Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι ακόμη και όταν οι ηλικιωμένοι γνώριζαν πως έπαιρναν placebo, παρουσίασαν αξιοσημείωτες βελτιώσεις στη μνήμη, τη σωματική απόδοση και τα επίπεδα στρες μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες.
Απώλεια ακοής: Πότε μπορεί να συνδέεται με το Αλτσχάιμερ
Placebo και υγιής γήρανση: Τι αποκάλυψε η νέα μελέτη
Ένα χάπι χωρίς καμία δραστική ουσία αποδείχθηκε αρκετό για να ενισχύσει τη μνήμη, τη φυσική απόδοση και την ψυχολογική ευεξία υγιών ηλικιωμένων. Σύμφωνα με νέα έρευνα από το Università Cattolica του Μιλάνου, ακόμη και όσοι γνώριζαν ότι λάμβαναν placebo παρουσίασαν σημαντικές βελτιώσεις, αναδεικνύοντας τη δύναμη της αλληλεπίδρασης μεταξύ νου και σώματος.
Ένα placebo, δηλαδή ένα χάπι χωρίς δραστικά συστατικά, θα μπορούσε να έχει πραγματικά οφέλη για τους ηλικιωμένους. Αυτό υποστηρίζουν ερευνητές του Università Cattolica στο Μιλάνο, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι μια θεραπεία διάρκειας τριών εβδομάδων βελτίωσε τόσο τις γνωστικές λειτουργίες όσο και τη σωματική απόδοση των συμμετεχόντων.
Το πιο αξιοσημείωτο εύρημα ήταν ότι τα οφέλη δεν εμφανίστηκαν μόνο σε όσους πίστευαν ότι λάμβαναν ένα πραγματικό συμπλήρωμα. Αντίθετα, σημαντικές βελτιώσεις καταγράφηκαν ακόμη και στην ομάδα που είχε ενημερωθεί εξαρχής ότι τα χάπια ήταν εντελώς ανενεργά.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο International Journal of Clinical and Health Psychology και πραγματοποιήθηκε από τους Diletta Barbiani, Alessandro Antonietti και Francesco Pagnini, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα PNRR μέσω του έργου Age-IT.
«Η μελέτη αποτελεί μέρος μιας καθιερωμένης ερευνητικής κατεύθυνσης, στο πλαίσιο της οποίας αναλύουμε τον ρόλο του νου στις διαδικασίες της γήρανσης, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό», δήλωσε ο καθηγητής Francesco Pagnini.
Τα ευρήματα αυτά συμβαδίζουν με προηγούμενη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports, η οποία αξιολόγησε 11 κλινικές δοκιμές με placebo ανοιχτής επισήμανσης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και όταν οι συμμετέχοντες γνώριζαν πως λάμβαναν ένα ανενεργό σκεύασμα, παρατηρήθηκαν μικρές αλλά στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις σε διάφορες κλινικές καταστάσεις, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διαφάνεια δεν αποκλείει την εμφάνιση του placebo effect. Ωστόσο, οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες πριν η συγκεκριμένη πρακτική ενσωματωθεί ευρέως στην κλινική πράξη.
Η viral άσκηση των 5 δευτερολέπτων με το μικρό δάχτυλο που δείχνει αν κινδυνεύουμε από άνοια
Γιατί οι ερευνητές στράφηκαν στο placebo
Οι επιστήμονες θέλησαν να εξετάσουν εάν το placebo μπορεί να επηρεάσει λειτουργίες που φυσιολογικά φθίνουν με την ηλικία.
Όπως εξήγησε ο καθηγητής Pagnini, στόχος της μελέτης ήταν να διαπιστωθεί εάν ένα placebo ανοιχτής επισήμανσης —όταν δηλαδή ο συμμετέχων γνωρίζει ότι λαμβάνει placebo— ή ένα placebo που παρουσιάζεται ως πραγματικό συμπλήρωμα μπορεί να επηρεάσει ψυχολογικές, γνωστικές και σωματικές λειτουργίες σε υγιείς ηλικιωμένους που ζουν ανεξάρτητα.
