Ο Robert F. Kennedy Jr. υποστήριξε ότι η κετογονική δίαιτα «θεραπεύει» τη σχιζοφρένεια. Εκφράζει, όμως, και την επιστημονική κοινότητα αυτή η τολμηρή δήλωση;
Ποια δημοφιλής δίαιτα μπορεί να προκαλεί γήρανση στα όργανα, βάσει νέας μελέτης
Μπορεί η κετογονική δίαιτα να «θεραπεύσει» τη σχιζοφρένεια;
Ο Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Robert F. Kennedy Jr., δήλωσε πρόσφατα ότι ασθενείς με σχιζοφρένεια θεραπεύτηκαν μέσω κετογονικής δίαιτας.
Ο Kennedy εδώ και καιρό επισημαίνει την αμερικανική διατροφή, βαριά σε επεξεργασμένα τρόφιμα, εξευγενισμένους υδατάνθρακες και προστιθέμενα σάκχαρα, ως βασικό παράγοντα χρόνιων ασθενειών.
Σε δηλώσεις στις 4 Φεβρουαρίου στο Tennessee Capitol, κατά τη διάρκεια της εθνικής περιοδείας «Take Back Your Health», ο Kennedy ισχυρίστηκε ότι το φαγητό που τρώνε οι Αμερικανοί οδηγεί σε ψυχική νόσο. Αναφέρθηκε στην περίπτωση ενός ψυχιάτρου του Harvard University, ο οποίος όπως είπε «θεράπευσε τη σχιζοφρένεια χρησιμοποιώντας κετογονικές δίαιτες». Επανέλαβε τον ισχυρισμό σε συνέντευξη στο podcast του Theo Von που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.
Ιατρικοί ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν πως ο ισχυρισμός αυτός υπερβαίνει τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα. Αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι η διατροφή μπορεί να επηρεάζει θετικά σοβαρές ψυχικές διαταραχές, η επιστήμη δεν έχει ακόμη καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα.
«Υπάρχει ένας πυρήνας αλήθειας εδώ», δήλωσε ο Ken Duckworth, ιατρικός διευθυντής της National Alliance on Mental Illness. «Αλλά η επιστήμη δεν είναι ακόμη ώριμη».
Η κετογονική δίαιτα, μια διατροφή πολύ χαμηλή σε υδατάνθρακες και υψηλή σε λιπαρά, διερευνάται εδώ και αρκετά χρόνια πέρα από το αρχικό της πεδίο εφαρμογής στην επιληψία, με επιστήμονες να εξετάζουν αν μπορεί να προσφέρει οφέλη και σε άλλες νευρολογικές και ψυχικές καταστάσεις.
Σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα που δημοσιεύθηκε στο Psychiatry Research, μια ομάδα ερευνητών του Stanford Medicine βρήκε ότι όταν άτομα με σχιζοφρένεια ή διπολική διαταραχή ακολούθησαν για μήνες μια ιατρικά επιβλεπόμενη κετογονική δίαιτα, εμφάνισαν βελτίωση τόσο στα ψυχιατρικά συμπτώματα όσο και στη συνολική μεταβολική τους υγεία, χωρίς όμως η μελέτη να έχει ομάδα σύγκρισης.
Αυτό το είδος έρευνας δείχνει ότι η αλλαγή στον τρόπο που το σώμα χρησιμοποιεί ενέργεια, μέσω της κέτωσης, μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο και να διευκολύνει τη λειτουργία του, μειώνοντας, για παράδειγμα, φλεγμονή ή βελτιώνοντας τη μιτοχονδριακή λειτουργία, παράγοντες που θεωρούνται σημαντικοί σε σοβαρές ψυχικές παθήσεις όπως η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή.
Σχιζοφρένεια: Θεραπεία ή διαχείριση;
Οι ψυχίατροι τονίζουν ότι η σχιζοφρένεια είναι μια χρόνια πάθηση που αντιμετωπίζεται, αλλά δεν θεραπεύεται οριστικά.
Ο Christopher Palmer, αναπληρωτής καθηγητής στην Harvard Medical School, στον οποίο αναφέρθηκε ο Kennedy, διευκρίνισε ότι οι ασθενείς που μελέτησε βρίσκονται σε ύφεση, όχι σε πλήρη ίαση.
Τόνισε επίσης πως τα ευρήματά του βασίζονται κυρίως σε αναφορές περιστατικών και μικρές δοκιμές, που δεν επαρκούν για γενικευμένα συμπεράσματα.
