Νέα έρευνα ρίχνει φως στο ότι τα αντικαταθλιπτικά και άλλα κοινά φάρμακα που λαμβάνονται στην εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκέφαλου του παιδιού και να αυξήσουν τον κίνδυνο για αυτισμό. Για ποιες δραστικές γίνεται λόγος.
Τα πρωτότοκα παιδιά είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν αυτισμό και αλλεργίες – Τι αποκαλύπτει μελέτη
Ψυχιατρικά και άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τη χοληστερίνη στην εγκυμοσύνη φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο για αυτισμό
Συγκεκριμένα, μεγάλη μελέτη από το University of Nebraska Medical Center, που δημοσιεύθηκε στο Molecular Psychiatry, ανέλυσε 6,14 εκατομμύρια αρχεία μητέρας-παιδιού από τη βάση δεδομένων Epic Cosmos (που καλύπτει σχεδόν το ένα τρίτο των γεννήσεων στις ΗΠΑ, 2014–2023) και διαπίστωσε ότι φάρμακα που διαταράσσουν την παραγωγή χοληστερίνης συνδέονταν σταθερά με υψηλότερα ποσοστά διαταραχής αυτιστικού φάσματος.
Οι ερευνητές ταξινόμησαν τα φάρμακα που αναστέλλουν τη βιοσύνθεση στερολών, συμπεριλαμβανομένων αντικαταθλιπτικών, αντιψυχωσικών, αγχολυτικών, β-αναστολέων και στατινών.
Οι δραστικές ουσίες περιλαμβάνουν τις:
- Αριπιπραζόλη
- ατορβαστατίνη
- βουπροπιόνη
- βουσπιρόνη
- φλουοξετίνη
- αλοπεριδόλη
- μετοπρολόλη
- νεμπιβολόλη
- πραβαστατίνη
- προπρανολόλη
- ροσουβαστατίνη
- σερτραλίνη
- σιμβαστατίνη
- καριπραζίνη
- τραζοδόνη
Σαράντα νέες μονάδες ψυχικής υγείας σε όλη τη χώρα με δωρεάν υπηρεσίες
Επιδράσεις ψυχιατρικών φαρμάκων σε εγκύους και έμβρυα
Τα ψυχιατρικά φάρμακα στην εγκυμοσύνη απαιτούν προσεκτικές, εξατομικευμένες αποφάσεις και όχι απλές κατηγοριοποιήσεις «ασφαλές ή μη ασφαλές».
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Placental and fetal consequences of maternal selective serotonin reuptake inhibitor use: current evidence and unresolved questions», τα στοιχεία σχετικά με τη χρήση των SSRIs παραμένουν αντικρουόμενα, με αναφερόμενα οφέλη, πιθανούς κινδύνους και σημαντικά κενά στην κατανόηση των επιδράσεων στον πλακούντα και των εκβάσεων.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι, ενώ υπάρχουν ορισμένοι κίνδυνοι, είναι γενικά μικροί και η αποφυγή θεραπείας μπορεί να είναι επίσης επικίνδυνη. Η ισορροπία μεταξύ της διαχείρισης της ψυχικής υγείας της μητέρας και της ελαχιστοποίησης πιθανών επιδράσεων στο μωρό είναι καθοριστική για τις κλινικές αποφάσεις.
- Τα στοιχεία είναι μεικτά και συχνά επηρεάζονται από την υποκείμενη νόσο
- Μικρή αύξηση κινδύνων (π.χ. πρόωρος τοκετός), αλλά χαμηλά απόλυτα ποσοστά
- Δεν υπάρχει ισχυρή αιτιώδης σύνδεση με αποβολή μετά από προσαρμογές
- Οι επιδράσεις στα νεογνά είναι συνήθως προσωρινές (π.χ. αναπνευστικά προβλήματα)
- Η μη θεραπευμένη κατάθλιψη ενέχει επίσης πραγματικούς κινδύνους
Η σημασία της χοληστερίνης στην εμβρυϊκή ανάπτυξη
Η χοληστερίνη παίζει κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη του εμβρύου, ιδιαίτερα για τον εγκέφαλο, ο οποίος περιέχει περισσότερη χοληστερίνη από οποιοδήποτε άλλο όργανο. Ο εμβρυϊκός εγκέφαλος αρχίζει να παράγει τις δικές του στερόλες περίπου στις 19–20 εβδομάδες κύησης.
Διαταραχές σε αυτή τη διαδικασία μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές αναπτυξιακές παθήσεις, όπως το σύνδρομο Smith-Lemli-Opitz (SLOS), στο οποίο έως και το 75% των παιδιών πληροί τα κριτήρια για διαταραχή αυτιστικού φάσματος.
Πολλά κοινά φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν αυτή τη βιολογική διαδικασία. Αυτή η μελέτη είναι η πρώτη εθνική προσπάθεια να εξετάσει πώς η προγεννητική έκθεση σε αυτή την κατηγορία φαρμάκων μπορεί να επηρεάσει τις νευροαναπτυξιακές εκβάσεις.
Επιστημονική προσοχή και ιατρική καθοδήγηση
«Τα ευρήματά μας δεν δείχνουν ότι αυτά τα φάρμακα είναι επικίνδυνα για τους ενήλικες», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, Karoly Mirnics, MD, PhD, διευθυντής του UNMC Munroe-Meyer Institute, σύμφωνα με το SciTech Daily.
«Αλλά εγείρουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη χρήση τους κατά την εγκυμοσύνη, μια περίοδο κατά την οποία ακόμη και μικρές βιοχημικές διαταραχές μπορεί να έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου».
Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι έγκυες δεν πρέπει να διακόπτουν ή να αλλάζουν φαρμακευτική αγωγή χωρίς να συμβοτλευθούν τον ιατρό τους, καθώς πολλά από αυτά τα φάρμακα είναι απαραίτητα και μπορεί να σώσουν ζωές. Αντίθετα, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη επανεξέτασης των πρακτικών συνταγογράφησης και ανάπτυξης ασφαλέστερων επιλογών για χρήση στην εγκυμοσύνη.
Συστάσεις για ασφαλέστερη συνταγογράφηση
Η ομάδα προτείνει αρκετά βήματα για τη βελτίωση της ασφάλειας των φαρμάκων για τις εγκύους:
- Ανάπτυξη ολοκληρωμένης λίστας φαρμάκων που επηρεάζουν τις οδούς στερολών
- Έλεγχος όλων των νέων φαρμάκων για πιθανή επίδραση στη σύνθεση χοληστερίνης
- Ενίσχυση της ενημέρωσης των επαγγελματιών υγείας για τις επιδράσεις στην εγκυμοσύνη
- Εξέταση ασφαλέστερων εναλλακτικών όταν η διακοπή θεραπείας δεν είναι εφικτή
- Περιορισμός της χρήσης πολλαπλών τέτοιων φαρμάκων κατά την εγκυμοσύνη
- Αναγνώριση ασθενών με γενετικούς κινδύνους που επηρεάζουν τον μεταβολισμό στερολών
- Υποστήριξη περαιτέρω έρευνας για καλύτερη κατανόηση και μείωση του κινδύνου
Πηγές: SciTech Daily, Nature, PMC, PMC, BMJ, ScienceDirect, Psychiatry Advisor, Frontiers