Για τον σκοπό αυτό συμμετείχαν 90 υγιείς ηλικιωμένοι, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες. Η πρώτη δεν έλαβε καμία παρέμβαση, η δεύτερη έλαβε placebo πιστεύοντας ότι επρόκειτο για ενεργό συμπλήρωμα, ενώ η τρίτη γνώριζε από την αρχή ότι λάμβανε ένα ανενεργό χάπι.
Πριν από την έναρξη αλλά και μετά την ολοκλήρωση των τριών εβδομάδων, όλοι οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με το στρες, την ψυχολογική ευεξία, την υπνηλία, την κόπωση, την αισιοδοξία, την αυτοαποτελεσματικότητα και τις αντιλήψεις τους για τη γήρανση.
Παράλληλα, υποβλήθηκαν σε δοκιμασίες που αξιολογούσαν τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, την επιλεκτική προσοχή και τη σωματική τους απόδοση.
Άνοια: Τι εντόπισαν οι επιστήμονες στο πόσιμο νερό και στα τρόφιμα που αυξάνει τον κίνδυνο
Τα αποτελέσματα που εντυπωσίασαν τους επιστήμονες
Μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης, οι συμμετέχοντες που γνώριζαν ότι λάμβαναν placebo εμφάνισαν αισθητά χαμηλότερα επίπεδα στρες σε σύγκριση τόσο με την ομάδα που πίστευε ότι λάμβανε πραγματικό συμπλήρωμα όσο και με την ομάδα ελέγχου.
Παράλληλα, κατέγραψαν σημαντική βελτίωση στη βραχυπρόθεσμη μνήμη, ενώ συνολικά και οι δύο ομάδες placebo παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις στις γνωστικές και σωματικές δοκιμασίες.
Οι σημαντικότερες βελτιώσεις που καταγράφηκαν
- Η σωματική απόδοση αυξήθηκε κατά 7% στην ομάδα που πίστευε ότι λάμβανε πραγματικό συμπλήρωμα.
- Στην ομάδα που γνώριζε ότι λάμβανε placebo, η βελτίωση έφτασε το 9,2%.
- Οι γνωστικές επιδόσεις αυξήθηκαν από 12,6% έως 14,6% στην ομάδα του «κρυφού» placebo.
- Στην ομάδα του placebo ανοιχτής επισήμανσης, οι βελτιώσεις κυμάνθηκαν από 6,9% έως και 21,5%, ανάλογα με τη δοκιμασία.
«Πρόκειται για σημαντικές επιδράσεις», υπογράμμισε ο ψυχολόγος. «Είναι συγκρίσιμες με εκείνες που έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένες πειραματικές μελέτες σχετικά με τη σωματική άσκηση όσον αφορά τη φυσική απόδοση και τη γνωστική εκπαίδευση, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη μνήμη».
Επιπλέον, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μειώθηκαν τα επίπεδα υπνηλίας, ενώ η μεγαλύτερη μείωση του στρες σημειώθηκε στην ομάδα που γνώριζε ότι λάμβανε placebo.
Το σημάδι στο γράψιμο που μπορεί να αποκαλύπτει άνοια ή Πάρκινσον
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα placebo μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της λειτουργικότητας των ηλικιωμένων. Μάλιστα, τα placebo ανοιχτής επισήμανσης αποδείχθηκαν εξίσου αποτελεσματικά ή ακόμη και πιο αποτελεσματικά από εκείνα που βασίζονταν στην παραπλάνηση των συμμετεχόντων.
Το στοιχείο αυτό καθιστά τη συγκεκριμένη προσέγγιση μια πιθανή, ηθικά αποδεκτή στρατηγική για την υποστήριξη της υγιούς γήρανσης, χωρίς να απαιτείται απόκρυψη της πραγματικής φύσης της παρέμβασης.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Francesco Pagnini, τα αποτελέσματα ενισχύουν τις ενδείξεις ότι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι σκέφτονται, αισθάνονται και αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους μπορεί να επηρεάζει όχι μόνο την ψυχολογική τους κατάσταση, αλλά και τις σωματικές και γνωστικές τους ικανότητες, επιβεβαιώνοντας τη στενή σχέση ανάμεσα στον νου και το σώμα.