Ένα σημάδι που εμφανίζεται στο πρόσωπο μπορεί να σχετίζεται με τον κίνδυνο για άνοια. Έρευνες δείχνουν ότι η βιολογική ηλικία μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης καθώς γερνάμε.
Το μέγεθος του κεφαλιού μπορεί να αποκαλύψει τον κίνδυνο για άνοια – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Ποιο είναι το περίεργο σημάδι στο πρόσωπο που μπορεί να σχετίζεται με τη γνωστική έκπτωση και τον κίνδυνο για άνοια
Οι ρυτίδες μπορεί να μην είναι μόνο ένα αισθητικό ζήτημα. Έρευνα από την Κίνα δείχνει ότι τα άτομα που δείχνουν μεγαλύτερα από την πραγματική τους ηλικία έχουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια με την πάροδο του χρόνου, ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη παράγοντες υγείας και τρόπου ζωής. Στην ίδια αναφορά, μια δεύτερη ανάλυση έδειξε ότι τα άτομα με το πιο έντονες ρυτίδες σε ένα σημείο του προσώπου είχαν πάνω από διπλάσια πιθανότητα να παρουσιάσουν μετρήσιμη γνωστική έκπτωση σε σύγκριση με όσους είχαν τις λιγότερες ρυτίδες.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτή η σχέση υπάρχει επειδή η γήρανση του προσώπου μπορεί να αντανακλά την πραγματική βιολογική ηλικία του σώματος, και να προσφέρει ορατές ενδείξεις ευαλωτότητας σε παθήσεις που σχετίζονται με την ηλικία, συμπεριλαμβανομένων των νοσημάτων που επηρεάζουν τον εγκέφαλο.
Συμπτώματα άνοιας που μπορεί να εμφανιστούν στο δέρμα
Η άνοια επηρεάζει κυρίως τον εγκέφαλο, όμως πρόσφατη επιστημονική έρευνα δείχνει ότι μπορεί να συνδέεται και με ορισμένες δερματικές παθήσεις και αλλαγές στο δέρμα. Αυτά τα δερματικά σημάδια δεν διαγιγνώσκουν την άνοια, αλλά μπορεί να εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα που ήδη πάσχουν από αυτήν ή που θα την αναπτύξουν αργότερα.
Σύμφωνα με μελέτη του 2024 με τίτλο «Facial aging, cognitive impairment, and dementia risk», τα άτομα που φαίνονταν να έχουν πιο «γερασμένο» πρόσωπο είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν άνοια και γνωστική έκπτωση με την πάροδο του χρόνου, ακόμη και αφού ελήφθησαν υπόψη συνήθεις παράγοντες υγείας και τρόπου ζωής. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι αντικειμενικά σημάδια γήρανσης του προσώπου, όπως βαθύτερες ρυτίδες, συνδέονταν με χειρότερη γνωστική λειτουργία.
Πρώιμη άνοια: Τα 2 σημάδια που εμφανίζονται συχνά πριν από την απώλεια μνήμης
- Φυσαλιδώδης δερματοπάθεια: Πολλές μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα με bullous pemphigoid έχουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο άνοιας και ότι τα άτομα με άνοια είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν αυτή τη δερματική πάθηση.
- Χρόνιος κνησμός και πολύ ξηρό δέρμα: Ανασκοπήσεις αναφέρουν ότι ο κνησμός και το ξηρό δέρμα είναι συχνά σε άτομα με άνοια, κυρίως λόγω μειωμένης αυτοφροντίδας, νευρικών αλλαγών και γήρανσης.
- Βλάβες στο δέρμα λόγω περιορισμένης κινητικότητας (κατακλίσεις, λοιμώξεις): Η προχωρημένη άνοια συνδέεται με καταστροφή του δέρματος και λοιμώξεις, συχνά εξαιτίας της περιορισμένης κίνησης και της δυσκολίας διατήρησης της υγιεινής.
- Φλεγμονώδεις δερματικές παθήσεις (όπως ψωρίαση ή ατοπική δερματίτιδα): Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες δείχνουν ότι αυτές οι παθήσεις μπορεί να σχετίζονται με υψηλότερο συνολικό κίνδυνο άνοιας, πιθανώς λόγω μακροχρόνιας φλεγμονής.
- Πρωτεΐνες που σχετίζονται με την άνοια στο δέρμα (σε ερευνητικό στάδιο): Πειραματικές μελέτες έχουν ανιχνεύσει πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ σε δείγματα δέρματος, γεγονός που υποδηλώνει ότι το δέρμα μπορεί στο μέλλον να βοηθήσει στην πρώιμη ερευνητική ανίχνευση – όχι στη διάγνωση.
Το «πόδι της χήνας» μπορεί να σηματοδοτεί γήρανση του εγκεφάλου
Το έντονο «πόδι της χήνας», δηλαδή ρυτίδες στα μάτια, μπορεί να αποτελεί ευαίσθητο βιοδείκτη, επειδή αντανακλά μακροχρόνιες περιβαλλοντικές βλάβες, ιδιαίτερα από την έκθεση στον ήλιο. Η ηλιακή βλάβη συμβάλλει στο οξειδωτικό στρες και στη χρόνια φλεγμονή – βασικές διεργασίες που εμπλέκονται επίσης στη γήρανση του εγκεφάλου και στην άνοια.
