Νέα μελέτη συμπεραίνει ότι η θεραπεία του καρκίνου του προστάτη θα μπορούσε μελλοντικά να περιοριστεί σε ελάχιστες συνεδρίες ακτινοθεραπείας. Ερευνητές διαπίστωσαν ότι η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία (SABR), η οποία χορηγεί υψηλές δόσεις ακτινοβολίας απευθείας στον όγκο από πολλαπλές γωνίες, θα μπορούσε να αντικαταστήσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τα θεραπευτικά πλάνα μεγαλύτερης διάρκειας.
Καρκίνος του προστάτη: Η επιστήμη αλλάζει τους κανόνες της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης
Καρκίνος του προστάτη: Θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με μία μόνο συνεδρία ακτινοθεραπείας; Νέα μελέτη απαντά
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ορισμένα κέντρα ακτινοθεραπείας στην Αγγλία του Εθνικού Οργανισμού Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου, άρχισαν να προσφέρουν τη θεραπεία SABR σε πέντε συνεδρίες αντί για την καθιερωμένη προσέγγιση των 20 συνεδριών, ενώ αναμένεται και τα 48 κέντρα να παρέχουν τη θεραπεία μέσα στους επόμενους τρεις μήνες.
Φιλανθρωπικές οργανώσεις έχουν χαρακτηρίσει τη συντομότερη διάρκεια θεραπείας ως μεταμορφωτική, καθώς θα μπορούσε να μειώσει τις λίστες αναμονής και να γλιτώσει τους ασθενείς από επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στο νοσοκομείο, ενώ το NHS England αναφέρει ότι απαιτούνται περισσότερα αποτελέσματα από κλινικές δοκιμές πριν εξεταστεί η εφαρμογή μιας θεραπείας μίας μόνο συνεδρίας.
Τι είναι η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία (SRT);
Η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία (SRT) είναι μια εξαιρετικά ακριβής θεραπεία με ακτινοβολία που χρησιμοποιεί προηγμένη απεικόνιση και σχεδιασμό με τη βοήθεια υπολογιστή για να χορηγεί υψηλές δόσεις ακτινοβολίας σε έναν συγκεκριμένο στόχο, περιορίζοντας παράλληλα τη βλάβη στους γειτονικούς υγιείς ιστούς.
Μπορεί να χορηγηθεί τεστοστερόνη σε ασθενείς με ιστορικό καρκίνου του προστάτη;
Περιλαμβάνει τη στερεοτακτική ακτινοχειρουργική (SRS), η οποία χρησιμοποιείται κυρίως για τον εγκέφαλο, και τη στερεοτακτική ακτινοθεραπεία σώματος (SBRT/SABR), η οποία χρησιμοποιείται για όγκους σε άλλα σημεία του σώματος.
Κοινές χρήσεις περιλαμβάνουν:
- Μεταστάσεις στον εγκέφαλο: Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένους ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων μετά από χειρουργική επέμβαση και σε ορισμένες περιπτώσεις υποτροπής. Μπορεί να προκαλεί λιγότερες γνωστικές παρενέργειες σε σύγκριση με την ακτινοθεραπεία ολόκληρου του εγκεφάλου σε κατάλληλους ασθενείς.
- Μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα πρώιμου σταδίου: Είναι μια καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή με θεραπευτικό σκοπό για ασθενείς που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, σύμφωνα με άρθρο του 2024 με τίτλο “SABR vs. SBRT: A New Deal for Radiotherapy Beyond Terminology“.
- Ολιγομεταστατική νόσος: Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένους ασθενείς με περιορισμένο αριθμό μεταστάσεων που επηρεάζουν όργανα όπως οι πνεύμονες, το ήπαρ, οι λεμφαδένες και τα οστά.
- Μεταστάσεις στη σπονδυλική στήλη: Χρησιμοποιείται για επώδυνους όγκους της σπονδυλικής στήλης, όγκους ανθεκτικούς στην ακτινοβολία και σε επιλεγμένους ασθενείς που έχουν λάβει στο παρελθόν ακτινοθεραπεία.
- Καρκίνος του προστάτη, των νεφρών και του παγκρέατος: Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένους ασθενείς, ιδιαίτερα όταν η χειρουργική επέμβαση δεν είναι κατάλληλη επιλογή.
- Άλλες χρήσεις: Έχει καθιερωθεί επίσης για ορισμένες μη καρκινικές παθήσεις και διερευνάται για την κοιλιακή ταχυκαρδία, την επαναληπτική ακτινοβόληση και τους συνδυασμούς με ανοσοθεραπεία.
