Η τριχοτιλλομανία, ή διαταραχή τραβήγματος των τριχών, περιλαμβάνει το τράβηγμα τριχών από το τριχωτό της κεφαλής, τα φρύδια, τις βλεφαρίδες ή άλλα σημεία και μπορεί να προκαλέσει απώλεια τριχών και σημαντικές ψυχολογικές ή κοινωνικές δυσκολίες. Δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση για μια νέα πάθηση. Περιγραφές της χρονολογούνται από το έργο Περί Επιδημιών του Ιπποκράτη, το 410 π.Χ., ενώ αργότερα ο Αριστοτέλης ανέφερε «τη συνήθεια να ξεριζώνει κανείς τα μαλλιά ή να δαγκώνει τα νύχια» στα Ἠθικὰ Νικομάχεια.
Φαγούρα, κοκκινίλες και πιτυρίδα; Οι 9 καλύτερες θεραπείες για άμεση ανακούφιση
Τριχοτιλλομανία: Μια πάθηση της αρχαιότητας που ακόμη δεν κατανοούμε πλήρως
Σήμερα, η τριχοτιλλομανία ταξινομείται ως επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά επικεντρωμένη στο σώμα, επηρεάζει περίπου το 1–2% των ανθρώπων στις ΗΠΑ και εμφανίζεται το ίδιο συχνά και στα δύο φύλα.
Συχνά συνυπάρχει με άγχος, κατάθλιψη, ΔΜΤΣ, ΙΨΔ και ΔΕΠΥ. Μια εξήγηση είναι ότι το τράβηγμα των τριχών βοηθά στη ρύθμιση δυσάρεστων συναισθημάτων και προσφέρει ανακούφιση, όμως οι έρευνες έχουν δώσει ασυνεπή στοιχεία, ιδιαίτερα επειδή το τράβηγμα μπορεί επίσης να συμβαίνει αυτόματα ή όταν κάποιος είναι αφηρημένος.
Παράγοντες κινδύνου για την τριχοτιλλομανία
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η τριχοτιλλομανία (TTM) δεν έχει μία σαφή αιτία. Αντίθετα, διάφοροι παράγοντες μπορεί να κάνουν κάποιον πιο πιθανό να αναπτύξει TTM, ενώ άλλοι μπορεί να πυροδοτήσουν επεισόδια τραβήγματος των τριχών.
Προκαλούν τριχόπτωση τα καπέλα; Τι δείχνουν οι μελέτες και πότε μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο
Είναι σημαντικό ότι παθήσεις όπως το άγχος ή η κατάθλιψη συνδέονται με την TTM, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι την προκαλούν άμεσα.
- Γενετική και οικογενειακό ιστορικό: Η TTM μπορεί να εμφανίζεται σε οικογένειες και οι έρευνες υποστηρίζουν ότι υπάρχει γενετική συμβολή. Ωστόσο, δεν έχει εντοπιστεί κάποιο συγκεκριμένο «γονίδιο της TTM».
- Ψυχική υγεία και αναπτυξιακές παθήσεις: Η ΙΨΔ, το άγχος, η κατάθλιψη και η ΔΕΠΥ συνυπάρχουν συχνά με την TTM, αν και δεν έχει αποδειχθεί ότι αποτελούν αιτίες της.
- Άλλοι πιθανοί παράγοντες κινδύνου: Η NF1 και παλαιότερες συνήθειες που σχετίζονται με τα μαλλιά έχουν συνδεθεί με την TTM, σύμφωνα με άρθρο του 2026 με τίτλο “Increased Risk of Trichotillomania in Neurofibromatosis Type 1: A Retrospective Cohort Study”.
- Άμεσοι παράγοντες πυροδότησης: Οι έντονες παρορμήσεις, η πλήξη και η κούραση μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα τραβήγματος των τριχών.
Παρακολούθηση του τραβήγματος των τριχών και των παρορμήσεων σε πραγματικό χρόνο
Για να κατανοήσουν τι συμβαίνει αμέσως πριν από το τράβηγμα των τριχών, ερευνητές στο Heidelberg University Hospital παρακολούθησαν 61 ενήλικες με τριχοτιλλομανία για 10 ημέρες.
Πότε οι τρίχες του σώματος μπορεί να είναι σημάδι ανεπάρκειας βιταμίνης C
«Η πλειονότητα των υπαρχουσών μελετών επικεντρώνεται κυρίως στη συμπεριφορά, παραμελώντας την παρόρμηση και τους υποκείμενους παράγοντες που μπορεί να την επηρεάζουν», γράφει η ομάδα στη νέα μελέτη της, που δημοσιεύθηκε στο Comprehensive Psychiatry, σύμφωνα με το Science Alert.
