Το να νιώθετε ζάλη όταν σηκώνεστε γρήγορα μπορεί να μοιάζει ασήμαντο, όμως ειδικοί προειδοποιούν ότι μπορεί να σχετίζεται με αλλαγές στην αρτηριακή πίεση και την κυκλοφορία του αίματος. Η ορθοστατική υπόταση είναι συνήθως ξαφνική. Σηκώνεστε, κάνετε ένα βήμα και νιώθετε σαν να γέρνει ο χώρος, να χάνετε τη δύναμή σας και έχετε την ανάγκη να καθίσετε. Τι μπορεί να το προκαλεί.
Αρτηριακή πίεση: Βότανα και βιταμίνες που τη ρίχνουν χωρίς φάρμακα – Ποια την ανεβάζουν
Ορθοστατική υπόταση: Τι μπορεί να την προκαλεί – Με ποιες παθήσεις μπορεί να σχετίζεται η ζάλη
Αν και είναι κοινή η ορθοστατική υπόταση, το να επαναλαμβάνεται συχνά μπορεί να είναι ένδειξη κάποιου προβλήματος στην υγεία. Καρδιολόγοι εξηγούν ότι μπορεί να είναι ένδειξη του πόσο καλά διαχειρίζεται τη ροή του αίματος το σώμα σαςκαι την ενυδάτωση.
«Πολλοί νιώθουν ζάλη όταν σηκώνονται γρήγορα, κάτι που συμβαίνει συνήθως λόγω πτώσης της αρτηριακής πίεσης. Όταν περνάμε από καθιστή σε όρθια θέση, το αίμα μετακινείται από το στήθος προς τα πόδια λόγω της βαρύτητας. Κανονικά, η καρδιά προσαρμόζεται σε αυτή την πτώση πριν προλάβετε να σταθείτε εντελώς όρθιοι», σημειώνει ο καρδιολόγος Dr Ashish Agarwal, σύμφωνα με το Times of India.
«Ωστόσο, αν δεν φτάσει επαρκής ποσότητα αίματος στον εγκέφαλο πριν σηκωθείτε, μπορεί να νιώσετε μια αίσθηση ζάλης για λίγο». Αυτή η προσωρινή πτώση ονομάζεται ορθοστατική υπόταση και μπορεί να χρειάζεται προσοχή αν συμβαίνει συχνά.
Παράγοντες κινδύνου για ορθοστατική υπόταση
Σύμφωνα με άρθρο του 2025 με τίτλο “Orthostatic Hypotension in Older Adults: A Narrative Review of Causes, Drug Impacts, and Management Strategies”, ο κίνδυνος ορθοστατικής υπότασης αυξάνεται με την ηλικία, ιδιαίτερα μετά τα 60, καθώς εξασθενεί η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Συνδέεται συχνά με υπέρταση, φαρμακευτική αγωγή και ιατρικές παθήσεις όπως ο διαβήτης ή τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Ζαλίζεστε όταν σηκώνεστε; Μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι άνοιας, λένε οι ειδικοί του Χάρβαρντ
Η αφυδάτωση και διαταραχές του νευρικού συστήματος, όπως η νόσος Πάρκινσον, συμβάλλουν επίσης. Οι παράγοντες αυτοί συχνά συνυπάρχουν, ιδιαίτερα στους μεγαλύτερους σε ηλικία. Άλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν:
- Ηλικία και ευθραυστότητα
- Υπέρταση και δυσρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
- Φάρμακα και πολυφαρμακία
- Διαβήτης και δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος
- Αφυδάτωση / χαμηλός όγκος αίματος
- Καρδιαγγειακά νοσήματα
Αίτια ορθοστατικής υπότασης
1. Αφυδάτωση
Το νερό δεν ξεδιψά μόνο. Διατηρεί σταθερό τον όγκο του αίματος. Όταν το σώμα είναι αφυδατωμένο, ο όγκος του αίματος μειώνεται. Αυτό δυσκολεύει την κυκλοφορία να προσαρμοστεί γρήγορα όταν αλλάζετε στάση. Το αποτέλεσμα είναι καθυστέρηση στην παροχή αίματος στον εγκέφαλο.