Καρκίνος του προστάτη: Όσα πρέπει να γνωρίζετε για την έγκαιρη διάγνωση
Απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες πριν καθιερωθεί η θεραπεία για τον καρκίνο του προστάτη με μία μόνο συνεδρία, τονίζουν οι ειδικοί
Νέα κλινική δοκιμή στην οποία συμμετείχαν 43 άνδρες με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη συμπεραίνει ότι μία μόνο συνεδρία στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας σώματος (SBRT), γνωστής και ως SABR, θα μπορούσε να γίνει μελλοντική θεραπευτική επιλογή για ορισμένους ασθενείς.
Η μελέτη πρώιμου σταδίου, που πραγματοποιήθηκε σε πέντε νοσοκομεία στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, διαπίστωσε ότι το 92,9% των συμμετεχόντων παρέμεινε ελεύθερο από καρκίνο του προστάτη τρία χρόνια μετά τη θεραπεία, με βάση τα αποτελέσματα της εξέτασης αίματος PSA.
«Αυτά τα δεδομένα δείχνουν ότι η SBRT μίας μόνο συνεδρίας παραμένει μια υποσχόμενη προσέγγιση, αν και ο οριστικός της ρόλος θα πρέπει να επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερους πληθυσμούς με μεγαλύτερη χρονική παρακολούθηση», ανέφεραν οι ερευνητές δημοσιεύοντας τα ευρήματά τους στο JAMA Oncology, σύμφωνα με το Daily Mail.
«Παρ’ όλα αυτά, τα παρόντα αποτελέσματα αξίζουν σοβαρής εξέτασης όσον αφορά τον ρόλο των θεραπειών ακτινοθεραπείας μίας μόνο συνεδρίας», προειδοποιούν.
Τα ευρήματα ενισχύουν τις αυξανόμενες προσπάθειες για συντόμευση της θεραπείας του καρκίνου του προστάτη. Το NHS εφαρμόζει ήδη τη θεραπεία SABR πέντε συνεδριών σε ολόκληρη την Αγγλία, αντικαθιστώντας σε ορισμένα κέντρα το παραδοσιακό πρόγραμμα ακτινοθεραπείας των 20 συνεδριών.
«Το NHS μεταμορφώνει τη θεραπεία για χιλιάδες άνδρες με καρκίνο του προστάτη και ήδη εφαρμόζει μια υψηλής ισχύος “ακτινοθεραπεία ακριβείας” πέντε δόσεων, ώστε να στοχεύει τη νόσο πιο αποτελεσματικά», δήλωσε ο Βρετανός καθηγητής Peter Johnson, διευθυντής για τον καρκίνο στο NHS England.
«Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την έρευνα καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία και δεσμευόμαστε να διασφαλίσουμε ότι οι ασθενείς θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση στις καλύτερες και πιο αποτελεσματικές θεραπείες για τον καρκίνο».
Οι ειδικοί υποδέχθηκαν θετικά τα αποτελέσματα, αλλά τόνισαν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες προτού μια προσέγγιση μίας μόνο συνεδρίας γίνει καθιερωμένη πρακτική.
Ο David James, διευθυντής έργων για τους ασθενείς και επιρροής στο Prostate Cancer Research, δήλωσε ότι τα ευρήματα είναι σίγουρα ενθαρρυντικά και ότι η θεραπεία ορισμένων ανδρών σε μία μόνο επίσκεψη «θα μπορούσε να είναι μεταμορφωτική τόσο για τους ασθενείς όσο και για το σύστημα υγείας», επισημαίνοντας παράλληλα ότι είναι απαραίτητη η μεγαλύτερη χρονική παρακολούθηση και η διεξαγωγή μεγαλύτερων μελετών.
Ο Simon Grieveson, αναπληρωτής διευθυντής έρευνας στο Prostate Cancer UK, χαρακτήρισε επίσης την προοπτική μια συναρπαστική εξέλιξη, αλλά ανέφερε ότι οι μελλοντικές κλινικές δοκιμές θα πρέπει να συγκρίνουν άμεσα τη θεραπεία μίας μόνο συνεδρίας με τις τρέχουσες προσεγγίσεις και να αξιολογήσουν τις πιθανές παρενέργειες.
Πρόσθεσε ότι ορισμένοι άνδρες με καρκίνο του προστάτη χαμηλού κινδύνου μπορεί να μην χρειάζονται καθόλου θεραπεία και να μπορούν, αντίθετα, να παρακολουθούνται με ασφάλεια.
Εάν οι μελλοντικές μελέτες επιβεβαιώσουν ότι η θεραπεία είναι ασφαλής και αποτελεσματική, δήλωσε ότι «θα μπορούσε να είναι ακόμη ένα μεγάλο βήμα στην πρόοδο με τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον καρκίνο του προστάτη».
Πηγές: Daily Mail, Green Journal, Mayo Clinic, TRoG Cancer Research, JMRO, Springer, PMC, EJC, PubMed, Arxiv, PubMed, Open Exploration