Η παχυσαρκία μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί, μειώνοντας και τον κίνδυνο καρκίνου. Η ισορροπημένη διατροφή και η τακτική άσκηση αποτελούν βασικούς πυλώνες πρόληψης.
Η 4η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας, υπενθυμίζοντας ότι το αυξημένο σωματικό βάρος δεν είναι απλώς αισθητικό ζήτημα, αλλά μια σύνθετη και χρόνια νόσος που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για τουλάχιστον 13 τύπους καρκίνου.
Στόχος είναι η ανάδειξη των αιτιών και των επιπτώσεών της στην υγεία, αλλά και η σημασία της έγκαιρης παρέμβασης.
Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας: 8 δισεκατομμύρια λόγοι για άμεση δράση
Τι είναι η παχυσαρκία και πώς μετριέται
Η παχυσαρκία χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους που επηρεάζει αρνητικά την υγεία. Στην καθημερινή ιατρική πράξη χρησιμοποιείται ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), με τιμές ≥30 kg/m² να κατατάσσονται ως παχυσαρκία.
Αν και ο ΔΜΣ δεν αποτυπώνει με ακρίβεια τη σύσταση σώματος, αποτελεί βασικό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου σε πληθυσμιακό επίπεδο.
Παγκόσμια επιδημία με σοβαρές συνέπειες
Τα διεθνή επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι η παχυσαρκία έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας. Πάνω από 650 εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως ζουν με παχυσαρκία, ενώ αυξητική είναι η τάση και σε παιδιά και εφήβους.
Η εξέλιξη αυτή επιβαρύνει σημαντικά τα συστήματα υγείας και αυξάνει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα από χρόνια νοσήματα, όπως τα καρδιαγγειακά, ο διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση και η υπνική άπνοια.
Παχυσαρκία και καρκίνος: Η επιστημονικά τεκμηριωμένη σχέση
Όπως αναφέρουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ισχυρά τεκμηριωμένη σχέση της παχυσαρκίας με την εμφάνιση καρκίνου.
Σύμφωνα με δεδομένα από το National Cancer Institute, τα Centers for Disease Control and Prevention και το World Cancer Research Fund, το υπερβολικό βάρος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για τουλάχιστον 13 τύπους καρκίνου.
Οι 13 μορφές καρκίνου που συνδέονται με την παχυσαρκία
- Καρκίνος μαστού μετά την εμμηνόπαυση
- Καρκίνος παχέος εντέρου
- Καρκίνος του ορθού
- Καρκίνος ενδομητρίου
- Καρκίνος οισοφάγου
- Καρκίνος ήπατος
- Καρκίνος παγκρέατος
- Καρκίνος χοληδόχου κύστης
- Καρκίνος νεφρού
- Καρκίνος ωοθηκών
- Καρκίνος θυρεοειδούς
- Μηνιγγίωμα
- Πολλαπλούν μυέλωμα
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι η παχυσαρκία σε νεαρή ηλικία και η μακροχρόνια διατήρηση αυξημένου βάρους ενισχύουν περαιτέρω τον κίνδυνο. Ένα σημαντικό ποσοστό αυτών των περιστατικών θα μπορούσε να είχε προληφθεί με τη διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από τη σύνδεση
Η σχέση παχυσαρκίας και καρκίνου εξηγείται μέσα από σύνθετους μηχανισμούς. Η χρόνια φλεγμονή, οι ορμονικές διαταραχές και η αυξημένη παραγωγή οιστρογόνων από τον λιπώδη ιστό παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Παράλληλα, η αντίσταση στην ινσουλίνη και τα αυξημένα επίπεδα αυξητικών παραγόντων ευνοούν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Ο λιπώδης ιστός επηρεάζει και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η κοιλιακή παχυσαρκία θεωρείται πιο επικίνδυνη, καθώς το σπλαχνικό λίπος είναι μεταβολικά ενεργό και παράγει ουσίες που αυξάνουν τη φλεγμονή. Περίμετρος μέσης άνω των 102 cm στους άνδρες και 88 cm στις γυναίκες σχετίζεται με αυξημένο μεταβολικό και ογκολογικό κίνδυνο.
Πρόληψη: Το πιο ισχυρό «όπλο»
Η παχυσαρκία μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί. Η ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική άσκηση και η αποφυγή καθιστικής ζωής αποτελούν βασικές στρατηγικές.
Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδείκνυνται φαρμακευτικές ή χειρουργικές παρεμβάσεις. Μελέτες δείχνουν ότι απώλεια βάρους της τάξης του 10-15% μπορεί να μειώσει αισθητά τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου.
Σύμφωνα με τους ειδικούς του ΕΚΠΑ, η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας υπενθυμίζει ότι η πρόληψη της παχυσαρκίας είναι ταυτόχρονα και πρόληψη του καρκίνου. Η έγκαιρη ενημέρωση και η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών αποτελούν καθοριστικά βήματα για τη διασφάλιση της υγείας.