Σύμφωνα με τα National Institutes of Health, ακόμη και ήπια αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και να αυξήσει τον κίνδυνο ζαλάδας κατά την αλλαγή θέσης. Η παράλειψη γευμάτων, η κόπωση ή μεγάλα διαστήματα χωρίς υγρά μπορούν να επιδεινώσουν αυτή την κατάσταση σιωπηρά.
Ίλιγγος και ζάλη: Αυτά τα συμπτώματα δεν πρέπει να τα αγνοήσετε
2. Υπόταση
Η χαμηλή αρτηριακή πίεση δεν είναι πάντα πρόβλημα. Πολλοί υγιείς άνθρωποι έχουν φυσιολογικά χαμηλότερες τιμές. Όμως, αν η πίεση πέσει πολύ όταν σηκώνεστε, μπορεί να διακοπεί η ροή αίματος προς τον εγκέφαλο. Αυτό οδηγεί σε συμπτώματα όπως:
- Αίσθηση ζάλης
- Θολή όραση
- Αίσθηση ότι μπορεί να λιποθυμήσετε
Τα NIH επισημαίνουν επίσης ότι οι αλλαγές της πίεσης με τη στάση του σώματος είναι σημαντικό κλινικό σημάδι, ειδικά σε μεγαλύτερους ενήλικες και άτομα με υποκείμενες παθήσεις.
Τα περιστασιακά επεισόδια είναι φυσιολογικά, αλλά τα συχνά συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με κάποιο πρόβλημα και θα πρέπει να αξιολογούνται από γιατρό.
Τι μπορεί να το επιδεινώσει
Ορισμένες καθημερινές συνήθειες μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα να νιώσετε ζαλάδα όταν σηκώνεστε:
- Το να σηκώνεστε πολύ γρήγορα μετά από πολλή ώρα καθιστοί
- Η παράλειψη γευμάτων, που μειώνει την ενέργεια και το σάκχαρο
- Ο κακός ύπνος, που επηρεάζει την ισορροπία της κυκλοφορίας
- Μεγάλα διαστήματα χωρίς νερό
- Έκθεση σε υπερβολική ζέστη
Δεν πρόκειται για έντονους παράγοντες, αλλά συσσωρεύονται. Με τον χρόνο, μειώνουν την ικανότητα του σώματος να ανταποκρίνεται γρήγορα.
6 έξυπνοι τρόποι να αποφύγετε την αφυδάτωση
Πότε είναι αθώο και πότε μπορεί να μην είναι
Ένα βασικό ερώτημα είναι αν κάθε επεισόδιο ζάλης πρέπει να μας ανησυχεί. Η απάντηση εξαρτάται από τη συχνότητα και την ένταση. Αν συμβαίνει περιστασιακά και περνά μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, συνήθως δεν είναι ανησυχητικό. Αν όμως γίνεται συχνό ή συνοδεύεται από συμπτώματα όπως λιποθυμία, πόνο στο στήθος ή επίμονη θολή όραση, μπορεί να υποδηλώνει βαθύτερα προβλήματα.
Ο Dr Agarwal τονίζει ότι τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια, ειδικά όταν υπάρχουν και άλλα συμπτώματα, δεν πρέπει να αγνοούνται και χρειάζονται αξιολόγηση. Μερικές φορές, το σώμα χρησιμοποιεί αυτά τα μικρά σημάδια ως προειδοποίηση ότι κάτι χρειάζεται προσοχή.
Πώς να το διαχειριστείτε
Η διαχείριση αυτού του ζητήματος συχνά βασίζεται σε απλές, σταθερές συνήθειες:
- Να σηκώνεστε αργά, ειδικά μετά από καθιστή ή ξαπλωμένη θέση
- Να πίνετε αρκετό νερό μέσα στην ημέρα
- Να αποφεύγετε μεγάλα διαστήματα χωρίς φαγητό
- Να δίνετε σημασία στην κόπωση και να ξεκουράζεστε όταν χρειάζεται
Κοινό φάρμακο για την υπέρταση επιβραδύνει τη γήρανση και χαρίζει μακροζωία – Τι έδειξε μελέτη
Αυτές οι μικρές αλλαγές βοηθούν την καρδιά και τα αγγεία να ανταποκρίνονται καλύτερα. Μπορεί να φαίνονται απλές, αλλά προστατεύουν την ικανότητα του σώματος να διατηρεί σταθερή κυκλοφορία.