Πώς λειτουργεί η κετογονική δίαιτα
Η κετογονική δίαιτα είναι πλούσια σε λιπαρά και πολύ χαμηλή σε υδατάνθρακες. Οδηγεί τον οργανισμό σε «διατροφική κέτωση», όπου το σώμα καίει λίπος αντί για γλυκόζη.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η μεταβολική αλλαγή μπορεί:
- Να μειώσει τη φλεγμονή
- Να βελτιώσει τη μιτοχονδριακή λειτουργία
- Να περιορίσει εναλλαγές διάθεσης
- Να μειώσει ψυχωτικά συμπτώματα όπως οι ψευδαισθήσεις
Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικοί κίνδυνοι:
- Βραχυπρόθεσμη απώλεια ηλεκτρολυτών
- Πιθανές διατροφικές ελλείψεις
- Δυσκολία μακροχρόνιας τήρησης
- Ανάγκη στενής ιατρικής παρακολούθησης
Τι δείχνουν οι μέχρι τώρα μελέτες
Το 2024, ερευνητές στο Stanford Medicine δημοσίευσαν μικρή κλινική δοκιμή σε 21 ασθενείς με σχιζοφρένεια ή διπολική διαταραχή.
Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική βελτίωση σε όσους τήρησαν τη δίαιτα. Ωστόσο, δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου για σύγκριση.
Παράλληλα:
- Δύο τυχαιοποιημένες μελέτες σε Καλιφόρνια και Αυστραλία ολοκληρώθηκαν πρόσφατα
- Τα αποτελέσματά τους αναμένονται
- Σχεδόν δύο δωδεκάδες δοκιμές βρίσκονται σε εξέλιξη παγκοσμίως
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι απαιτούνται μεγάλες, ελεγχόμενες δοκιμές, το λεγόμενο «χρυσό πρότυπο» της ιατρικής έρευνας, πριν γίνουν επίσημες συστάσεις.
Ο λόγος που λαχταράτε γλυκό μετά το φαγητό και τι να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε
Η αντίφαση στα «χρυσά πρότυπα»
Ο Kevin Klatt, επίκουρος καθηγητής στο University of Toronto, υποστήριξε ότι υπάρχει αντίφαση στα κριτήρια που επικαλείται ο Kennedy.
«Η επιστήμη χρυσού προτύπου για εκείνους είναι η επιστήμη που τους αρέσει», ανέφερε. «Μπορείτε να πάρετε μία μόνο μελέτη ή ένα ανέκδοτο και αυτό να ονομαστεί επιστήμη χρυσού προτύπου».
Ο Kevin Hall, πρώην ερευνητής στα National Institutes of Health, χαρακτήρισε «πολύ πρόωρους» τους ισχυρισμούς περί θεραπείας.
Κετογονική δίαιτα: Συμπλήρωμα και όχι υποκατάστατο
Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι οι μελέτες εξετάζουν την κετογονική δίαιτα ως συμπληρωματική παρέμβαση, όχι ως αντικατάσταση της φαρμακευτικής αγωγής.
Η Shebani Sethi, κύρια συγγραφέας της μελέτης του Stanford, δήλωσε:
«Δεν υπάρχουν αποδείξεις που να υποδηλώνουν ότι μπορείτε να είστε εντελώς χωρίς φαρμακευτική αγωγή και να βρίσκεστε σε κετογονική δίαιτα.»
Ο ίδιος ο Palmer προειδοποίησε:
«Παρακαλώ μην βγείτε και απλώς δοκιμάσετε τη διαδικτυακή κετογονική δίαιτα για την οποία διαβάσατε, γιατί αυτή δεν είναι αυτή η δίαιτα. Είναι ιατρικά συνταγογραφημένη. Είναι πολύ ακριβής».
Πρωτεΐνη: 6 συνέπειες της υπερβολικής πρόσληψης
Το συμπέρασμα της επιστήμης σήμερα
Η κετογονική δίαιτα αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο πεδίο έρευνας στη μεταβολική ψυχιατρική.
Ωστόσο:
- Δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές
- Δεν έχει αποδειχθεί θεραπευτική δράση
- Απαιτείται ιατρική παρακολούθηση
- Δεν υποκαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή
Η επιστημονική κοινότητα ζητά περισσότερη και αυστηρότερη έρευνα πριν διατυπωθούν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες.