Ο βρουξισμός, είναι μια κατάσταση όπου σφίγγετε ή τρίζετε ασυνείδητα τα δόντια σας, είτε όταν είστε ξύπνιοι είτε κατά τη διάρκεια του ύπνου, σύμφωνα με τη Mayo Clinic. Συχνά περνά απαρατήρητη μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα όπως πόνος στη γνάθο, πονοκέφαλοι ή φθαρμένα δόντια, γι’ αυτό είναι σημαντικό να κατανοήσετε έγκαιρα τα αίτια. Με ποια πάθηση μπορεί να σχετίζεται.
Δεν είναι πάντα στρες: Τα 9 σημάδια στον ύπνο που μπορεί να είναι ένδειξη προβλήματος στην υγεία
Τι μπορεί να φταίει που τρίζετε τα δόντια – Με ποια πάθηση μπορεί να σχετίζεται
Η κατάσταση δεν έχει μία σαφή αιτία. Αντίθετα, συνδέεται με έναν συνδυασμό σωματικών, ψυχολογικών και γενετικών παραγόντων. Το στρες, το άγχος, ο θυμός και η απογοήτευση μπορούν να την πυροδοτήσουν, ενώ συνήθειες όπως το κάπνισμα, η υψηλή κατανάλωση καφεΐνης ή αλκοόλ και ορισμένα φάρμακα, ιδιαίτερα αντικαταθλιπτικά, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο. Μία λιγότερο γνωστή αιτία είναι η υπνική άπνοια, μια διαταραχή ύπνου όπου η αναπνοή σταματά προσωρινά λόγω απόφραξης των αεραγωγών.
Κοινά αίτια βρουξισμού στον ύπνο
Ο βρουξισμός στον ύπνο (τρίξιμο δοντιών κατά τον ύπνο) δεν θεωρείται πλέον απλώς ένα οδοντιατρικό ζήτημα. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Relationship Between Bruxism and Obstructive Sleep Apnea: A Systematic Review of the Literature», ο βρουξισμός στον ύπνο είναι συχνός σε ασθενείς με αποφρακτική υπνική άπνοια, και πιθανώς συνδέεται με αφυπνίσεις και αυτόνομη δραστηριότητα, αν και τα στοιχεία παραμένουν ασυνεπή.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι πρόκειται κυρίως για μια κίνηση ύπνου που καθοδηγείται από τον εγκέφαλο, και συνδέεται με το πώς το νευρικό σύστημα ελέγχει τους μύες της γνάθου κατά τη διάρκεια σύντομων αφυπνίσεων τη νύχτα.
Συχνά εμφανίζεται μαζί με κακή ποιότητα ύπνου, στρες και άλλες ιατρικές παθήσεις. Αντί για μία μόνο αιτία, οι ειδικοί πλέον συμφωνούν ότι πρόκειται για έναν συνδυασμό βιολογικών και ψυχολογικών παραγόντων και παραγόντων τρόπου ζωής που δρουν συνδυαστικά.
Εμβοές: Το σημάδι στο στόμα που μπορεί να σχετίζεται με το βουητό στα αυτιά
Κύριες αιτίες περιλαμβάνουν:
- Δραστηριότητα του εγκεφάλου κατά τον ύπνο: Ο βρουξισμός ενεργοποιείται από τη δραστηριότητα του νευρικού συστήματος κατά τις αφυπνίσεις στον ύπνο
- Προβλήματα ύπνου: Η κακή ποιότητα ύπνου και η αϋπνία αυξάνουν τα επεισόδια
- Απόκριση στο στρες: Το χρόνιο στρες επηρεάζει συστήματα του σώματος που μπορούν να πυροδοτήσουν το τρίξιμο
- Άλλες παθήσεις: Συνδέεται με την υπνική άπνοια και διαταραχές της γνάθου
- Παράγοντες τρόπου ζωής: Ο χρόνος μπροστά σε οθόνες και οι διαταραγμένες συνήθειες ύπνου μπορεί να συμβάλλουν
Πώς μπορεί να σχετίζεται η υπνική άπνοια με τον βρουξισμό
Μελέτη του 2019 στο Journal of Clinical Medicine διαπίστωσε ότι από 110 ενήλικες που εξετάστηκαν σε εργαστήριο ύπνου, το 86,37% είχε αποφρακτική υπνική άπνοια και το 50% παρουσίαζε βρουξισμό.
