Για πολλά χρόνια, οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει μια ισχυρή σύνδεση ανάμεσα σε έναν κοινό ιό και τη σκλήρυνσης κατά πλάκας (ΣΚΠ, MS). Νέα μελέτη φαίνεται να ρίχνει φως στο θέμα. Ποια τα συμπεράσματα των επιστημόνων.
Ο ιός Epstein–Barr φαίνεται να πυροδοτεί τη σκλήρυνση κατά πλάκας – Νέα μελέτη
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science Translational Medicine παρέχει πλέον νέα στοιχεία για το πώς ο EBV μπορεί να ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα με τρόπους που συμβάλλουν στη σκλήρυνση κατά πλάκας. Παράλληλα, αναφέρει ότι μια προσέγγιση ανοσοθεραπείας μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη των υποτροπών και στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα ευρήματα αυτά φέρνουν την επιστημονική κοινότητα πιο κοντά στην κατανόηση του ρόλου του EBV στη σκλήρυνση κατά πλάκας, μια χρόνια νευρολογική πάθηση που επηρεάζει περίπου 2,9 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Η σκλήρυνση κατά πλάκας εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στο προστατευτικό περίβλημα των νευρικών ινών στο κεντρικό νευρικό σύστημα, οδηγώντας με την πάροδο του χρόνου σε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων και αναπηρίας.
Ο ιός Epstein–Barr είναι εξαιρετικά συχνός και μολύνει περίπου το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού. Στους περισσότερους ανθρώπους, η λοίμωξη είναι είτε ασυμπτωματική είτε προκαλεί μόνο ήπια νόσο και παραμένει αβλαβής σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Ωστόσο, είναι ευρέως τεκμηριωμένο ότι ο EBV είναι μία από τις κύριες αιτίες της σκλήρυνσης κατά πλάκας σε ένα υποσύνολο ατόμων, γεγονός που σημαίνει ότι, σε συγκεκριμένα γενετικά ή περιβαλλοντικά πλαίσια, ο ιός μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της νόσου.
Πολλαπλή σκλήρυνση: Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε και η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Τα νέα ευρήματα προστίθενται στα ολοένα αυξανόμενα στοιχεία ότι ο EBV δεν σχετίζεται απλώς με τη σκλήρυνση κατά πλάκας, αλλά μπορεί να παίζει άμεσο ρόλο στην ενεργοποίηση των ανοσολογικών διεργασιών που οδηγούν στη νόσο, προσφέροντας πιθανές νέες κατευθύνσεις για θεραπείες και στρατηγικές πρόληψης.
Επιπλοκές του ιού Epstein–Barr
Ο EBV έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών νοσημάτων, όμως η ισχύς των επιστημονικών στοιχείων διαφέρει. Η τρέχουσα έρευνα δείχνει τα ισχυρότερα στοιχεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας (MS) και ορισμένους καρκίνους, ενώ οι συνδέσεις με αρκετές αυτοάνοσες παθήσεις εξακολουθούν να διερευνώνται.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι, για αυτές τις αυτοάνοσες παθήσεις, ο EBV πιθανότατα είναι ένα; από πολλούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνισή τους και όχι τη μοναδική αιτία.
- Πολύ ισχυρά στοιχεία: Σύμφωνα με άρθρο του 2025 με τίτλο “Epstein–Barr virus pathogenesis and emerging control strategies“, θεραπείες και εμβόλια ειδικά για τον EBV έχουν εισέλθει σε κλινικές δοκιμές, με πιθανές εφαρμογές σε καρκίνους που σχετίζονται με τον EBV και στη σκλήρυνση κατά πλάκας, ενώ νέες θεραπείες στοχεύουν άμεσα τον ιό.
- Τεκμηριωμένη σύνδεση: Λέμφωμα Hodgkin, λέμφωμα Burkitt, ρινοφαρυγγικό καρκίνωμα, ορισμένοι καρκίνοι του στομάχου και μεταμοσχευτική λεμφοϋπερπλαστική νόσος.
- Αναδυόμενα στοιχεία: Ρευματοειδής αρθρίτιδα, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (SLE), διαβήτης τύπου 1, φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (IBD) και αυτοάνοση νόσος του θυρεοειδούς. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα ευρήματα αυτά δεν αποδεικνύουν πως ο EBV προκαλεί αυτές τις ασθένειες.
