Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, πολύς κόσμος άνω των 75 ετών που παίρνει στατίνες —μια κατηγορία φαρμάκων που έχουν χαρακτηριστεί ως «θαυματουργά» καθώς εμποδίζουν την παραγωγή της «κακής» χοληστερόλης στο ήπαρ— ίσως μπορούν να τις διακόψουν χωρίς να αυξηθεί ο κίνδυνος θανάτου.
Εκατομμύρια ηλικιωμένοι ίσως μπορούν να διακόψουν ασφαλώς τις στατίνες
Επιστήμονες από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μπορντό εξέτασαν την πορεία υγείας ηλικιωμένων ασθενών πρωτογενούς πρόληψης, χωρίς ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού — μια δημογραφική ομάδα που μέχρι σήμερα έμενε σε μεγάλο βαθμό εκτός τέτοιου είδος ερευνών.
Τα ευρήματά τους δείχνουν ότι αυτοί οι ηλικιωμένοι δεν είχαν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να υποστούν κάποιο καρδιαγγειακό επεισόδιο μέσα σε διάστημα τριών ετών από τη διακοπή των χαρπιών.
Μάλιστα, το 75% έως 80% των περιπτώσεων αφορά την πρωτογενή πρόληψη —δηλαδή την αποτροπή ενός πρώτου επεισοδίου όταν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν αποδίδουν— και όχι την πρόληψη κάποιου υποτροπιάζοντος επεισοδίου.
Ποιοι πρέπει και ποιοι δεν πρέπει να παίρνουν στατίνες, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες
Οι στατίνες βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης και στην πρόληψη εγκεφαλικών και καρδιακών επεισοδίων, αλλά δεν είναι κατάλληλες για όλους.
Σύμφωνα με άρθρο του 2026 με τίτλο “Changes in statin therapy eligibility under the 2026 versus 2018 dyslipidemia guidelines“, η επιλεξιμότητα για λήψη στατινών ανάμεσα στους Αμερικανούς ενηλίκους ηλικίας 30–79 ετών αυξήθηκε από 39,8% με τις οδηγίες του 2018 σε 54,3% με το πλαίσιο του 2026, κάτι που μεταφράζεται σε 11,2 εκατομμύρια νέους δικαιούχους.
Χοληστερίνη: Πόσο συχνά οι στατίνες επηρεάζουν τους μύες – Τι δείχνει μελέτη για τις παρενέργειες
Αν και η πλειονότητα των ενηλίκων διατήρησε την προηγούμενη κατηγοριοποίησή της, το 16,5% απέκτησε δικαίωμα συνταγογράφησης —με τη μεγαλύτερη σχετική αύξηση να παρατηρείται στις ηλικίες κάτω των 50 ετών— ενώ το 2,1% έχασε την επιλεξιμότητα βάσει των επικαιροποιημένων οδηγιών.
Ποιοι πρέπει να παίρνουν στατίνες
- Άτομα με καρδιακές παθήσεις: Όσοι έχουν υποστεί έμφραγμα, εγκεφαλικό, έχουν τοποθετήσει σεντ (stent) ή έχουν αποφραγμένες αρτηρίες.
- Άτομα με πολύ υψηλή χοληστερόλη: Ενήλικες με LDL («κακή») χοληστερόλη από 190 mg/dL και πάνω.
- Άτομα με διαβήτη: Ενήλικες ηλικίας 40–75 ετών που πάσχουν από διαβήτη.
- Ενήλικες υψηλού κινδύνου: Όσοι παρουσιάζουν αυξημένο 10ετή κίνδυνο εμφανίσεως καρδιακής νόσου ή ενήλικες που ζουν με τον ιο HIV.
Ποιοι ΔΕΝ πρέπει να παίρνουν στατίνες
- Άτομα με ενεργή ηπατική ανεπάρκεια: Όσοι πάσχουν από αιφνίδια ή σοβαρή, ανεξέλεγκτη ηπατική νόσο.
- Έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες: Εκτός εάν υπάρχει ειδική σύσταση για σπάνιες γενετικές παθήσεις.
- Άτομα με σοβαρές αλλεργίες: Όποιος έχει εμφανίσει σοβαρή αλλεργική αντίδραση ή εκτεταμένη μυϊκή βλάβη (ραβδομυόλυση) εξαιτίας της λήψης τους.
Έχουν οι καρδιολόγοι επιφυλάξεις για τις στατίνες; Ποια είναι η πραγματικότητα
Κλινικά ευρήματα και η επίδραση στη χοληστερόλη
Στη μελέτη του 2026, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Healthy Longevity, συμμετείχαν 1.160 ενήλικες από τη Γαλλία (με μέσο όρο ηλικίας τα 80 έτη) εγγεγραμμένοι σε ιατρεία γενικής ιατρικής.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες:
- σε εκείνους που διέκοψαν και
- σε εκείνους που συνέχισαν τη λήψη κοινών στατινών (σιμβαστατίνη, πραβαστατίνη, ατορβαστατίνη, ροσουβαστατίνη και φλουβαστατίνη).
Μετά από παρακολούθηση τριών ετών:
- Το 7,2% των συμμετεχόντων που διέκοψαν τις στατίνες απεβίωσε, σε σύγκριση με το 7,9% όσων συνέχισαν.
