Η έκθεση στο φως της ημέρας φαίνεται να είναι σημαντικός παράγοντας για την υγεία του εγκεφάλου. Νέα έρευνα που παρακολούθησε σχεδόν 87.600 ενήλικες για οκτώ χρόνια διαπίστωσε πότε η έκθεση σε φως μπορεί να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο για άνοια.
Μελέτη σε σχεδόν 87.600 ενήλικες συνδέει την έκθεση στο φως της ημέρας με τον κίνδυνο για άνοια
Σε νέα μελέτη, ερευνητές από πανεπιστήμια της Κίνας παρακολούθησαν σχεδόν 87.600 ενήλικες με μέση ηλικία τα 62 έτη για οκτώ χρόνια, χρησιμοποιώντας συσκευές ακτιγραφίας καρπού (actigraphy) εξοπλισμένες με αισθητήρες φωτός για τη μέτρηση της έκθεσης στο φως της ημέρας και επιταχυνσιόμετρα για την καταγραφή της κίνησης και των μεταβολών της.
Κατά τη διάρκεια της μελέτης, 741 συμμετέχοντες εμφάνισαν άνοια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα που περνούσαν περισσότερο χρόνο σε εσωτερικούς χώρους με χαμηλό φωτισμό είχαν υψηλότερο κίνδυνο άνοιας κατά την έναρξη της μελέτης, ενώ η έκθεση σε πιο έντονες συνθήκες φωτισμού συνδέθηκε με 15% έως 25% χαμηλότερο κίνδυνο.
Επηρεάζει ο κιρκάδιος ρυθμός την εμφάνιση ή τον κίνδυνο άνοιας;
Πρόσφατες μελέτες συμπεραίνουν ότι η διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας και μπορεί να είναι ανιχνεύσιμη χρόνια πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Αν και οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη αποδείξει άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος, τα αυξανόμενα στοιχεία δείχνουν ότι ο χρονισμός του ύπνου και της δραστηριότητας μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία του εγκεφάλου και στην εξέλιξη των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων.
Κοινό εμβόλιο μειώνει τον κίνδυνο για άνοια κατά 24% – Ποιοι να το κάνουν
Πρόσφατες μελέτες συμπέραναν ότι:
- Άτομα με ασθενέστερους, κατακερματισμένους ή ακανόνιστους κιρκάδιους ρυθμούς είχαν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
- Μεγαλύτερη μεταβλητότητα από ημέρα σε ημέρα στη δραστηριότητα και στον χρονισμό του ύπνου συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Interdaily variability of rest–activity patterns and risk of dementia in older adults: The ARIC Neurocognitive Study».
- Οι ανεπαρκώς οργανωμένοι ρυθμοί ανάπαυσης και δραστηριότητας συνδέθηκαν με χειρότερες γνωστικές επιδόσεις σε ηλικιωμένους ενήλικες.
- Οι μεταβολές στους κιρκάδιους ρυθμούς συσχετίστηκαν με μεταγενέστερες εγκεφαλικές αλλαγές που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
- Οι προτεινόμενοι βιολογικοί μηχανισμοί περιλαμβάνουν μειωμένη απομάκρυνση των πρωτεϊνών αμυλοειδούς-β και tau, αυξημένη φλεγμονή και οξειδωτικό στρες.
- Η μεγαλύτερη σταθερότητα στον ύπνο συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, με τα άτομα που είχαν πιο σταθερό ύπνο να εμφανίζουν περίπου 26% χαμηλότερο κίνδυνο σε μία μελέτη.
Περισσότερο φως την ημέρα συνδέθηκε με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο για άνοια, συμπέρανε η έρευνα
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η μέση έκθεση σε φως κατά τη διάρκεια της ημέρας άνω των 1.000 lux, που αντιστοιχεί σε μέτρια έντονο εσωτερικό φωτισμό ή σε μια συννεφιασμένη ημέρα σε εξωτερικό χώρο, συνδέθηκε με 16% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με άτομα που εκτίθενταν σε πιο χαμηλό φωτισμό.
Απώλεια ακοής: Πότε μπορεί να συνδέεται με το Αλτσχάιμερ
Η παραμονή για 1,5 ώρα ημερησίως σε φως 3.000 lux ή παραπάνω – επίπεδο που αντιστοιχεί σε εξωτερικό φωτισμό – συνδέθηκε με 18% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Επιπλέον, η έκθεση για 40 έως 45 λεπτά σε πολύ έντονο φως, 7.000 lux ή παραπάνω, συσχετίστηκε με 17% μειωμένο κίνδυνο.
Επιπρόσθετα, κάτω από 0,7 ώρες ημερησίως έκθεσης σε έντονο φως κατά τη διάρκεια της ημέρας αποτέλεσαν ισχυρότερο προγνωστικό παράγοντα για άνοια από έξι καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων της παχυσαρκίας, της κατανάλωσης αλκοόλ και της τραυματικής εγκεφαλικής βλάβης.
Η viral άσκηση των 5 δευτερολέπτων με το μικρό δάχτυλο που δείχνει αν κινδυνεύουμε από άνοια
Η προστατευτική επίδραση του φωτός ήταν ακόμη πιο έντονη σε άτομα που εκτίθεντο σε φως κατά τη διάρκεια της νύχτας, το οποίο μπορεί να διαταράξει τον ύπνο. Ο διακεκομμένος ύπνος χαμηλής ποιότητας έχει συνδεθεί επίσης με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
Πηγές: Daily Mail, Neurology, PMC, PMC, Alzheimer’s Association, PMC, PMC