Νέα φίλτρα στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση για την πολλαπλή σκλήρυνση
Epstein-barr και ανοσοποιητικό: Ποιος ο ρόλος των Τ κυττάρων
«Αυτό υπέδειξε ότι θα έπρεπε να εξετάσουμε ειδικά αυτή την ανοσολογική απόκριση», δήλωσε η Natalia Drosu, ερευνήτρια στη νευρολογία, σύμφωνα με το Nature.
Η ομάδα της διερεύνησε ποια μέρη του ανοσοποιητικού συστήματος ανταποκρίνονται στον ιό Epstein–Barr και διαπίστωσε ότι η δραστηριότητα των Τ κυττάρων ήταν περίπου διπλάσια στα άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας σε σύγκριση με τα υγιή άτομα.
Όταν αφαιρέθηκαν επιλεκτικά διαφορετικοί πληθυσμοί Τ κυττάρων, η ανοσολογική απόκριση μειώθηκε σημαντικά μόνο μετά την εξάντληση των CD4+ Τ κυττάρων, γεγονός που σημαίνει ότι αυτά τα κύτταρα καθοδηγούν την απόκριση.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν επίσης στα CD4+ Τ κύτταρα επειδή η φρεξαλιμάμπη (frexalimab), μια θεραπεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, δρα αναστέλλοντας τη δραστηριότητά τους ώστε να μειώνει τη φλεγμονή και τη βλάβη των νεύρων. Αν και ήταν ήδη γνωστό ότι οι θεραπείες anti-CD20 μειώνουν τις ανοσολογικές αποκρίσεις απέναντι στον EBV, ο υποκείμενος μηχανισμός παρέμενε ασαφής.
Για να διερευνήσουν περαιτέρω το ζήτημα, η ομάδα μέτρησε τα επίπεδα των CD4+ Τ κυττάρων σε 60 άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας πριν και έξι μήνες μετά από θεραπεία anti-CD20.
Τα επίπεδα των CD4+ Τ κυττάρων μειώθηκαν περίπου κατά 2,5 φορές, αποτέλεσμα που επιβεβαιώθηκε σε δεύτερη ομάδα και παρέμεινε εμφανές έως και έναν χρόνο. Τα άτομα που λάμβαναν θεραπεία anti-CD20 είχαν επίσης χαμηλότερα επίπεδα EBV στο σάλιο τους σε σύγκριση με υγιείς συμμετέχοντες και άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας που δεν είχαν λάβει θεραπεία.
Στα 20 της ένιωθε πιο υγιής από ποτέ, μέχρι που ένα πρωινό έχασε την όρασή της – Τι της συνέβη;
«Αυτό δείχνει τη σημασία και των δύο αυτών ομάδων ανοσοκυττάρων στην εξέλιξη της νόσου και πώς μπορούμε να μετριάσουμε αυτή τη διαδικασία με ανοσοθεραπείες ώστε ενδεχομένως να μειώσουμε τη σοβαρότητα της νόσου», δήλωσε η Emily Edwards, ερευνήτρια στον τομέα των σπάνιων ασθενειών στο Πανεπιστήμιο Μόνας της Μελβούρνης, στην Αυστραλία.
Νέες προοπτικές για τη θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας
«Αν η σκλήρυνση κατά πλάκας λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο, τότε η στόχευση του εκλυτικού παράγοντα μπορεί να είναι μια κατεύθυνση που αξίζει να διερευνηθεί», δήλωσε η Drosu.
Συνέκρινε τη σκλήρυνση κατά πλάκας με την κοιλιοκάκη, όπου η απομάκρυνση της γλουτένης αποτρέπει την ενεργοποίηση των CD4+ Τ κυττάρων και μειώνει τα συμπτώματα.
Η Edwards σημείωσε ότι ο περιορισμός της έκθεσης στον EBV είναι πολύ πιο δύσκολος, επειδή ο ιός παραμένει μέσα στα κύτταρα του οργανισμού. «Δεν είναι κάτι που προσλαμβάνετε μέσω της διατροφής, επομένως απαιτείται πολύ πιο ενεργή παρέμβαση για την απομάκρυνση του αντιγόνου», δήλωσε.
Τα CD4+ Τ κύτταρα που είναι ειδικά για τον EBV θα μπορούσαν επίσης να χρησιμεύσουν ως βιοδείκτες για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία ή να βοηθήσουν στην πρόβλεψη του ποιοι ασθενείς ενδέχεται να ωφεληθούν από διαφορετικές δόσεις θεραπείας, κατέληξε.