Οι συγγραφείς σημείωσαν επίσης ότι ο βρουξισμός ήταν πιο συχνός σε άτομα με ήπια έως μέτρια υπνική άπνοια σε σύγκριση με εκείνα με σοβαρή μορφή. Επιπλέον, διαπίστωσαν ότι οι άνδρες, όσοι είχαν διαβήτη και όσοι παρουσίαζαν περισσότερες διαταραχές στην αναπνοή είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να τρίζουν τα δόντια τους.
«Υπάρχει μια θεωρία για το γιατί η άπνοια προκαλεί σφίξιμο των δοντιών. Οι αναπνευστικές οδοί φράζουν, οπότε οι μύες του στόματος και της γνάθου κινούνται για να προσπαθήσουν να απελευθερώσουν τις φραγμένες αναπνευστικές οδούς», δήλωσε ο Dr. Raj Dasgupta, ειδικός στον ύπνο και πνευμονολόγος, καθώς και αναπληρωτής καθηγητής κλινικής ιατρικής στη Σχολή Ιατρικής Keck του University of Southern California, σύμφωνα με το CNN Health. Συμπλήρωσε, όμως, ότι αυτή η θεωρία δεν έχει αποδειχθεί.
Τρίζετε τα δόντια σας στον ύπνο; Ποια μπορεί να είναι τα αίτια και τι να κάνετε
Πώς αντιμετωπίζεται
Το SleepApnea.org εξηγεί ότι οι θεραπείες για την υπνική άπνοια και τον βρουξισμό στον ύπνο συχνά αλληλεπικαλύπτονται λόγω της συχνής συνύπαρξής τους. Η διαχείριση της υπνικής άπνοιας μπορεί να μειώσει τα επεισόδια νυχτερινού βρουξισμού, αντιμετωπίζοντας την υποκείμενη αιτία της διαταραχής του ύπνου.
Η θεραπεία PAP – όπως οι συσκευές CPAP ή BiPAP – αποτελεί μια κοινή και αποτελεσματική αντιμετώπιση για την υπνική άπνοια. Αυτές οι συσκευές παρέχουν αέρα υπό πίεση για να διατηρούν ανοιχτούς τους αεραγωγούς κατά τη διάρκεια του ύπνου, μειώνοντας τον αριθμό των αφυπνίσεων που μπορούν να προκαλέσουν βρουξισμό. Πολλοί ασθενείς διαπιστώνουν ότι ο βρουξισμός βελτιώνεται όταν η υπνική άπνοια τεθεί υπό έλεγχο.
Οι στοματικές συσκευές μπορεί επίσης να βοηθήσουν. Οι νάρθηκες δαγκώματος μπορούν να προστατεύσουν τα δόντια από τη φθορά, αν και δεν συνιστώνται για ασθενείς με υπνική άπνοια εκτός αν έχουν προσαρμοστεί ειδικά από εξειδικευμένο οδοντίατρο. Οι συσκευές προώθησης της κάτω γνάθου, που επανατοποθετούν τη γνάθο για τη βελτίωση της ροής του αέρα, μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα της υπνικής άπνοιας και να αποτρέψουν τον βρουξισμό κατά τον ύπνο.
Άλλες στρατηγικές περιλαμβάνουν την ανασκόπηση φαρμάκων που μπορεί να προκαλούν βρουξισμό – όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά – και τη βελτίωση της υγιεινής του ύπνου. Ο περιορισμός της καφεΐνης και του αλκοόλ πριν τον ύπνο και η εφαρμογή τεχνικών χαλάρωσης όπως η βαθιά αναπνοή μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της νυχτερινής μυϊκής δραστηριότητας.
Βρουξισμός: Πότε μπορεί να είναι το τρίξιμο των δοντιών σύμπτωμα υπνικής άπνοιας
Συνολικά, αυτές οι θεραπείες στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου, την προστασία των δοντιών και τη μείωση των συμπτωμάτων και των δύο παθήσεων.
Πηγές: HealthDigest, Frontiers, Spandidos Publications, Nature, PMC, PMC, SciELO, MDPI