάρων, οδηγώντας τελικά στην κατάρρευσή τους.
Η θεωρία αυτή ενισχύθηκε από μια σειρά βιολογικών ενδείξεων. Τα κύτταρα παρήγαγαν αυξημένες ποσότητες δραστικών μορφών οξυγόνου, ενεργοποίησαν κασπάσες, εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα της πρωτεΐνης BAX και οδηγήθηκαν σε μαζική απόπτωση.
Αλλαγές στα γονίδια που σχετίζονται με τον καρκίνο
Η ερευνητική ομάδα προχώρησε και σε μεταγραφωματική ανάλυση για να καταγράψει τις αλλαγές στη γονιδιακή δραστηριότητα μετά τη χορήγηση των PCAIs.
Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν εκτεταμένες μεταβολές στην έκφραση γονιδίων. Γονίδια με ογκοκατασταλτική δράση εμφάνισαν αυξημένη ενεργοποίηση, ενώ γονίδια που σχετίζονται με την εξέλιξη του καρκίνου και τις μεταστάσεις παρουσίασαν μειωμένη δραστηριότητα.
Η επιθετική μορφή καρκίνου που «χτυπά» νεαρές ηλικίες-SOS από τους επιστήμονες
Θετικά αποτελέσματα και σε τρισδιάστατα μοντέλα όγκων
Για να προσεγγίσουν καλύτερα τις πραγματικές συνθήκες ανάπτυξης ενός όγκου, οι επιστήμονες δοκίμασαν τις ενώσεις και σε τρισδιάστατα μοντέλα σφαιροειδών όγκων.
Σε αυτά τα μοντέλα, η θεραπεία οδήγησε στη διάσπαση των σφαιροειδών δομών, περιόρισε τη διείσδυσή τους σε περιβάλλοντα που προσομοιάζουν ανθρώπινους ιστούς και αύξησε τον αριθμό των κυττάρων που υπέστησαν απόπτωση.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι ενώσεις διατηρούν τη δράση τους ακόμη και σε συνθήκες που προσεγγίζουν περισσότερο τη συμπεριφορά των πραγματικών όγκων.
Όπως σημειώνουν οι ερευνητές:
«Μια κατηγορία τέτοιων πολλά υποσχόμενων παραγόντων είναι οι PCAI που σχεδιάστηκαν για να στοχεύουν ογκογονικές G-πρωτεΐνες με τρόπο διαφορετικό από τα φάρμακα που στοχεύουν την KRASG12C».
Δυνατότητα δράσης σε διαφορετικές μεταλλάξεις KRAS
Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της μελέτης είναι ότι οι PCAIs δεν φαίνεται να περιορίζονται σε μία μόνο μετάλλαξη του KRAS.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι ενώσεις αυτές θα μπορούσαν να στοχεύσουν καρκινικά κύτταρα που εξαρτώνται από διαφορετικές μεταλλάξεις του γονιδίου, προσφέροντας μια ευρύτερη θεραπευτική προοπτική σε σχέση με ορισμένες από τις σημερινές στοχευμένες θεραπείες.
Συνολικά, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι PCAIs διαθέτουν ισχυρή αντικαρκινική δράση απέναντι στα καρκινικά κύτταρα του παγκρέατος, μέσω της διαταραχής κρίσιμων δικτύων σηματοδότησης, της αύξησης του οξειδωτικού στρες και της ενεργοποίησης του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ευρήματα δικαιολογούν περαιτέρω έρευνα για την αξιοποίηση των συγκεκριμένων ενώσεων στον καρκίνο του παγκρέατος αλλά και σε άλλους καρκίνους που σχετίζονται με μεταλλάξεις του KRAS.