Αντί να ζητήσουν από τους συμμετέχοντες να θυμηθούν τις εμπειρίες τους στο τέλος της ημέρας, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν οικολογική στιγμιαία αξιολόγηση, η οποία καταγράφει τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές τη στιγμή που συμβαίνουν.
Οι συμμετέχοντες λάμβαναν επτά ειδοποιήσεις καθημερινά μεταξύ 8 π.μ. και 10 μ.μ., σχετικά με τα συναισθήματά τους, την παρόρμηση να τραβήξουν τις τρίχες τους και το αν είχαν τραβήξει τα μαλλιά τους. Μπορούσαν επίσης να καταγράφουν τα επεισόδια όταν συνέβαιναν.
Οι ερευνητές συγκέντρωσαν 2.557 αξιολογήσεις και 702 επεισόδια τραβήγματος των τριχών. Οι ισχυρότερες παρορμήσεις συνδέονταν στενά με το τράβηγμα και προέβλεπαν επίσης το τράβηγμα κατά την επόμενη αξιολόγηση. Προηγούμενα επεισόδια τραβήγματος των τριχών αύξαναν την πιθανότητα ενός ακόμη επεισοδίου την ίδια ημέρα.
Η πλήξη και η κούραση μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο
Τα συναισθήματα ήταν λιγότερο χρήσιμα στην πρόβλεψη του τραβήγματος των τριχών. Το άγχος, ο θυμός, η θλίψη, η ενοχή και η νευρικότητα συνδέονταν με ισχυρότερες παρορμήσεις εκείνη τη στιγμή, όπως επίσης ο μηρυκασμός σκέψεων, η κούραση και η πλήξη. Τα θετικά συναισθήματα συνδέονταν με ασθενέστερες παρορμήσεις.
Το DNA από τα μαλλιά του Μπετόβεν αποκαλύπτει μια «ασυμφωνία» 200 χρόνια μετά
Η πλήξη ξεχώρισε επειδή προέβλεπε τόσο τα τρέχοντα όσο και τα επακόλουθα επεισόδια τραβήγματος των τριχών. Η κούραση προέβλεπε ισχυρότερες παρορμήσεις, αλλά όχι το ίδιο το τράβηγμα.
Αυτό σημαίνι ότι το τράβηγμα μπορεί μερικές φορές να συνδέεται όχι μόνο με τη συναισθηματική δυσφορία αλλά και με τη χαμηλή διέγερση. «Καταστάσεις χαμηλής ενέργειας μπορεί να συμβάλλουν στην ευαλωτότητα απέναντι στις παρορμήσεις», γράφουν οι συγγραφείς.
«Ο σταθερός προγνωστικός ρόλος ιδιαίτερα της πλήξης και της κούρασης σημαίνει ότι τα μοντέλα που επικεντρώνονται αποκλειστικά στη συναισθηματική απορρύθμιση μπορεί να είναι ανεπαρκή», γράφουν οι ερευνητές.
Τα αρνητικά συναισθήματα μπορεί παρ’ όλα αυτά να συμβάλλουν στις παρορμήσεις, ενώ η τριχοτιλλομανία μπορεί να διαφέρει μεταξύ των ατόμων ή να έχει διαφορετικούς υποτύπους.
Η μελέτη είχε επίσης περιορισμούς λόγω του μικρού δείγματος, το οποίο αποτελούνταν κυρίως από γυναίκες, της εντατικής παρακολούθησης διάρκειας 10 ημερών και των διαστημάτων έως και τεσσάρων ωρών μεταξύ των αξιολογήσεων.
Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ερευνητές ίσως χρειάζεται να εξετάσουν παράγοντες πέρα από το στρες, τη θλίψη και το άγχος, εστιάζοντας αντίθετα σε όσα συμβαίνουν μεταξύ μιας παρόρμησης και του τραβήγματος των τριχών, συμπεριλαμβανομένων της πλήξης, της διέγερσης, των αισθητηριακών εμπειριών, των περιβαλλοντικών ερεθισμάτων και της επίγνωσης της ίδιας της παρόρμησης.
Πηγές: ScienceAlert, ScienceDirect, PubMed, PubMed, Nature, ScienceDirect, PubMed, WILEY, PMC