Τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά» φαίνεται ότι έχουν διεισδύσει σχεδόν σε κάθε ανθρώπινο οργανισμό. Νέα μελέτη στις Ηνωμένες Πολιτείες εντόπισε PFAS στο 98,8% των δειγμάτων αίματος που αναλύθηκαν, δείχνοντας ότι η έκθεση σε αυτές τις ανθεκτικές ουσίες είναι σχεδόν καθολική.
Σε ποια προϊόντα καθημερινής χρήσης βρίσκονται τα χημικά που συνδέονται με καρκίνο του μαστού
Παντοτινά χημικά στο αίμα των περισσότερων ανθρώπων
Αμερικανική έρευνα σε περισσότερα από 10.500 δείγματα αίματος αποκαλύπτει ότι οι περισσότερες συγκεντρώσεις περιέχουν πολλαπλά PFAS, ενισχύοντας τις ανησυχίες για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία.
Τα PFAS, γνωστά και ως «παντοτινά χημικά», είναι μια μεγάλη ομάδα συνθετικών ουσιών που δεν διασπώνται εύκολα στο περιβάλλον. Οι τοξικολόγοι έχουν καταγράψει περισσότερες από 15.000 τέτοιες ενώσεις.
Η ευρεία χρήση τους στη βιομηχανία επί δεκαετίες είχε ως αποτέλεσμα να περάσουν στην τροφή, στο πόσιμο νερό και στα οικοσυστήματα σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Δυστυχώς, δεν είναι η πρώτη φορά που μια τέτοια μελέτη βλέπει το φως της δημοσιότητας.
Παρόμοια εικόνα προκύπτει και από ευρύτερα επιδημιολογικά δεδομένα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ανάλυση δειγμάτων από το εθνικό πρόγραμμα βιοπαρακολούθησης NHANES έδειξε ότι πολλαπλές ενώσεις PFAS ανιχνεύονται ταυτόχρονα στη μεγάλη πλειονότητα του γενικού πληθυσμού, επιβεβαιώνοντας ότι η έκθεση δεν αφορά μεμονωμένες ουσίες αλλά σύνθετα χημικά μείγματα. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι η παρουσία των «παντοτινών χημικών» στον ανθρώπινο οργανισμό είναι πλέον εκτεταμένη και διαχρονική.
Μελέτη σε περισσότερα από 10.500 δείγματα αίματος
Ερευνητές από τα NMS Labs στις ΗΠΑ ανέλυσαν 10.566 δείγματα ορού και πλάσματος που είχαν αποσταλεί για ειδικό έλεγχο PFAS. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Journal of Occupational and Environmental Hygiene.
Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν όχι μόνο αν τα χημικά αυτά υπάρχουν στον ανθρώπινο οργανισμό, αλλά και πόσοι διαφορετικοί συνδυασμοί τους εμφανίζονται ταυτόχρονα στο αίμα.
Η τοξικολόγος Laura Labay δήλωσε: «Αυτό το μεγάλο σύνολο δεδομένων παρέχει ένα πραγματικό στιγμιότυπο του πώς πολλαπλά PFAS εμφανίζονται συχνά μαζί στους ανθρώπους».
PFAS ανιχνεύθηκαν στο 98,8% των δειγμάτων
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μόνο το 1,2% των δειγμάτων δεν περιείχε ανιχνεύσιμα PFAS.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι μόλις το 0,18% των δειγμάτων περιείχε μία μόνο ουσία PFAS. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, οι ερευνητές βρήκαν πολύπλοκα μείγματα πολλών διαφορετικών ενώσεων.
Τα βασικά ευρήματα της μελέτης
- PFAS ανιχνεύθηκαν στο 98,8% των 10.566 δειγμάτων αίματος.
- Μόλις το 0,18% περιείχε μία μόνο χημική ουσία.
- Οι περισσότεροι οργανισμοί είχαν πέντε ή περισσότερα διαφορετικά PFAS.
- Περισσότεροι από 70 μοναδικοί συνδυασμοί καταγράφηκαν.
- Το PFHxS εντοπίστηκε στο 97,9% των δειγμάτων.
Αποδείξεις: Γιατί δεν πρέπει ποτέ να αγγίζετε το χαρτί – Τι μπορεί να προκαλέσει στον οργανισμό σας
Το PFHxS ήταν σχεδόν παντού
Μία από τις πιο συχνά ανιχνευόμενες ουσίες ήταν το perfluorohexane sulfonic acid (PFHxS), που χρησιμοποιείται σε υφάσματα, έπιπλα και κόλλες.
Η ουσία αυτή εντοπίστηκε στο 97,9% των δειγμάτων, παρά το γεγονός ότι σε πολλές χώρες η χρήση της έχει περιοριστεί ή απαγορευτεί λόγω πιθανών επιπτώσεων στο ήπαρ και στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η έκθεση σε PFAS σπάνια αφορά μία μόνο ουσία.
«Η αξιολόγηση χημικών μειγμάτων είναι κρίσιμη όταν εκτιμώνται οι βιολογικές επιδράσεις, λόγω πιθανών προσθετικών, συνεργικών ή ανταγωνιστικών αλληλεπιδράσεων», αναφέρουν η Laura Labay και ο Lee Blum.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι περισσότεροι άνθρωποι μεταφέρουν στον οργανισμό τους πέντε ή περισσότερες τέτοιες ουσίες, καθεμία με διαφορετικό χρόνο παραμονής και διαφορετική τάση βιοσυσσώρευσης.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε 13 από τα πιο κοινά PFAS. Αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό χημικό φορτίο στον ανθρώπινο οργανισμό μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Παράλληλα, η μελέτη δεν μέτρησε τις συγκεντρώσεις των ουσιών, αλλά μόνο το αν αυτές ήταν ανιχνεύσιμες μέσω φασματομετρίας μάζας.
Βρέθηκαν τοξικά μέταλλα στα ταμπόν – Για ποια σοβαρά προβλήματα υγείας αυξάνουν τον κίνδυνο
Τι γνωρίζουμε για τις επιπτώσεις στην υγεία
Δεν έχει ακόμη καθοριστεί ποιο επίπεδο έκθεσης είναι αρκετό για να προκαλέσει βλάβες.
Ωστόσο, προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει τα PFAS με ταχύτερη κυτταρική γήρανση, μεταβολές στον εγκέφαλο και αυξημένο κίνδυνο για ορισμένες μορφές καρκίνου, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Τα PFAS χρησιμοποιούνται επειδή προσφέρουν αντοχή στο νερό, στη θερμότητα και στα έλαια.
Ακριβώς αυτές οι ιδιότητες, όμως, τα καθιστούν εξαιρετικά ανθεκτικά και δυσκολεύουν τόσο την απομάκρυνσή τους από το περιβάλλον όσο και την αντικατάστασή τους με ασφαλέστερες εναλλακτικές.
Το μήνυμα των επιστημόνων
Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι η έκθεση στα PFAS είναι σχεδόν καθολική και συνήθως αφορά σύνθετα μείγματα πολλών ουσιών.
«Ελπίζουμε ότι αυτά τα ευρήματα θα βοηθήσουν στην ενημέρωση μελλοντικών προσπαθειών αξιολόγησης κινδύνου, θα καθοδηγήσουν την έρευνα για επιβλαβή μείγματα PFAS και τελικά θα υποστηρίξουν σαφέστερες κλινικές οδηγίες και οδηγίες δημόσιας υγείας», δήλωσε η Laura Labay.