- Το 5% των ασθενών που τις διέκοψαν υπέστη «μείζον καρδιαγγειακό επεισόδιο» (όπως εγκεφαλικό), έναντι 4,4% εκείνων που συνέχισαν.
- Εμφράγματα σημειώθηκαν στο 2,1% όσων διέκοψαν, έναντι 1,4% όσων συνέχισαν.
- Μη θανατηφόρα εγκεφαλικά επεισόδια καταγράφηκαν σε 14 άτομα που διέκοψαν, έναντι 12 που συνέχισαν.
Χοληστερίνη: Υπάρχουν εναλλακτικές για τις στατίνες; Τα 2 φάρμακα που προτείνουν ειδικοί
Οι συγγραφείς της έρευνας σημείωσαν ότι αυτές οι διαφορές δεν ήταν στατιστικά σημαντικές και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η διακοπή των στατινών δεν ήταν χειρότερη από τη συνέχισή τους, κάτι που σημαίνει ότι η συνέχιση δεν προσέφερε ουσιαστικό όφελος.
Ωστόσο, όλοι όσοι διέκοψαν τη θεραπεία εμφάνισαν αύξηση 50% στην «κακή» (LDL) χοληστερόλη —η οποία σκαρφάλωσε από τα 115 mg/dl στα 171 mg/dl μέσα σε τρεις μήνες— ενώ τα επίπεδα παρέμειναν σταθερά στα 112 mg/dl για όσους τη συνέχισαν (τα υγιή επίπεδα βρίσκονται κάτω από τα 116 mg/dl).
Η στένωση των αρτηριών από τη συσσώρευση LDL αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικού. Η επιστημονική ομάδα αναγνώρισε ορισμένους περιορισμούς στη μελέτη, όπως το μικρό δείγμα συμμετεχόντων και το γεγονός ότι οι εθελοντές ακολουθούσαν έναν ιδιαίτερα υγιεινό τρόπο ζωής.
Ποτέ μην σταματάτε να παίρνετε τη φαρμακευτική σας αγωγή χωρίς να συμβουλευθείτε τον ιατρό που σας παρακολουθεί.
Αντιδράσεις ειδικών και το γενικότερο πλαίσιο
Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη συνέστησαν προσοχή ως προς τους περιορισμούς της.
Τα ευρήματα «δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως βάση για τη λήψη αποφάσεων στη συντριπτική πλειονότητα των ατόμων αυτής της ηλικιακής ομάδας που παίρνουν στατίνες», δήλωσε ο Robert Storey, καθηγητής Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ.
Παίρνετε φάρμακα για την καρδιά; Ποιες παρενέργειες έχουν οι στατίνες και οι β-αναστολείς
Σημείωσε επίσης ότι η έρευνα σχετικά με τα οφέλη στο προσδόκιμο ζωής απαιτεί δείγμα χιλιάδων ανθρώπων, και πρόσθεσε ότι ο ελαφρώς αυξημένος κίνδυνος εμφράγματος θα έπρεπε «τουλάχιστον να χτυπήσει ένα καμπανάκι κινδύνου σχετικά με τη διακοπή τους».
Ο ίδιος επισήμανε ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν αρνητική επίπτωση στην ποιότητα ζωής από τη συνέχιση της θεραπείας», και προειδοποίησε παράλληλα ότι «υπάρχει ο κίνδυνος η έρευνα να ενθαρρύνει τη διακοπή των στατινών σε άτομα άνω των 75 ετών, τα οποία διαφορετικά θα μπορούσαν να ωφεληθούν από τον μειωμένο κίνδυνο εμφράγματος».
Παράλληλα, ο Bryan Williams, επικεφαλής επιστημονικός και ιατρικός διευθυντής του Βρετανικού Καρδιολογικού Ιδρύματος (BHF), χαρακτήρισε τη μελέτη πολύτιμη, αλλά προειδοποίησε:
«Τα ευρήματα της μελέτης δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως απόδειξη ότι οι στατίνες δεν είναι πλέον ωφέλιμες. Αντιθέτως, για εκατομμύρια ασθενείς που τις λαμβάνουν, πρόκειται για φάρμακα που σώζουν ζωές. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτά τα ευρήματα δεν αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους με ιστορικό εμφράγματος, εγκεφαλικού ή άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων που τους κατατάσσουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Οποιαδήποτε απόφαση για αλλαγή ή διακοπή της αγωγής πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά και μόνο σε συνεννόηση με τον γιατρό σας».
Νέες οδηγίες για τη χοληστερίνη: Ποιο όριο είναι ασφαλές
Αξίζει να σημειωθεί ότι μια ξεχωριστή, ευρείας κλίμακας ανασκόπηση του 2013 από τη βάση δεδομένων Cochrane Database of Systematic Reviews, η οποία αναέλυσες 18 δοκιμές σε βάθος πενταετίας, διαπίστωσε ότι οι ενήλικες που λάμβαναν στατίνες (μέση ηλικία 57 ετών) είχε κατά 14% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
Πηγές: Daily Mail, NIH, NIH, PMC, NIH, PMC, ScienceDirect