Το «πόδι της χήνας» σχηματίζεται σε λεπτό και εύθραυστο δέρμα, επομένως η προχωρημένη γήρανση σε αυτό το σημείο μπορεί να δείχνει πιο αδύναμα συστήματα επιδιόρθωσης σε ολόκληρο το σώμα, όπως μειωμένη παραγωγή κολλαγόνου και αντιοξειδωτικές άμυνες, συμπεριλαμβανομένων και αυτών στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η ηλικία του προσώπου – τόσο το πώς φαίνεται κάποιος στους άλλους όσο και οι αντικειμενικές μετρήσεις ρυτίδων – θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε στρατηγικές προσυμπτωματικού ελέγχου για τον εντοπισμό ατόμων με υψηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης ή άνοιας σε πρώιμο στάδιο.
Τι έδειξαν οι μελέτες
Για να ενισχύσουν τα συμπεράσματά τους, οι συγγραφείς πραγματοποίησαν δύο ξεχωριστές μελέτες – μία για τον εντοπισμό του συσχετισμού και μία δεύτερη για την επιβεβαίωσή του. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από πάνω από 195.000 ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω από τη UK Biobank, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για περίπου 12 χρόνια, οι συμμετέχοντες ανέφεραν αν οι άλλοι έλεγαν ότι φαίνονταν νεότεροι, μεγαλύτεροι ή περίπου στην ηλικία τους.
Μετά από προσαρμογή για ηλικία, υγεία και τρόπο ζωής, όσοι δήλωσαν ότι φαίνονταν μεγαλύτεροι είχαν 61% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους φαίνονταν νεότεροι. Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη σε άτομα με παχυσαρκία, σε όσους περνούσαν περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους το καλοκαίρι και σε όσους είχαν υψηλότερο γενετικό κίνδυνο για τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Αυξήσεις του κινδύνου παρατηρήθηκαν σε όλους τους τύπους άνοιας – ιδιαίτερα στην αγγειακή άνοια (55% υψηλότερος κίνδυνος) και στην μη καθορισμένη άνοια (74% υψηλότερος κίνδυνος) – ενώ η συσχέτιση μόνο με τη νόσο Αλτσχάιμερ ήταν παρούσα αλλά ασθενέστερη. Τα άτομα που θεωρούνταν μεγαλύτερα ήταν πιο πιθανό να είναι άνδρες, καπνιστές, σωματικά αδρανείς και να αναφέρουν συμπτώματα που σχετίζονται με κατάθλιψη. Επίσης, είχαν χειρότερες επιδόσεις σε γνωστικά τεστ, με πιο αργή ταχύτητα επεξεργασίας, ασθενέστερη εκτελεστική λειτουργία και πιο αργούς χρόνους αντίδρασης.
Σε μια ξεχωριστή ομάδα περίπου 600 ηλικιωμένων, 50 ανεξάρτητοι αξιολογητές εκτίμησαν την ηλικία των συμμετεχόντων από φωτογραφίες. Για κάθε έτος που κάποιος φαινόταν μεγαλύτερος από την πραγματική του ηλικία, οι πιθανότητες μετρήσιμης γνωστικής έκπτωσης αυξάνονταν κατά 10%. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης απεικόνιση για να μετρήσουν και να αξιολογήσουν αντικειμενικά τις ρυτίδες. Οι μετρήσεις του «ποδιού της χήνας» – ιδιαίτερα ο συνολικός αριθμός και η αντίθεση – έδειξαν τις ισχυρότερες συσχετίσεις με τη γνωστική έκπτωση, ενώ οι ρυτίδες στα μάγουλα, η ενυδάτωση και η ελαστικότητα του δέρματος ήταν λιγότερο ενδεικτικές.
Θαύμα για τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ: Οι επιστήμονες είναι κοντά στην αντιστροφή της νόσου
Και στις δύο μελέτες, η συσχέτιση μεταξύ μεγαλύτερης βιολογικής ηλικίας και υψηλότερου κινδύνου άνοιας ή γνωστικής έκπτωσης παρέμεινε ανεξάρτητα από το φύλο, το επίπεδο εκπαίδευσης ή πολλούς παράγοντες υγείας. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι πολλές χρόνιες παθήσεις μοιράζονται κοινούς μηχανισμούς, όπως η φλεγμονή και η κυτταρική γήρανση, οι οποίοι μπορούν να γίνουν ορατοί στο πρόσωπο. Επειδή η χρόνια φλεγμονή παίζει κεντρικό ρόλο και στην άνοια, η γήρανση του προσώπου – και ιδιαίτερα το «πόδι της χήνας» – μπορεί να αποτελεί ορατό σημάδι της ίδιας συστηματικής διεργασίας που επηρεάζει και τον εγκέφαλο.