Ο καρκίνος στα παιδιά είναι σπάνιος, αλλά παραμένει η πρώτη αιτία θανάτου από νόσο σε παιδιά κάτω των 15 ετών — και τα συμπτώματά του περνούν εύκολα απαρατήρητα.
Καρκίνος του μαστού: Το «ύπουλο» σημάδι στο δέρμα που φαίνεται μόνο όταν σηκώνετε τα χέρια
Ο παιδιατρικός καρκίνος μπορεί να περάσει απαρατήρητος – Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί
Στο Ηνωμένο Βασίλειο περίπου 1.900 παιδιά ηλικίας 0 έως 14 ετών διαγιγνώσκονται με καρκίνο κάθε χρόνο, σύμφωνα με την Cancer Research UK, ωστόσο λιγότεροι από έναν στους τρεις γονείς λένε ότι νιώθουν σίγουροι ότι θα αναγνωρίσουν τα συμπτώματα.
Στην Ελλάδα, τα νέα περιστατικά σε παιδιά κάτω των 15 ετών υπολογίζονται σε 16 ανά 100.000 παιδιά τον χρόνο, ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, με τις λευχαιμίες να είναι ο πιο συχνός τύπος, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ.
Τι δείχνουν οι πρόσφατες έρευνες για την έγκαιρη διάγνωση
Οι μεγάλες μελέτες των τελευταίων χρόνων δείχνουν ότι ο χρόνος μέχρι τη διάγνωση μπορεί να είναι καθοριστικός για την έκβαση της θεραπείας.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Quantifying diagnostic intervals and routes to diagnosis for children and young people with cancer in the UK (Childhood Cancer Diagnosis study, CCD): a population-based observational study”, οι όγκοι των οστών αργούσαν περισσότερο να διαγνωστούν, με διάμεσο χρόνο 12,6 εβδομάδων, ενώ οι όγκοι των νεφρών διαγιγνώσκονταν μέσα σε 2,3 εβδομάδες και τα δύο στα τρία παιδιά έφταναν στη διάγνωση μέσω επειγόντος περιστατικού.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “Identifying early symptoms associated with a diagnosis of childhood, adolescent and young adult cancers: a population-based nested case-control study”, οι λευχαιμίες συνδέονταν πιο έντονα με ωχρότητα ή αναιμία, μελανιές και χωλότητα, τα λεμφώματα με μάζες στον λαιμό και το κεφάλι και οι όγκοι του κεντρικού νευρικού συστήματος με επιληπτικές κρίσεις, πονοκέφαλο και έμετο.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “Understanding Diagnosis Delay in Children With Cancer: Evidence From a Single Institution in Jordan”, τα ορατά συμπτώματα, όπως η ωχρότητα και οι μώλωπες, οδηγούν τους γονείς πιο γρήγορα στον γιατρό και συνδέονται με πιο μικρή καθυστέρηση στη διάγνωση.
Τα 14 εμβόλια που πρέπει να κάνουν οι ασθενείς με καρκίνο
Πώς ένας σπίλος οδήγησε στη σωστή διάγνωση
Η 13χρονη Amelia Carroll, που σήμερα βρίσκεται σε ύφεση, διαγνώστηκε πέρυσι με οξεία μυελογενή λευχαιμία. Η μητέρα της, η Gemma, θυμάται ότι τα πρώτα σημάδια ήταν εύκολο να περάσουν για αθώες παιδικές κουράσεις.
Η Gemma θυμάται ότι η κόρη της ήταν συνεχώς κουρασμένη και λαχάνιαζε μετά από ήπια άσκηση — συμπτώματα που είχαν αποδοθεί στην κακή φυσική κατάσταση και στην κούραση του σχολείου.
Η ανησυχία ήρθε με μία κόκκινη ελιά που εμφανίστηκε ξαφνικά. Μέσα σε τρεις ημέρες η Amelia είχε επώδυνους και φουσκωτούς μώλωπες σε ολόκληρες τις δύο κνήμες, ενώ σε έναν απλό έλεγχο οπτικού διαπιστώθηκαν σπάσματα μικρών αγγείων που κανείς δεν μπορούσε να εξηγήσει.
Μέσα σε δέκα ημέρες οι γιατροί επιβεβαίωσαν τον τύπο της λευχαιμίας και η Amelia νοσηλεύτηκε για να ξεκινήσει θεραπεία.
«Την ημέρα που επιβεβαίωσαν τι είχε, την κάθισα να της το πω και με ρώτησε “έχω καρκίνο;” και της είπα ναι, έχεις. Με ρώτησε αν θα πέθαινε», θυμάται η μητέρα της.
Η δική της απάντηση ήταν μια υπόσχεση — της είπε ότι οι γιατροί έκαναν ό,τι μπορούσαν, ότι υπήρχε ένα σχέδιο θεραπείας και η θεραπεία θα έκανε ό,τι μπορούσε για να νικήσει τον καρκίνο.
Η Amelia βρίσκεται σήμερα σε ύφεση, κάνει εξετάσεις μυελού των οστών και αίματος κάθε τρεις μήνες και έχει επιστρέψει στο σχολείο.
Τα σημάδια που αξίζουν ιατρική εκτίμηση
Οι γονείς πρέπει να παρακολουθούν ομάδες συμπτωμάτων που επιμένουν, χειροτερεύουν ή μεγαλώνουν, εξηγεί ο παιδιατρικός ογκολόγος Bob Phillips της βρετανικής ένωσης CCLG για τον καρκίνο των παιδιών και των νέων.
