Μπορεί ο χρόνος μπροστά στην οθόνη να κάνει καλό τελικά στο παιδί; Η ανατρεπτική απάντηση των επιστημόνων

Μπορεί ο χρόνος μπροστά στην οθόνη να κάνει καλό τελικά στο παιδί; Η ανατρεπτική απάντηση των επιστημόνων
Προσθέστε το OloYgeia.gr στην Google

Σύνοψη

  • Περισσότερος χρόνος στις οθόνες, καλύτερες γνωστικές επιδόσεις: Οκταετής φινλανδική μελέτη σε 260 παιδιά συνέδεσε την αυξημένη χρήση οθονών με καλύτερη γνωστική επεξεργασία στην εφηβεία.
  • Η ποιότητα του περιεχομένου μετράει: Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι ψηφιακές δραστηριότητες που ενισχύουν τη μάθηση, τη δημιουργικότητα και την επίλυση προβλημάτων μπορεί να έχουν μεγαλύτερη σημασία από τη διάρκεια χρήσης.
  • Η άσκηση επηρεάζει διαφορετικά αγόρια και κορίτσια: Η ήπια σωματική δραστηριότητα στα κορίτσια και η οργανωμένη άσκηση στα αγόρια συνδέθηκαν με καλύτερη μνήμη εργασίας.
  • Δεν αποδείχθηκε σχέση αιτίας και αποτελέσματος: Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι περισσότερες ώρες στις οθόνες βελτιώνουν τη λειτουργία του εγκεφάλου. Οι επιστήμονες τονίζουν τη σημασία της ισορροπίας με τη σωματική δραστηριότητα.

Περισσότερες ώρες μπροστά σε μια οθόνη δεν σημαίνουν απαραίτητα χειρότερες γνωστικές επιδόσεις. Αυτό υποδηλώνει μια οκταετής επιστημονική μελέτη από τη Φινλανδία, η οποία εντόπισε μια απροσδόκητη σχέση ανάμεσα στη χρήση ψηφιακών συσκευών κατά την παιδική ηλικία και τις νοητικές ικανότητες στην εφηβεία. 

6 ατάκες που λένε τα παιδιά όταν έχουν ένταση και αστάθεια στο σπίτι

Τι κάνουν τα παιδιά στις οθόνες και γιατί μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία

Ένα παιδί που παρακολουθεί βίντεο, ένα άλλο που λύνει γρίφους και ένα τρίτο που χρησιμοποιεί εκπαιδευτικές εφαρμογές καταγράφουν όλα χρόνο μπροστά σε οθόνη. Ωστόσο, οι δραστηριότητές τους δεν απαιτούν απαραίτητα την ίδια νοητική προσπάθεια.

Αυτή η διαφορά βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρημάτων ερευνητών του University of Jyväskylä. Η μελέτη τους έδειξε ότι τα παιδιά με περισσότερο χρόνο χρήσης οθονών εμφάνιζαν, κατά μέσο όρο, καλύτερες ικανότητες γνωστικής επεξεργασίας στην εφηβεία.

Η γνωστική επεξεργασία περιλαμβάνει την προσοχή, τη μάθηση, τη συγκράτηση πληροφοριών και την επίλυση προβλημάτων. Πρόκειται για λειτουργίες που χρησιμοποιούνται καθημερινά, τόσο στο σχολείο όσο και εκτός αυτού.

Ο ερευνητής Petri Jalanko εξηγεί:

«Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο χρόνος μπροστά στις οθόνες μπορεί να υποστηρίζει τη γνωστική επεξεργασία των παιδιών και των εφήβων. Πιθανότατα, το ουσιαστικό ζήτημα εδώ είναι το είδος των δραστηριοτήτων με τις οποίες ασχολούνται κατά τον χρόνο που περνούν μπροστά στις οθόνες. Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς θα πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά να χρησιμοποιούν τις συσκευές και τις οθόνες με τρόπους που προάγουν την ενεργητική σκέψη, την επίλυση προβλημάτων, τη δημιουργικότητα και τη μάθηση».

Γιατί κάποιοι είναι καλοί στα μαθηματικά και άλλοι δυσκολεύονται; Τι σημαίνει αυτό για την προσωπικότητά τους

Τι έδειξε η παρακολούθηση 260 παιδιών επί οκτώ χρόνια

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του φινλανδικού προγράμματος PANIC, που εξετάζει τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα από την παιδική ηλικία.

Συμμετείχαν 124 κορίτσια και 136 αγόρια, με μέση ηλικία 15,8 ετών κατά την εφηβική αξιολόγηση. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ερωτηματολόγια, φορετούς αισθητήρες κίνησης και καρδιακού ρυθμού, καθώς και τις ηλεκτρονικές γνωστικές δοκιμασίες CogState.

Οι δοκιμασίες αξιολόγησαν τη μάθηση, την προσοχή και τη μνήμη εργασίας, επιτρέποντας τη σύγκριση των γνωστικών επιδόσεων με προηγούμενες συνήθειες των συμμετεχόντων.

Η άσκηση δεν συνδέθηκε με τη μνήμη με τον ίδιο τρόπο στα δύο φύλα

Η έρευνα ανέδειξε επίσης διαφοροποιήσεις μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.