Ζητήστε ιατρική εκτίμηση αν το παιδί σας εμφανίσει κάποιο από τα παρακάτω:
- Έντονη κόπωση που δεν υποχωρεί,
- Έντονη ωχρότητα,
- Μώλωπες που δεν εξηγούνται,
- Μάζες και εξογκώματα που μεγαλώνουν ή δεν υποχωρούν με τον χρόνο.
Ο καρκίνος στα παιδιά εξελίσσεται πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι στους ενήλικες, εξαιτίας της ταχείας ανάπτυξής τους.
Η CCLG καλεί γονείς και γιατρούς να στηρίξουν την εθνική καμπάνια Child Cancer Smart, που στοχεύει σε ταχύτερες διαγνώσεις και στηρίζεται στον απλό κανόνα των τριών.
Αν ένα παιδί έχει τρία επίμονα συμπτώματα, ή έχει επισκεφτεί τον γιατρό του τρεις φορές, ή έχει τρεις εβδομάδες συμπτωμάτων χωρίς εξήγηση, τότε πρέπει να παραπέμπεται σε ειδικό.
Τα ποσοστά επιβίωσης έχουν βελτιωθεί σημαντικά από τη δεκαετία του 1970, με οκτώ στα δέκα παιδιά να επιβιώνουν πέντε έως δέκα χρόνια ή περισσότερο μετά τη διάγνωση. Επιπλέον, άλλα 2.300 άτομα ηλικίας 15 έως 24 ετών διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Περίπου οι μισές διαγνώσεις παιδιών έρχονται μέσα σε δύο εβδομάδες στο Ην. Βασίλειο. «Είναι αρκετά γρήγορο, αλλά θέλουμε το άλλο μισό να μην περιμένει 16, 18, 20, 25 εβδομάδες από τα πρώτα συμπτώματα μέχρι τη διάγνωση», εξηγεί ο Bob Phillips σύμφωνα με το BBC.
Μια πιο γρήγορη διάγνωση θα σήμαινε και λιγότερο εντατικές θεραπείες, προσθέτει ο ίδιος.
Η «δεύτερη μάχη» μετά τον καρκίνο: 1 στα 3 παιδιά επιστρέφει στο σχολείο με ακάλυπτες ανάγκες
Στην περίπτωση του Jake, τα συμπτώματα έμοιαζαν με αλλεργία
Η ιστορία του Jake, που έφυγε από καρκίνο των μαλακών ιστών στα 13 του χρόνια, δείχνει πόσο παραπλανητικά μπορεί να είναι τα πρώτα συμπτώματα.
Το μπούκωμα της μύτης και τα υγρά μάτια του είχαν αποδοθεί σε αλλεργία, ενώ ο ύπνος του μετά το σχολείο πέρασε για συνηθισμένη κούραση του τέλους της χρονιάς.
«Μόνο όταν άρχισε να εμφανίζει ένα πρήξιμο στη ράχη της μύτης του σκεφτήκαμε ότι πρέπει να πάμε στον γιατρό», θυμάται η μητέρα του, η Lynsey Swinscoe. Εκείνη την περίοδο, όπως παραδέχεται, η οικογένεια δεν είχε συνδέσει μεταξύ τους την κούραση και τα αλλεργικά συμπτώματα.
Οι εξετάσεις έδειξαν μια μάζα στη μύτη και τη ρινική κοιλότητα, και τον Ιούλιο του 2023 ο Jake διαγνώστηκε με αλβεολαρικό ραβδομυοσάρκωμα σε στάδιο 3, έναν επιθετικό όγκο των μαλακών ιστών.
Ολοκλήρωσε εννέα κύκλους χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπεία με δέσμη πρωτονίων, αλλά μετά από επιληπτικές κρίσεις και έντονη εξάντληση επέλεξε να μην συνεχίσει τη θεραπεία.
Έφυγε από τη ζωή ήσυχα, στο σπίτι του, στις 26 Απριλίου 2024 — μόλις δύο εβδομάδες πριν τα 14α γενέθλιά του.
«Νομίζω ότι το πιο σημαντικό με τον Jake είναι ότι δεν φοβόταν να πεθάνει. Είχαμε πολλές συζητήσεις για τον θάνατο και για το πώς είναι να πεθαίνεις. Το μόνο που τον απασχολούσε ήταν αν θα τον θυμόντουναν όλοι οι άνθρωποι, αν θα ξεχνούσαν ποιος ήταν», εξηγεί η μητέρα του.
«Γι’ αυτό το κάνω — να ξέρουν όλοι ποιος ήταν ο Jake και πόσο απίθανος ήταν. Και μαζί μ’ αυτό έρχεται η ευαισθητοποίηση, που νομίζω ότι είναι η κληρονομιά του», καταλήγει η Lynsey.
Καρκίνος του μαστού: Το «ύπουλο» σημάδι στο δέρμα που φαίνεται μόνο όταν σηκώνετε τα χέρια
Το δικό της μήνυμα συμπίπτει με τη συμβουλή των ειδικών — όταν τα συμπτώματα ενός παιδιού επιμένουν, χειροτερεύουν ή εμφανίζονται μαζί, αξίζει να ζητήσετε ιατρική εκτίμηση χωρίς καθυστέρηση.
Πηγές: BBC, PMC, British Journal of Cancer, PubMed, ΕΟΔΥ, CCLG