  • Στα κορίτσια, η περισσότερη σωματική δραστηριότητα χαμηλής έντασης από την παιδική ηλικία συνδεόταν με καλύτερη μνήμη εργασίας.
  • Στα αγόρια, η μεγαλύτερη συμμετοχή σε οργανωμένη άσκηση με καθοδήγηση συνδεόταν με ισχυρότερη μνήμη εργασίας.
  • Στη μη επιβλεπόμενη άσκηση, οι έφηβοι που ανέφεραν λιγότερη δραστηριότητα παρουσίαζαν καλύτερες επιδόσεις γνωστικής επεξεργασίας.
  • Στις αντικειμενικές μετρήσεις, η συνολική κίνηση και ο καθιστικός χρόνος δεν παρουσίασαν συσχέτιση με τις γνωστικές επιδόσεις.

Τα αποτελέσματα δείχνουν πόσο σύνθετη είναι η σχέση της κίνησης με τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Μοναχοπαίδια: Κακομαθημένα ή πιο αυτόνομα; Τι αποκαλύπτει η σύγχρονη ψυχολογία

Γιατί οι αισθητήρες δεν έδωσαν τις ίδιες απαντήσεις

Ένας αισθητήρας μπορεί να καταγράψει ότι ένα παιδί κάθεται, αλλά δεν μπορεί να γνωρίζει αν εκείνη τη στιγμή μελετά, σκέφτεται ή ξεκουράζεται.

Αυτός ο περιορισμός ενδέχεται να εξηγεί γιατί τα ερωτηματολόγια ανέδειξαν συσχετίσεις που δεν εμφανίστηκαν στις αντικειμενικές μετρήσεις.

Ο Jalanko σημειώνει:

«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι σχέσεις της σωματικής δραστηριότητας και της καθιστικής συμπεριφοράς με τη γνωστική επεξεργασία είναι σύνθετες και εξαρτώνται από το φύλο, το είδος και τη μέθοδο αξιολόγησης της σωματικής δραστηριότητας και του χρόνου καθιστικής συμπεριφοράς. Επιπλέον, τα αγόρια και τα κορίτσια μπορεί να ωφελούνται από διαφορετικά είδη σωματικής δραστηριότητας όσον αφορά την υγεία του εγκεφάλου».

Δεν έχουν όλες οι ψηφιακές εμπειρίες την ίδια αξία

Μια μετα-ανάλυση 100 μελετών, δημοσιευμένη στο JAMA Pediatrics το 2024, έδειξε ότι το πλαίσιο χρήσης των οθονών έχει σημασία. Ειδικότερα, η κοινή χρήση με τους γονείς συνδεόταν με ευνοϊκότερα γνωστικά αποτελέσματα σε μικρά παιδιά, ενώ η τηλεόραση στο παρασκήνιο με δυσμενέστερα.

Αντίστοιχα, μετα-ανάλυση στο Child Development διαπίστωσε θετική σχέση μεταξύ εκπαιδευτικού ψηφιακού περιεχομένου και λεξιλογίου στην πρώιμη παιδική ηλικία. Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι κάθε ψηφιακή δραστηριότητα ωφελεί εξίσου.

Το θρεπτικό συστατικό στην εγκυμοσύνη που αυξάνει το IQ των παιδιών έως 8 μονάδες

Η σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στην άσκηση και την ψηφιακή μάθηση

Η σωματική δραστηριότητα παραμένει σημαντική. Μετα-ανάλυση του 2024, που συμπεριέλαβε 23 μελέτες και 2.857 συμμετέχοντες, συνέδεσε τις σωματικές δραστηριότητες με γνωστικές απαιτήσεις με βελτιώσεις στις εκτελεστικές λειτουργίες παιδιών και εφήβων.

Ο Jalanko επισημαίνει:

«Δεν θα πρέπει να θεωρούμε τον χρόνο μπροστά στις οθόνες αποκλειστικά επιβλαβή, αλλά να επιδιώκουμε μια ισορροπία μεταξύ της σωματικής δραστηριότητας και του χρόνου μπροστά στις οθόνες που προάγει την ενεργητική σκέψη».

Παράλληλα, υπογραμμίζει:

«Ωστόσο, χρειαζόμαστε περισσότερες μελέτες παρέμβασης για να διαπιστώσουμε τις αιτιώδεις σχέσεις και τις διαφορές μεταξύ των φύλων ως προς αυτό. Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξετάσουμε πιο συγκεκριμένα τις επιδράσεις της έντασης της σωματικής δραστηριότητας στις αλλαγές που συντελούνται στη γνωστική επεξεργασία».

Τι πρέπει να κρατήσουν οι γονείς

Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι τα παιδιά χρειάζονται περισσότερες ώρες μπροστά στις οθόνες. Η φινλανδική μελέτη εντόπισε συσχετίσεις, όχι αποδείξεις αιτίας και αποτελέσματος.

Ποιο είναι το πιο χαρούμενο τραγούδι για μωρά που δημιουργήθηκε με τη βοήθεια της επιστήμης – Βίντεο

Η πρακτική αξία των ευρημάτων βρίσκεται στην προσεκτικότερη επιλογή ψηφιακών δραστηριοτήτων που ενθαρρύνουν τη μάθηση, τη δημιουργικότητα και την επίλυση προβλημάτων, χωρίς να παραμερίζεται η σωματική άσκηση.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Pediatric Exercise Science.

Αλέξανδρος Παντελάκης

O Αλέξανδρος Παντελάκης είναι αρχισυντάκτης του «Όλο Υγεία». Έχει συνεργαστεί με blog, εφημερίδες και περιοδικά ποικίλης θεματολογίας αποκτώντας σφαιρική εμπειρία σε διάφορα είδη δημοσιογραφικής γραφής. Πιστεύει ότι σήμερα, με την πληθώρα πληροφοριών που μας κατακλύζει, η ανάγκη για αξιόπιστη και τεκμηριωμένη ενημέρωση από έμπιστα Μέσα είναι πιο σημαντική από ποτέ.

Scroll to Top